Razlike između izmjena na stranici "Srednja Evropa"

Dodana 3 bajta ,  prije 1 godinu
nema sažetka uređivanja
m/м (Vraćene izmjene 195.66.180.183 (razgovor) na posljednju izmjenu korisnika Kolega2357)
[[Datoteka:CentralEurope.png|thumb|300px|Centralna Evropa]]
'''Srednja Evropa''' je evropska regija slabo definiranih granica, između [[Zapadna Evropa|Zapadne]], [[Istočna Evropa|Istočne]], [[Južna Evropa|Južne]] i [[Jugoistočna Evropa|Jugoistočne Evrope]]. Nakon propasti [[komunizam|komunizma]] koji je Evropu dijelio na Istočnu i Zapadnu, region je ponovno dobio na značaju kao jedinstven kulturno-civilizacijski prostor, te jedinstven politički i privredni centar evropskog kontinenta. U političkom pogledu Srednju Evropu čine sljedeće države:
 
* [[Njemačka]]
* [[Poljska]]
 
== Geografija ==
[[Datoteka:Grossgliederung Europas.png|thumb|300px|RegijoniRegioni Evrope]]
Geografski granice Srednje Evrope nisu jasno određene i većinom prate državne granice zemalja koje je čine. Na zapadu prirodnu granicu čini rijeka [[Rajna]], sa juga regija je ograničena Alpama, manjim djelom [[Jadransko more|Jadranskim morem]] i obodom [[Panonska nizija|Panonske nizije]], koji je ograničen dolinom rijeke [[Sava|Save]] i [[Dunav]]a do [[Đerdap]]a, potom na istoku granicu čine [[Karpati]] i istočna poljska granica.
 
=== Reljef ===
 
U pogledu reljefa razlikuje se pet jedinstvenih cjelina:
1.# Pribaltička ili poljsko-njemačka nizina, koja se proteže od tzv. Evropskog sredgorja do [[Baltičko more|Baltičkog]] i [[Sjeverno more|Sjevernog mora]]. U sjevernom dijelu vidljivi su tragovi u ostatcima [[morenski nanosi|morenskih nanosa]], ledenjačkih jezera i močvara. U južnom dijelu na reljef su snažno utjecali rijeke i vjetrovi. Rijeke su su nataložile riječne nanose, a vjetar je nanjeo fini pijesak [[prapor]] i [[les]] koji je uzrokovao nastajanje plodnoga tla.
 
2.# [[Evropsko sredgorje]], je staro gorja koje čine [[Njemačko sredogorje|Njemačko]] i [[Češko sredogorje]] protežu se od [[Rajna|Rajne]] na zapadu do južne Poljske na istoku, ispresjecani brojnim kotlinama i dolinama manjih rijeka;
1. Pribaltička ili poljsko-njemačka nizina, koja se proteže od tzv. Evropskog sredgorja do [[Baltičko more|Baltičkog]] i [[Sjeverno more|Sjevernog mora]]. U sjevernom dijelu vidljivi su tragovi u ostatcima [[morenski nanosi|morenskih nanosa]], ledenjačkih jezera i močvara. U južnom dijelu na reljef su snažno utjecali rijeke i vjetrovi. Rijeke su su nataložile riječne nanose, a vjetar je nanjeo fini pijesak [[prapor]] i [[les]] koji je uzrokovao nastajanje plodnoga tla.
3.# Alpe koje predstavljaju oštru granicu sa [[Južna Evropa|Južnom Evropom]];
 
4.# Panonska nizija, koju je oblikovala rijeka [[Dunav]] i njene pritoke;
2. [[Evropsko sredgorje]], je staro gorja koje čine [[Njemačko sredogorje|Njemačko]] i [[Češko sredogorje]] protežu se od [[Rajna|Rajne]] na zapadu do južne Poljske na istoku, ispresjecani brojnim kotlinama i dolinama manjih rijeka;
 
