Treplje: Razlika između izmjena

Dodano 9 bajtova ,  prije 12 godina
m
robot Mijenja: fi:Värekarva; kozmetičke promjene
m (robot Dodaje: uk:Війка)
m (robot Mijenja: fi:Värekarva; kozmetičke promjene)
[[imageDatoteka:Bronchiolar epithelium 3 - SEM.jpg|thumb|250px|right|[[Elektronska mikrografija]] cilije respiratornog epitela traheje]]
[[imageDatoteka:Bronchiolar area cilia cross-sections 2.jpg|thumb|250px|right|poprečni presek cilije - struktura: (9h2) + (1+1)]]
'''Treplje''' (cilije) su tanke, cilindričn, prstoliki izvrati ćelijske membrane koje polaze sa površine [[eukariote|eukariotske ćelije]] kako jednoćelijskih tako i višećelijskih organizama. Građene su po sličnom organizacionom planu kao [[bič (biologija)|bičevi]], od kojih se razlikuju po veličini (dužina treplje je 2-10 μm, dok je bič veličine 100-200 μm). Pomoću njih se kreću jednoćelijski (trepljari među [[protozoa|protozoama]]ma) i višećelijski organizmi , kao npr. [[mekušci]], [[prstenasti crvi]] itd.
 
Kod čoveka ih, sadrže:
Par centralnih mikrotubula daje trepljama [[simetrija|bilateralnu simetriju]] u čemu se razlikuju od centriola koje su bez tog para i radijalno simetrične. Postoje cilije bez centralnog para tubula i one su nepokretne. Pripadaju izmenjenim trepljama koje imaju sezitivnu funkciju, kao što su to treplje koje održavaju ravnotežu u ćelijama srednjeg [[uho|uha]].
 
== Struktura ==
 
Na ciliji se razlikuju četiri podregiona:
* bazalno telašce ([[kinetozom]]), smešteno u vršnoj citoplazmi, odnosno [[centriola]] iz koje izrasta cilija.
* prelazni (vratni ili ogrličasti region) deo;
* aksonema
* završni region.
 
'''Bazalno telašce''' je po građi analogno centrioli jer ima oblik cilindra čiji zid gradi je 9 tripleta [[mikrotubula]] (formula njegove organizacije je 9h3). Svaki mikrotubularni triplet obuhvata unutrašnju (A), središnju (B) i spoljašnju mikrotubulu (C). Susedni tripleti tubula su međusobno povezani mostovima. Tokom [[ciliogeneza|ciliogeneze]] [[polimerizacija|polimerizacijom]] [[tubulin]]a iz tripleta bazalnog telašca izrastaju dubleti aksoneme.
 
'''Prelazni region''' obuhvata 9 parova mikrotubula koji su formirani od mikrotubula A i B. Svaki par je sa susednim povezan preko mostova.
'''Završni region''' čini amorfna zona u koju ulaze mikrotubule A perifernih parova kao i centralni par mikrotubula. Slobodni krajevi mikrotubula B su izvan ove zone.
 
== Aksonema ==
 
Građena je od mikrotubula i proteina po formuli 9+2 što znači da se pored 9 parova ([[dublet]]a) mikrotubula međusobno povezanih mostovima koji grade periferiju, u centru nalazi još jedan mikrotubularni par.
 
 
== Literatura: ==
 
* Grozdanović-Radovanović, Jelena: Citologija, ZUNS, Beograd, 2000
* Diklić, Vukosava, Kosanović, Marija, Dukić, Smiljka, Nikoliš, Jovanka: Biologija sa humanom genetikom, Grafopan, Beograd, 2001
* Pantić, R, V: Biologija ćelije, Univerzitet u Beogradu, beograd, 1997
* Petrović, N, Đorđe: Osnovi enzimologije, ZUNS, Beograd, 1998
* Šerban, M, Nada: Ćelija - strukture i oblici, ZUNS, Beograd, 2001
{{Ćelija}}
 
[[categoryKategorija:Citologija]]
 
[[bg:Реснички]]
[[eu:Zilio]]
[[fa:مژک]]
[[fi:CiliumVärekarva]]
[[fr:Cil vibratile]]
[[io:Cilio (vejetanto)]]
109.472

izmjene