Tvrđava Podzvizd – razlika između verzija

Uklonjeni sadržaj Dodani sadržaj
Nova stranica: '''Tvrđava Podzvizd''' nastala je u periodu srednjeg vijeka na području općine Velika Kladuša, Bosna i Hercegovina. Tvrđava je proglašena za nacio…
 
(nema razlike)

Aktualna verzija na datum 14 juni 2021 u 22:32

Tvrđava Podzvizd nastala je u periodu srednjeg vijeka na području općine Velika Kladuša, Bosna i Hercegovina. Tvrđava je proglašena za nacionalni spomenik BiH[1] Odluku je donijela komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj 26. oktobra 2010. godine u slijedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović i Ljiljana Ševo. Nacionalni spomenik čine: branič-kula, kapi-kula sa džamijom, stražarnica, kuća, Pašića kula i bedemi utvrđenog grada.

Lokacija uredi

Naselje Podzvizd se nalazi na pola puta između Vrnograča i Velike Kladuše, a tvrđava se nalazi na vrhu kupastog brda, u neposrednoj blizini naselja. Od Velike Kladuše Podzvizd je udaljen 1,7 km i zahvata istočni dio opštine.

Historija uredi

Utvrđeni gradovi srednjovjekovne Bosne nastali su u vrijeme njene državne samostalnosti u periodu od XII. do XV. stoljeća. Gradovi zapadne Bosne, Pounja i Cazinske krajine u to vrijeme pripadali su Ugarskoj kraljevini. Tvrđave su prvenstveno imale vojno-obrambeni karakter. Osim utvrđenih gradova nastaju i gradovi kao upravni centri pojedinih oblasti a od tvrđava su se razlikuju po tome što su u okviru zidina imali stambene i druge objekte. Najznačajniji gradovi zapadne Bosne, Pounja i Cazinske krajine bili su Bužim, Bihać, Cazin, Podzvizd, Todorovo, Ostrožac, Velika Kladuša i Vrnograč. Podzvizd je jedna od najstarijih srednjovjekovnih tvrđava u Bosni.

Lokalitet Podzvizd se u pisanim dokumentima prvi put pominje sredinom XIII. stoljeća, kao vlasništvo plemena Kreščića. Poveljom od 4. oktobra 1264. godine, Ugarski kralj Bela IV u znak zahvalnosti darovao je braći Kreši, Kupiši i Raki Kreščić zemljište kao feudalne posjede u Topuskom, Podzvizdu i Vrnograču. Kralj Bela IV je nagradio ove feudalce za njihovu hrabrost u bitkama protiv Mongola, posebno u onoj koja se desila kraj Trogira. Ugarski kralj Ladislav je 1456. godine dozvolio potomcima plemena Kreščić da sagrade dva utvrđena grada Podzvizd i Vrnograč. Oba grada su podignuta na ostacima starijih manjih gradina. Dok je Podzvizd bio izgrađen kao fortifikacija, Vrnograč je sagrađen kao utvrđeni srednjovjekovni dvor.

Godine 1553. i 1558. Podzvizd i Vrnograč je napadala osmanska vojska predvođena Malkoč-begom. Od 1563. godine Vrnogračom je upravljao hrvatski ban Nikola Zrinski a Podzvizdom knez Mikulić i u njemu se nalazila straža od osam kraljevih vojnika. Odlukom austrijskog ratnog vijeća u Gracu odlučeno je da se oba grada i Podzvizd i Vrnograč razore, što je i učinjeno 1580. godine.

Godine 1670. Podzvizd trajno postaje dio bosanskog pašaluka u sastavu Ostrožačke kapetanije. U njemu je bila smještena vojna posada od 90 graničara kojom je komandovao dizdar.[2]

Opis uredi

Utvrđeni grad je imao tri faze izgradnje. Prva, najstarija faza nastala je u XIII. stoljeću. Tvrđava je tada imala okruglu branič-kulu i mali obor oko nje koji je štitio prilaz kuli.

U drugoj fazi, nakon što je ugarski kralj Ladislav 1456. godine dozvolio potomcima plemena Kreščić da sagrade dva utvrđena grada Podzvizd i Vrnograč, ojačani su zidovi kulama sa dodatnim kamenim zidom koji je prvobitni kružni tlocrt kule pretvorio u šesnaestougaoni. Dispozicija grada u prvoj i drugoj graditeljskoj fazi odgovarala je romaničkom utvrđenju sa snažnom branič-kulom i malim oborom.[3]

Treća faza predstavlja utvrđeni grad Podzvizd sa izgrađenim velikim oborom koji je opasao srednjovjekovni grad u obliku nepravilne elipse. Prilikom izgradnje velikog obora porušen je najstariji mali obor. Ova faza nastala je u osmanskom periodu, za vrijeme vladavine Mahmuda I (1730-1754. godine). Na južnoj strani tom prilikom izgrađena je kapi-kula koja je na spratu imala malu drvenu džamiju. Do nje je izgrađen objekat stražarnice, a na istočnoj strani izgrađena je Pašića kula koja je imala četiri etaže. Na kamenoj ploči koja se nalazi iznad ulaza kapi-kule a ispod drvene džamije, uklesan je natpis koji glasi:

Božjom pomoći sagrađena je ova džamija. Došao je muhafiz Bosne ... njegovo ime je Ahmed.

Drugi dio teksta je nečitak. Natpis je evidentiran 1968. godine.

Nakon uvida na licu mjesta koje je izvršeno u oktobru 2009. godine, konstatovano je da je utvrđeni grad Podzvizd građevinski u lošem stanju. Ostaci zidova i bedema većim dijelom su urušeni ili su utonuli u zemlju. Drvena džamija kao i ostali objekti i dijelovi utvrđenog grada koji su bili izrađeni od drveta su u potpunosti nestali.

Literatura uredi

  • Madžida Bećirbegović, Publishing, Sarajevo, 1999. -Džamije sa drvenom munarom u Bosni i Hercegovini

Reference uredi

  1. „Tvrđava Podzvizd”. kons.gov.ba. Pristupljeno 13. 9. 2016. 
  2. „Hamdija Kreševljaković, STARI BOSANSKI GRADOVI”. Naše starine I, Sarajevo, 1953, 7-45 –. Pristupljeno 9. 2. 2016. 
  3. „Husref Redžić: Srednjovjekovni gradovi u Bosni i Hercegovini”. Sarajevo publishing, Sarajevo 2009.. Pristupljeno 9. 2. 2017. 

Vanjski linkovi uredi