3. Alpe koje predstavljaju oštru granicu sa [[Južna Evropa|Južnom Evropom]];
 
4. Panonska nizija, koju je oblikovala rijeka [[Dunav]] i njene pritoke;
 
=== Hidrografija ===
 
Vode Srednje Evrope pripadaju trima slivnim područjima i to sjevernomorskom, baltičkom i crnomorskom. Svi vodotoci orjentisani prema jugu i jugoistoku pripadaju crnomorskom slivu, koga čini Dunav sa pritokama [[Rab]], [[Sava]], [[Drava]], [[Tisa]], češka [[Morava]] itd. Najznačajniji vodotoci koji pripadaju baltičkom slivu su [[Odra]] i [[Visla]], a sjavernomorskom [[Laba]], [[Vezer]] i [[Rajna]]. Od jezera najveće je [[Blatno jezero]] u [[Mađarska|Mađarskoj]], te alpska jezera [[Bodensko jezero]] i [[Ženevsko jezero]]. Velike rijeke omogućile su razvoj riječnog sobračaja, posebno na Dunavu, Rajni i Labi. Vodostaj ovisi o padavinama i otapanju snijega pa je najviši u proljeće. Rijeka Rajna ima ujednačen vodostaj što je važno za plovidbu te je ona najprometnija Evropska rijeka. Najprometniji kanali su [[Rajna-Majna-Dunav]] i [[Kielski kanal]]. Pristup svjetskim morima mogućio je i razvoj pomorskog saobraćaja i velikih luka kao što su Bremen, Hamburg i Rostok u Njemačka|Njemačkoj, Gadanjsk u Poljska|Poljskoj, te Koper u Slovenija|Sloveniji.
 
=== Promet i komunikacije ===
 
Na sjeveru prohodnost omogućuje nizak reljef, ispresijecan plovnim kanalima i rijekama te gusta prometna željeznička i cestovna mreža. U središnjem dijelu to su doline rijeka a u planinskom prostoru to su tuneli i [[prijevoj]]i.
Glavni putni pravci su:
 
# pravac sjeverni dio Srednje Evrope - Istočna Evropa (Berlin - Moskva)
# zapadni dio Srednje Evrope - Zapadna Evropa (Berlin - Brisel)
 
=== Klima ===
Klima Srednje Evrope nije toliko raznovrsna kao u drugim predjelima i u najvećem djelu preovladava [[umjereno kontinentalna klima]]. Kontinentalnost je izraženija na istoku gdje je manja količina [[padavina]]. Na sjevero-zapadu Pribaltičke nizine jak je uticaj [[Atlantski ocean|Atlantika]], te provaladava blaga [[okeanska klima]] pa su zime toplije a količina padavina je veća. Uticaj [[Sredozemlje|Sredozemlja]] ograničen je na usko područje Slovenije zbog uticaja Alpi. Povečanjem nadmorske visine opada temperatura pa je klima na planinama [[oštro kontinentalna klima|oštro kontinentalna]] i [[planinska klima|planinska]]. Prosječna količina padavina se krećeod 750 - 100 mm na krajnem zapadu, do 2000 mm na Alpama, a prema istoku količina padavina poadapada od 750 - 500 mm. Najniža temperatura je izmjerena u Inzbruku '''- 31 °C''', a najviša u Poznanu u Poljskoj '''+ 39,4 °C'''. Prosječna januarska temperatura je '''- 4 °C''', a julska '''+ 20 °C Izolovane visokim planinama, Panonska i Vlaška nizija imaju pravu kontinentalnu klimu.
 
Klima Srednje Evrope nije toliko raznovrsna kao u drugim predjelima i u najvećem djelu preovladava [[umjereno kontinentalna klima]]. Kontinentalnost je izraženija na istoku gdje je manja količina [[padavina]]. Na sjevero-zapadu Pribaltičke nizine jak je uticaj [[Atlantski ocean|Atlantika]], te provaladava blaga [[okeanska klima]] pa su zime toplije a količina padavina je veća. Uticaj [[Sredozemlje|Sredozemlja]] ograničen je na usko područje Slovenije zbog uticaja Alpi. Povečanjem nadmorske visine opada temperatura pa je klima na planinama [[oštro kontinentalna klima|oštro kontinentalna]] i [[planinska klima|planinska]]. Prosječna količina padavina se krećeod 750 - 100 mm na krajnem zapadu, do 2000 mm na Alpama, a prema istoku količina padavina poada od 750 - 500 mm. Najniža temperatura je izmjerena u Inzbruku '''- 31 °C''', a najviša u Poznanu u Poljskoj '''+ 39,4 °C'''. Prosječna januarska temperatura je '''- 4 °C''', a julska '''+ 20 °C Izolovane visokim planinama, Panonska i Vlaška nizija imaju pravu kontinentalnu klimu.
'''.
 
