Razlike između izmjena na stranici "Azerbejdžan"

m/м
nema sažetka uređivanja
m/м (konvencionalno; Azerbajdžan, primarno ime; izgovor)
m/м
}}
 
'''AzerbajdžanAzerbejdžan''' (ili '''AzerbejdžanAzerbajdžan'''; [[azerski jezik|azerbajdžanskiazerbejdžanski]]: '''''Azərbaycan''''' [[međunarodni fonetski alfabet|[ɑzæɾbɑjd͡ʒɑn]]];), službeno '''Republika Azerbejdžan''' ('''Republika Azerbajdžan''',; azerbajdžanskiazerbejdžanski '''''Azərbaycan Respublikası'''''), najveća država u regionu južnog [[Kavkaz (region)|Kavkaza]]. Nalazi se na kontaktu između [[Jugozapadna Azija|jugozapadne Azije]] i [[Istočna Evropa|istočne Evrope]] te se kao takva smatra [[Eurazija|Evroazijskom]] zemljom.<ref>Azerbejdžan se smatra i evropskom i azijskom državom. Sledeći izvori smatraju Azerbejdžan delom Azije: [http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm UN klasifikacija]; [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html The CIA World Factbook CIA.gov], NationalGeographic.com, i Encyclopædia Britannica. Izvori koji Azerbejdžan smatraju delom Evrope su: [http://www.m-w.com/dictionary/Azerbaijan Merriam-Webster's Collegiate Dictionary], i [http://worldatlas.com/webimage/countrys/eu.htm Worldatlas.com]</ref> Graniči se sa [[Rusija|Rusijom]] na severu, [[Gruzija|Gruzijom]] na severozapadu, [[Jermenija|Jermenijom]] na zapadu i [[Iran]]om na jugu. Na istoku Azerbejdžan izlazi na obale [[Kaspijsko more|Kaspijskog jezera]]. Azerbejdžanu pripada i [[eksklava]] [[Nahčivan|Nahičevan]] koja se graniči sa Jermenijom na severu i istoku, na jugu i zapadu sa Iranom, dok je na severozapadu kratka granica sa [[Turska|Turskom]].
 
[[Demokratska Republika Azerbejdžan]] koja je osnovana [[1918]]. godine, a već [[1920]]. inkorporirana u sastav [[Sovjetski Savez|SSSR]]-a<ref>Pipes, Ričard (1997). The Formation of the Soviet Union: Communism and Nationalism 1917–1923 (2nd ed.). Kembridž, Masačusets: Harvard University Press. pp. 218–220, 229. ISBN 0-674-30951-0, 9780674309517.</ref>, je bila prva [[demokracija|demokratska]] i [[sekularnost|sekularna]] [[republika]] u [[islam]]skom svetu<ref>[http://en.apa.az/news.php?id=148210 "93 years pass since establishment of first democratic republic in the east – Azerbaijan Democratic Republic"]. Azerbaijan Press Agency. Retrieved May 28, 2011.</ref><ref>Kazemzadeh, Firuz (1951). The Struggle for Transcaucasia: 1917–1921. The Nju Jork Philosophical Library. pp. 124, 222, 229, 269–270. ISBN 0-8305-0076-6.</ref> Nakon 71 godine bitisanja u okvirima SSSR, Azerbejdžan je [[1991]]. obnovio svoju samostalnost. Ubrzo nakon sticanja nezavisnosti, u azerskoj pokrajini [[Nagorno-Karabah]] koja je naseljena pretežno [[Jermeni]]ma je došlo do rata koji je završen de fakto[[defakto]] nezavisnošću Nagorno-Karabaha.<ref>[http://www.un.org/russian/documen/scresol/res1993/res822.htm "Rezolюciя SB OON № 822 ot 30 aprelя 1993 goda"]. Junajted Nations. Retrieved January 4, 2011</ref> Situacija u tom delu zemlje je i dalje u fazi zamrznutog konflikta.
 
