Razlike između izmjena na stranici "Filoksera"

Obrisana 43 bajta ,  prije 2 godine
nema sažetka uređivanja
(n / č)
 
No edit summary
| url =http://www.merriam-webster.com/dictionary/phylloxera
| title =Phylloxera
| accessdate = 24. 088. 2016.
| language=engleski
| publisher=Merriam Webster}}</ref>) ili '''Trsnatrsna uš''' ([[latinski]]: ''Daktulosphaira vitifoliae'') je [[insekt]] iz [[Porodica (taksonomija)|porodice]] - Phylloxeridae i veliki štetnik [[vinova loza|vinove loze]].
== Karakteristike ==
Filoksera je [[Autohtone vrste|autohtoni]] insekt iz doline [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Mississippi (rijeka)|Mississippi]], koji se hrani [[list|lišćem]] i [[korijen]]njem [[vinova loza|vinove loze]], uzrokujući tako da [[biljka]] istrune i umre. U potrazi za novim živim domaćinom filoksera se nezaustavljivo širi preko cijelog [[vinograd]]a i [[regija]].<ref name=mam/>
 
Po izgledu slična [[biljne vaši|biljnoj uši]], odrasla filoksera je vrlo mala, u prosjeku duga oko 1,016 [[milimetar|mm]], raspona [[boja]] od svijetlo [[žuto|žute]], [[zeleno|zelenkaste]], preko nijansi [[narančasto|narančaste]] do [[smeđe]]. Orginalne [[Amerika|američke]] vrste [[vinova loza|vinove loze]] razvile su otpornost na filokseru razvivši bujnu i tvrdu [[Kora (biljke)|koru]] [[korijen]]a pa su tako postale relativno imune na štete.<ref name=mam/>
Filoksera je [[Autohtone vrste|autohtoni]] insekt iz doline [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Mississippi (rijeka)|Mississippi]], koji se hrani [[list|lišćem]] i [[korijen]]njem
[[vinova loza|vinove loze]], uzrokujući tako da [[biljka]] istrune i umre. U potrazi
za novim živim domaćinom filoksera se nezaustavljivo širi preko cijelog [[vinograd]]a i [[regija]].<ref name=mam/>
 
Po izgledu slična [[biljne vaši|biljnoj uši]], odrasla filoksera je vrlo mala, u prosjeku duga oko 1,016 [[milimetar|mm]], raspona [[boja]] od svijetlo [[žuto|žute]], [[zeleno|zelenkaste]], preko nijansi [[narančasto|narančaste]] do [[smeđe]].
Orginalne [[Amerika|američke]] vrste [[vinova loza|vinove loze]] razvile su otpornost na filokseru razvivši bujnu i tvrdu [[Kora (biljke)|koru]] [[korijen]]a pa su tako postale relativno imune na štete.<ref name=mam/>
 
Kako je jedva vidljiva, vinogradari su dugo bili nesvjestni destruktivnog djelovanja filoksere, iako je tokom [[17. vijek|17]] i [[18. vijek]]a bilo neuspjelih pokušaja presađivanja [[Evropa|evropskih]] vrsta [[vinova loza|vinove loze]] po [[Istok|istočnim]] krajevima [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], oni su u svom neznanju mislili da je to zbog [[otrov]]nog [[tlo|tla]].<ref name=mam/>
 
Izvan [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]] efekti filoksere bili su potpuno nepoznati sve do [[1863]]. kad se po [[Viktorijansko doba|viktorijanskoj]] [[Engleska|Engleskoj]] proširila moda sadnje [[Amerika|američkih]] [[vinova loza|vinovih loza]]. Kako se za razliku od svojih američkih rođaka [[Evropa|evropske]] vrste vinove loze nisu razvile nikakav otpor ili zaštitu, to je uzrokovalo 30-godišnje divljanje filoksere kroz evropske vinograde.<ref name=mam/>
Kako se za razliku od svojih američkih rođaka [[Evropa|evropske]] vrste vinove loze nisu razvile nikakav otpor ili zaštitu, to je uzrokovalo 30-godišnje divljanje filoksere kroz evropske vinograde.<ref name=mam/>
 
