Razlike između izmjena na stranici "Klaipėda"

Dodano 9 bajtova ,  prije 6 godina
m/м
robot kozmetičke promjene
m/м (Bot: migracija 77 međuwiki veza sada dostupnih na stranici d:q776965 na Wikidati)
m/м (robot kozmetičke promjene)
| veb-strana = [http://www.klaipeda.lt/klaipeda/index.jsp Zvanična prezentacija grada]
}}
'''Klajpeda''' ({{jez-lit|Klaipėda}}, {{jez-nem|Memel}}, {{jez-rus|Klaйpeda}}, {{jez-polj|Kłajpeda}}) je treći grad po veličini u [[Litvanija|Litvaniji]], smešten u njenom zapadnom delu. Grad je upravno središte istoimenog [[Klajpeda (okrug)|Klajpeda okrugokruga]]a.
 
Klajpeda je i jedina velika [[luka]] Litvanije, smeštena na obalama [[Baltičko more|Baltičkog mora]]. Luka Klajpeda danas povezuje [[Litvanija|Litvaniju]] sa [[Švedska|Švedskom]], [[Danska|Danskom]] i [[Nemačka|Nemačkom]]. Pored grada se nalaze popularna odmarališta [[Neringa]] i Palanga.
 
== Poreklo naziva ==
Drevni, [[Nemački jezik|nemački]] naziv grada je ''Memel'', koji izveden od naziva [[Tevtonci|tevtonskog]] zamka na mestu današnjeg grada, Memelburga. Smatra se da je naziv [[Kuronci|kuronijskog]] porekla. Dati naziv kao službeni naziv grada bio od [[1252]]-[[1923]]. i od [[1939]]-[[1945]]..
 
[[Litvanski jezik|Litvanski]] oblik ''Klajpeda'' se koristi u [[Litvanski jezik|litvanskim]] izvorima od [[15. vek]]a. Kao jedini u zvaničnoj upotrebi od [[1945]]. godine.
 
== Prirodni uslovi ==
Klajpeda je smeštena u zapadnom delu [[Litvanija|Litvanije]]. Od glavnog grada [[Vilnjus|ViljnusViljnusa]]a grad je udaljen 310 km zapadno, a od [[Kaunas]]a, drugog po veličini grada u državi, 215 km zapadno.
 
'''Reljef''': Grad Klajpeda se nalazi u jugoistočnom delu [[Baltičko more|Baltičkog mora]]. Grad se obrazovao u ravničarskom, nekad močvarnom području, na severnom kraju [[Kurski zaliv|Kurskog zaliva]], koji je odeljen [[Kurska prevlaka|Kurskom prevlakom]] od glavnine mora. Strateški, Klajpeda je postavljena na ulazu u zaliv, pa se iz nje nadize veliki deo ovog dela [[Baltičko more|BaltikBaltika]]a.
 
'''Klima''': U Kaunasu vlada [[kontinetalna klima]].
'''Vode''': Klajpeda je smeštena na [[Baltičko more|Baltičkom moru]]. Grad je velika luka, a severnood grada pruža se „litvanska rivijera" ([[Palanga]], [[Neringa]]).
 
== Istorija ==
[[Datoteka:Klaipeda port.jpg|mini|desno|270 px|Luka Klajpeda]]
[[Datoteka:Klaipeda Panorama.jpg|mini|desno|270 p|Stara razglednica Klajpede]]
Kroz skoro celu istoriju Klajpeda je bila deo [[Pruska|Pruske]], [[Nemačka|Nemačke]] i [[Litvanija|Litvanije]]. Arhitektura u gradu je slična građevinama u [[Engleska|Engleskoj]], [[Danska|Danskoj]] i Nemačkoj.
 
Oblast je naseljena u [[7. vek]]u od strane [[Baltički narodi|Baltičkih plemena]]. [[Tevtonski red|Tevtonski vitezovi]] podižu zamak Memelburg na ovom mestu [[1252]]. godine. U sledećem razdoblju oko grada se obrazovalo gradsko naselje Memel, nastanjeno [[Nemci]]ma, dok je okruženje ostalo [[Litvanci|litvansko]]. Između dva naroda je često dolazi do sukoba. [[1379]]. godine grad su preuzeli [[Litvanci|litvanski]] kneževi. Na kraju, [[1422|1422]]. godine sporazumno je određena granica između [[tevtonski red|tevtonskog]] Memela i [[Litvanija|litvanskog]] zaleđa, koja se održala sledećih 500 godina.
 
U [[16. vek]]u stanovništvo Memela je prihvatilo [[protestantizam|luteranstvo]]. U sledećem razdoblju grad je doživeo privredni i kulturni procvat. Gradsko stanovništvo je bilo poznato po obradi drveta. On je bio prekinut jedino [[Tridesetogodišnji rat|Tridesetogodišnjim ratom]] u [[17. vek]]u. Grad je [[1773]]. godine postao deo [[Istočna Pruska|Istočne Pruske]]. Međutim, krajem [[19. vek]]a grad počinje zaostajati kao najseverniji i najistočniji grad u tadašnjoj [[Nemačka|Nemačkoj carevini]]. Grad je dalje imao izraziti [[Nemci|nemački]] karakter.
 
Posle [[Prvi svetski rat|Prvog svetskog rata]] oblast Memela je stavljen apod međunarodnu upravu. Novoosnovana [[Litvanija]] je [[1923]]. godine zauzela celu oblast i zvanično je priključila sebi sledeće godine. Grad dobija dvojni naziv ''Memel'' - ''Klajpeda''. U ovim godinama dolazi do neprijateljstva [[Nemci|Nemaca]] i [[Litvanci|Litvanaca]] u oblaati Memela. Sve ovo je zvaršeno ultimatumom [[Joahim fon Ribentrop|RibentropRibentropa]]a [[Litvanija|Litvaniji]] [[1939]]. godine, kojom je oblast Memela vraćena [[Nemačka|Nemačkoj]]. Međutim, već [[1945]]. godine [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|SSSR]] je zauzeo Memel, sada Klajpedu. U ovo vreme su matični [[Nemci]] iseljeni u maticu, a u grad su se doselili [[Litvanci]] i drugi narodi iz [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|SSSR]]-a (poglavito [[Rusi]] i [[Belorusi]]). Posle sticanja nezavisnosti, Klajpeda je postala treći po veličnii grad i najveća luika [[Litvanija|Litvanije]], ali je grad pretrpeo sunovrat privrede i soipanje stanovništva.
 
== Stanovništvo ==
Danas je Klajpeda treći po veličini grad [[Litvanija|Litvanije]] i ima 187.442 ([[2005]]. g.), dok je pre imao 207.100 ([[1992]]. g.).
 
* ostali 3,5% .
 
== Galerija slika ==
<gallery>
Datoteka:Klaipėda. Senamiestis.jpg|Staro jezgro Klajpede
</gallery>
 
== Poznate ličnosti ==
* [[Fridrih Vilhelm Avgust Argelander]] (''[[:de:Friedrich Wilhelm August Argelander]]'')
* deda i otac [[Imanuel Kant|Imanuela Kanta]]
 
{{Šablon:Spisak gradova u Litvaniji}}
 
[[Kategorija:Gradovi u Litvaniji]]
 
{{Link FA|bat-smg}}