[[Azeri]] pripadaju grupi [[turkijski narodi|turkijskih naroda]] i islamske su veroispovesti ([[šijitizam|šiitski islam]]). [[Azerski jezik]] kojim govori većina stanovništva i koji je službeni jezik zemlje je član [[turkijski jezici|turkijske jezične grupe]] (najpoznatiji član ove grupe je [[turski jezik]]). Azerbejdžan je jedna od 6 nezavisnih [[Spisak turkofonih država|turkijskih država]] i aktivni je član [[Savet turskih država|Turskog saveta]] i sveturske kulturne organizacije [[Međunarodna organizacija turske kulture i umetnosti|TJURKSOJ]]. Država ima diplomatske odnose sa 158 zemalja širom sveta i članica je u 38 međunarodnih organizacija.<ref>[http://archive.is/20120529001835/www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1019233781986 "Azerbaijan: Membership of international groupings/organisations:". British Foreign & Commonwealth Ofis.] Pristupljeno 12. septembra 2011.</ref> Jedan je i od osnivača organizacije [[GUAM - Organizacija za demokratiju i ekonomski razvoj|GUAM]] i [[Organizacije za zabranu hemijskog naoružanja]]. U decembru 1991. bila je i među osnivačima [[Zajednica Nezavisnih Država|Zajednice nezavisnih država]].<ref>Evropa Publications Limited (1998). Eastern Evrope and the Commonwealth of Independent States. Routledge. p. 154. ISBN 1-85743-058-1, 9781857430585.</ref> Azerbejdžan je i punopravni član u [[Ujedinjeni narodi|UN]], [[Organizacija za evropsku bezbjednost i saradnju|OEBS]], [[Savjet Evrope|Savetu Evrope]], [[NATO]] programu [[Partnerstvo za mir]] i [[pokret nesvrstanih|Pokretu nesvrstanih]]. Ima status posmatrača u [[Svjetska trgovinska organizacija|STO]], a svoju kancelariju u zemlji ima i [[Evropska komisija]] [[Evropska unija|EU]]-a.
 
=== Geologija ===
Teritorija Azerbejdžana je smeštena između krajnjeg istočnog segmenta [[Kavkaz (region)|Kavkaskog]] dela [[alpska orogeneza|alpske orogeneze]] i [[kaspijsko more|kaspijske]] [[depresija|depresije]] na istoku. Severni delovi zemlje koji pripadaju [[antiklinarijum|megaantiklinarijumu]] [[veliki Kavkaz|Velikog Kavkaza]] su izgrađeni od sedimenata iz doba [[jura|jure]], [[kreda|krede]], [[paleogen]]a i [[neogen]]a. U tom delu dominiraju [[škriljci]] i [[gline]] iz perioda jure i pozno jurski [[fliš]]. Idući ka jugu starije naslage se postepeno zamenjuju mlađima [[vulkani|vulkanskog]] tipa. Centralni delovi su depresije prekrivene moćnim neogenskim naslagama na čijem dnu su formirane doline [[Kura|Kure]] i donjeg [[Araks]]a.
[[Datoteka:Mud Volcano in Gobustan 01.jpg|thumb|left|200px|Blatni vulkan u [[Gobustan]]u]]
U geološkoj građi [[Mali Kavkaz|Malog Kavkaza]] dominiraju srednjo-[[jura|jurske]] [[vulkanizam|vulkanske]] [[stijena|stene]] te [[vapnenac|krečnjaci]] pozne krede, dok se u severnim delovima primećujui slojevi [[prekambrij]]umskih [[metamorfne stene|metamorfnih stena]], a primetne su i brojne [[granit]]ne intruzije iz poznog [[eocen]]a. [[Tališke planine]] koje se nalaze na krajnjem jugu (od Malog Kavkaza odvojene poprečnom depresijom donjeg Araksa) predstavljaju sistem maritimnih paleogenih nabora sa vulkanskom osnovom.