=== Vegetacija ===
 
Područje Srednje Evrope zbog svog položaja, klime i reljefa ima uglavnom jednolične pojaseve vegetacija. Najzastupljenije su listopadne bjelogorične šume, i to uglavnom hrastive i bugove šume.
U [[Poljska|Poljskoj]] su očuvani oblici listopadne šume kakva je nekad pokrivala Srednju Evropu, u Nacionalnom parku Pušća Bialowizca ( Bjelovaška prašuma). S rastom nadmorske visine u gorjima, listopadne šume polako zamjenjuju četinarske šume, a u predjelima iznad 2000 metara razvija se planinska vegetacija. u Panonskoj niziji ponegdje listopadne šume prelaze u visoke stepe. Šume su danas uglavnom iskrčene, i kao stepe pretvorene u plodno tlo.
 
=== Privreda i resursi ===
Srednja Evropa je bogata brojnim resursima. Naime Evropsko sredgorje je vrlo bogato ugljenom i željeznom rudom, zatim [[boksit]]om, [[olovo]]m, [[zlato]]m, [[kalij]]em, [[bakar|bakrom]], [[megnezijmagnezij]]em, [[mangan]]om, [[živa|živom]], [[sumpor]]om, [[fasfat]]ima, [[pirit]]om, [[srebro]]m, [[uran]]om i [[cink]]om. Pored ovih ruda ima i dosta nalazišta jantara, grafita, treseta, kaolina i sedre. Rude su vrlo rano omogućile [[industrijalizacija|industrijalizaciju]] cijelog regiona, tako da se razvila crna i obojena metalurgija, hemijska industrija, mašinogradnja i strojna industrija, električna industrija, precizna i optička industrija, elektronska industrija, automobilska industrija, brodogradnja i avioindustrija. Od lake industrije razvijene su skoro sve grane privrede. U zemljama sa komunističkim režimom bili su izgrađeni mnogobrojni industrijski kompleksi, koji su procesom privatizacije i tranzicije uglavnom restruktuirani i prilagođeni uslovima tržišne ekonomije. najrazvijenija je njemačka ekonomija, treća u svijetu iza [[Sjedinjene Američke Države|SAD-a]] [[Kina|Kine]].
 
U poljoprivredi radi veoma mali broj stanovnika, što je uzrokovano dobrom mehanizacijom i velikim poloprivrednim imanjima. U zapadnom djelu razvijena je poljoprivreda i to ratarstvo, povrtlarstvo, voćarstvo, točarstvo i peradarstvo, u planinskim predjelima stočarstvo, dok se u primosrkim mjestima razvija ribolov. Značajna je i proizvodnja industrijskog bilja šećerne repe, duhana, suncokreta i [[krmnog bilja]].
Srednja Evropa je bogata brojnim resursima. Naime Evropsko sredgorje je vrlo bogato ugljenom i željeznom rudom, zatim [[boksit]]om, [[olovo]]m, [[zlato]]m, [[kalij]]em, [[bakar|bakrom]], [[megnezij]]em, [[mangan]]om, [[živa|živom]], [[sumpor]]om, [[fasfat]]ima, [[pirit]]om, [[srebro]]m, [[uran]]om i [[cink]]om. Pored ovih ruda ima i dosta nalazišta jantara, grafita, treseta, kaolina i sedre. Rude su vrlo rano omogućile [[industrijalizacija|industrijalizaciju]] cijelog regiona, tako da se razvila crna i obojena metalurgija, hemijska industrija, mašinogradnja i strojna industrija, električna industrija, precizna i optička industrija, elektronska industrija, automobilska industrija, brodogradnja i avioindustrija. Od lake industrije razvijene su skoro sve grane privrede. U zemljama sa komunističkim režimom bili su izgrađeni mnogobrojni industrijski kompleksi, koji su procesom privatizacije i tranzicije uglavnom restruktuirani i prilagođeni uslovima tržišne ekonomije. najrazvijenija je njemačka ekonomija, treća u svijetu iza [[Sjedinjene Američke Države|SAD-a]] [[Kina|Kine]].
 
U poljoprivredi radi veoma mali broj stanovnika, što je uzrokovano dobrom mehanizacijom i velikim poloprivrednim imanjima. U zapadnom djelu razvijena je poljoprivreda i to ratarstvo, povrtlarstvo, voćarstvo, točarstvo i peradarstvo, u planinskim predjelima stočarstvo, dok se u primosrkim mjestima razvija ribolov. Značajna je i proizvodnja industrijskog bilja šećerne repe, duhana, suncokreta i [[krmnog bilja]].
 
{{Commonscat|MiddleCentral Europe}}
{{Regije svijeta}}
{{Normativna kontrola}}
 
[[Kategorija:Srednja Evropa| ]]
[[Kategorija:Geografija Evrope]]
[[Kategorija:Regije]]