Filoksera se širi preko [[tlo|tla]], ali i preko zaprljanih [[poljoprivreda|poljoprivrednih]] [[alat]]ki, [[vozilo|vozila]], [[čizma|čizama]], samih
sadnica i [[grožđe|grožđanih]] sokova. [[Infekcija|Inficiranom]] vinogradu se već u prvoj godini uobičajeno smanjuje urod za 20%, a čitav vinograd može biti uništen u samo tri godine. [[Pijesak|Pjeskovita]] [[tlo|tla]] donekle usporavaju, ali ne zaustavljaju širenje filoksere, dok joj suha [[glina|glinena]] tla odgovaraju za brzo širenje.<ref name=mam/>
sadnica i [[grožđe|grožđanih]] sokova.
[[Infekcija|Inficiranom]] vinogradu se već u prvoj godini uobičajeno smanjuje urod za 20%, a čitav vinograd može biti uništen u samo tri godine.
[[Pijesak|Pjeskovita [[tlo|tla]] donekle usporavaju, ali ne zaustavljaju širenje filoksere, dok joj suha [[glina|glinena]] tla odgovaraju za brzo širenje.<ref name=mam/>
 
Do [[1865]]. filoksera se proširila na vinove loze doline [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Rhône]]. Tokom tri sljedeća dekade, raširila se i uništila gotovo 70% [[Evropa|evropskih]] [[vinograd]]a. Iskušane su brojne metode u pokušaju da se iskorijeni filoksera, od [[navodnjavanje|navodnjavanja]], gdje je to bilo izvedivo, do [[Injektiranje|injektiranja]] tla [[Ugljen-dioksid|ugljikovim disulfidom]], što je davalo neke rezultate, ali su ti postupci bili vrlo skupi i štetnik bi se vratio čim bi tretman prestao.<ref name=mam/>
Iskušane su brojne metode u pokušaju da se iskorijeni filoksera, od [[navodnjavanje|navodnjavanja]], gdje je to bilo izvedivo, do
[[Injektiranje|injektiranja]] tla [[Ugljen-dioksid|ugljikovim disulfidom]], što je davalo neke rezultate, ali su ti postupci bili vrlo skupi i štetnik bi se vratio čim bi tretman prestao.<ref name=mam/>
 
[[SAD|Američki]] [[Entomologija|entomolog]] [[Charles Valentine Riley]] shvatio je da su [[Amerika|američke]] [[vinova loza|loze]] otporne i predložio kalemljenje [[Evropa|evropskih]] vrsta loza na američke podloge. Nakon tog je počeo dug, mukotrpan proces kalemljenja svake napadnute vrste evropske [[vinova loza|vinove loze]], jer je to bio jedini način da se spasi evropsko vinogradarstvo od propasti. U znak zahvalnosti [[Francuska]] vlada dodjelila je Rileyu [[orden]] [[Legija časti|Legije časti]].<ref name=mam/>
Nakon tog je počeo dug, mukotrpan proces kalemljenja svake napadnute vrste evropske [[vinova loza|vinove loze]], jer je to bio jedini način da se spasi evropsko vinogradarstvo od propasti. U znak zahvalnosti [[Francuska]] vlada dodjelila je Rileyu [[orden]] [[Legija časti|Legije časti]].<ref name=mam/>
 
Tragična posljedica tog poglavlja u [[Historija|historiji]] vinogradarstva je izumiranje brojnih [[Autohtone vrste|autohtonih]] [[Evropa|evropskih]] vrsta [[vinova loza|vinove loze]], pogotovo onih lokalnih male [[trgovina|tržišne]] vrijednosti.<ref name=mam>{{cite web
| url =http://winepros.org/wine101/vincyc-phylloxera.htm
| title =phylloxera
| accessdate = 24. 088. 2016.
| language=engleski
| publisher=VINCYCLOPEDIA}}</ref>
 
== Izvori ==
{{reflist}}
== Vanjske veze ==
* [http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/horticulture/wine-and-grapes/viticulture-biosecurity/viticulture-biosecurity-grape-phylloxera ''Viticulture biosecurity - grape phylloxera''] {{en icon}}
 
{{Normativna kontrola}}
 
[[Kategorija:Pterygota]]
[[Kategorija:Kukci]]