Ali I od Jedžua: Razlika između izmjena

Obrisano 10 bajtova ,  prije 8 godina
m
robot kozmetičke promjene
m (Fix)
m (robot kozmetičke promjene)
| mjesto_smrti = [[Filakit Gereger]]</br>[[Bedžemder]]</br>{{flag|Etiopija}}
}}
'''Ali I od Jedžua''' (? - [[18. jun]]a [[1788]]) bio je ''[[Ras (titula)|Ras]]'' [[Bedžemder]]a, a nakon smrti ''Rasa'' [[Mikael Sehul]]a, [[regent]] [[Etiopija|etiopskih]] [[car]]eva. Ali je bio sin Aba Seru Gvangula poglavice plemena [[Oromo|Jedžu Oromo]] i Gelebu Faras.
 
Prema historičaru Mordechaju Abiru, Ali je osnovao grad [[Debre Tabor]], koji je postao glavni grad njegove dinastije.<ref>Mordechai Abir: ''Ethiopia: The Era of the Princes; The Challenge of Islam and the Re-unification of the Christian Empire (1769-1855)'', (London: Longmans, 1968), str. 30</ref> No po etiopskoj Carskoj kronici Ali nikad nije stolovao u Debre Taboru, već se uz njega usko vezuje [[Filakit Gereger]] (koji se u Kronici naziva Garagara). <ref>Herbert Weld
Blundell: ''The Royal chronicle of Abyssinia, 1769-1840'' (Cambridge: University Press, 1922), str. 357-374</ref>
 
== Biografija ==
Jedan od prvih koraka u usponu Alija ka moći i vlasti bio je kad ga je tadašnji car [[Tekle Georgis I Etiopski|Tekle Georgis I]] u augustu [[1781]], uzeo na svoj dvor i postavio za balambarasa.<ref>''Balambaras'' je orginalno značio "Gardarobjer", no kad je on preuzeo taj položaj to je bio [[oficir]]ski čin koji bi odgovarao današnjem komandantu [[bataljon]]a, [[puk]]a ili čak veće jedinice.</ref> Dvije godine kasnije, je još uvijek kao balambaras sudjelovao u carevu neuspjelom pohodu na [[Provincija Šoa|Šou]].<ref>Weld Blundell: ''Royal chronicle'', str. 269, 292</ref>Deset mjeseci kasnije, udružio se sa [[Ras (titula)|rasom]] Haile Josadikom u uroti protiv cara. Nakon što su ga pobijedili kod Afarvanata, Tekle Georgis je pobjegao u egzil u planinsku utvrdu Amba Sel. Nakon toga su njih dvojica oslobodili
[[Jasu III Etiopski|Jasua Atseku]] iz zatočeništva na planini Veni i postavili za etiopskog cara [[18. februar]]a [[1784]]. Kao nagradu za to, Ali je unaprijeđen u [[dejazmač]]a. <ref>Weld Blundell: ''Royal chronicle'', str. 341</ref>
 
Ali je poduzeo nekoliko koraka da učvrsti svoj položaj i da se dokopa pozicije [[Ras (titula)|Rasa]]. Priliku mu je ponudila njegova nećakinja Ankvalit, a ta je bila da preuzme položaj uticajnog dejazmača kod Hajle Ešteja u [[Bedžemder]]u. Ovaj komplot doveo je ga do sukoba sa dotadašnjim saveznikom rasom Haile Josadikom, koji je ionako već izbio između njih, kad je Ali oslobodio iz progonstva [[Tekle Georgis I Etiopski|Tekle Georgisa]] i vratio ga na carski tron [[1786]].
Kao odgovor na to Ras Haile Josadik pružio je utočište svrgnutom caru [[Jasu III Etiopski|Jasuu III]] u svom [[Godžam]]u.<ref>Weld Blundell: ''Royal chronicle'', str. 349, 357, 359</ref>
 
I Ali je kao i mnogi drugi tadašnji rasovi krenuo u reorganiziranje svoje vojske, ono se sastojalo od raspuštanja starih jedinica i formiranja novih, ali ovaj put uz garantiranje zemljišnih posjeda u zamjenu za odanost od strane njih, a ne kao dosad od cara. Tako da su ti novi vojnici, materijalno bili ovisni o svojim novim gospodarima a ne o caru. <ref>As explained by Shiferaw Bekele, [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/ethio_0066-
2127_1990_num_15_1_951?_Prescripts_Search_isPortletOuvrage=false "Reflections on the Power Elite of the Wärä Seh Mäsfenate (1786-1853)", ''Annales d'Ethiopie''], 15 (1990), str. 172</ref>
 
Ali koji je u međuvremenu postao [[Ras (titula)|Ras]] u to vrijeme bio je zaokupljen s pobunom koju je protiv njega poveo njegov rođak Jasufe u [[Lasta|Lasti]], no instaliranje cara koji mu nije bio po volji shvatio je kao ozbiljnu prijetnju, i brzo je sklopio mir sa Jasufom, da se može posvetiti novoj opasnosti po svoj položaj.<ref>Weld Blundell: ''Royal chronicle'', str. 371, 384</ref>
 
U četvrtak prije [[Uskrs]]a [[1788]]., vojska [[Ras (titula)|Ras]] Alija, [[dejazmač]]a Hajle Ešteja i cara [[Tekle Georgis I Etiopski|Tekle Georgisa I]] sukobila se sa udruženim snagama [[Ras (titula)|Rasa]] Haile Josadika, dejazmača Gebrea i Volde Gabrijela u Bitci kod Madaba. Car i Ali su pobijedili, dejazmač Volde Gabriel je poginuo u bitci a pretedent za cara Bajda Marjam je zarobljen, samo se Ras Hajle Josadik uspio spasiti bijegom sa bojišta natrag u svoj [[Godžam]].<ref>Weld Blundell: ''Royal chronicle'', str. 387-390</ref>
 
Nakon te bitke Ras Ali, razbolio se i umro u Filakit Geregeru, pisac Carske Kronike tvrdi da se razbolio jer se konstantno teško opijao, pokopan je u [[Lalibela|Lalibeli]].<ref>Weld Blundell: ''Royal chronicle'', str. 391</ref>
 
== Izvori ==
{{izvori}}
 
20.730.146

izmjena