Razlike između izmjena na stranici "Nikola Pašić"

Dodano 240 bajtova ,  prije 2 godine
nema sažetka uređivanja
(→‎Biografija: Proširiti i dodati reference, jer je isti tekst, ali sa komplentijim informacijama i objektivniji (jer uključuje i srpske izvore, ne samo bugarske), objavljen na srpskoj vikipediji)
| zamenik=
| partija = [[Narodna radikalna stranka]]
| potpis =
| supružnik = Đurđina Duković
| funkcija 1 = [[Premijer|Predsednik vlade]] [[Kraljevina Srbija|Srbije]] i [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine SHS]]
| potpis=FirmaNikolaPasic--neareastpresents00lequuoft.png
}}
'''Nikola Pašić''' ([[1845-]]–[[1926]]), [[politika|političar]], dugogodišnji predsednik vlade Kraljevine [[Srbija|Srbije]] i [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], osnivač i vođa [[Radikalna stranka|Radikalne stranke]]
 
'''Nikola Pašić''' (1845-1926), [[politika|političar]], dugogodišnji predsednik vlade Kraljevine [[Srbija|Srbije]] i [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca]], osnivač i vođa [[Radikalna stranka|Radikalne stranke]]
 
== Biografija ==
Rođen je [[18. 12.|18.12.]] [[1845]]. u [[Zaječar]]u u [[pekar]]skoj porodici. Prema srpskim izvorima, Pašić je bio Srbin, poreklom iz Rogačeva u Makedoniji, dok prema bugarskim, Pašić nije bio Srbin, nego je bio Bugarin i sa očeve i sa majčine strane, jer, kako navode, majka mu je bila Bugarka iz [[Vidin]]a, a otac Bugarin iz [[Gabrovo|Gabrova]]. Tek je preudajom za g. Pašića mali Nikola bio usvojen i dobio svoje sadašnje prezime. Time se objašnjavaju i njegove rodbinske veze i izbeglištvo u Bugarsku u jednom periodu. Školovao se u vreme čestih preseljenja zaječarske gimnazije, tako da je zbog školovanja kao đak boravio u [[Negotin]]u i [[Kragujevac|Kragujevcu]]. Gimnaziju je završio u 21. godini, uglavnom odličnim uspehom.
 
Upisao je [[1866]]. Tehnički fakultet Velike škole u Beogradu. Srpska vlada ga je kao odličnog studenta 1868. uputila na školovanje u Cirih. Studirao je na Politehničkoj školi u [[Zürich|Cirihu]] tehničke nauke kao državni stipendista. Za vreme boravka u [[Švajcarska|Švajcarskoj]] bio je blizak [[Svetozar Marković|Svetozaru Markoviću]], ali se kasnije razišao sa njim. Posle jednogodišnje prakse na izgradnji pruge [[Budimpešta]]-[[Beč]] vratio se u zemlju. Iako je po obrazovanju bio inženjer, najmanje se bavio svojom strukom.
 
=== Predsednik Vlade ===
Predsednik srpske vlade postao je prvi put [[11. 2.|11.2.]] [[1891]]. Predsednik vlade je bio 1891-1892. i ministar inostranih poslova Srbije od [[21. 3.|21.3.]] [[1892]]. do [[9. 8.|9]] [[1892]].8 godine. U periodu 1893–1894. bio je [[diplomacija|diplomata]], predstavnik srpske vlade u [[1892Sankt Peterburg|Petrogradu]]. Zbog neslaganja sa unutrašnjom i spoljnom politikom poslednjeg Obrenovića, ubrzo se razišao i sa njim.
U periodu 1893-1894 bio je [[diplomacija|diplomata]], predstavnik srpske vlade u [[Sankt Peterburg|Petrogradu]]. Zbog neslaganja sa unutrašnjom i spoljnom politikom poslednjeg Obrenovića, ubrzo se razišao i sa njim.
 
Posle neuspelog [[Ivanjdanski atentat|Ivanjdanskog atentata]] na bivšeg [[kralj]]a Milana [[1899]], kao radikalski prvak osuđen je na 5 godina zatvora, ali je odmah pomilovan i pušten. Sledećih nekoliko godina, do [[Majski prevrat|Majskog prevrata]] [[1903]], bio je van političke scene. Uključuje se u politički život 1901, a posle ubistva [[Aleksandar Obrenović|Aleksandra Obrenovića]] i povratka na vlast dinastije [[Karađorđevići|Karađorđević]] (1903), Pašić ponovo preuzima vođstvo Radikalne stranke.
 
=== Vidovdanski Ustav ===
 
Bio je jedan od glavnih tvoraca [[Vidovdanski ustav|Vidovdanskog ustava]] iz 1921. godine, kojim je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca dobila oblik unitarne [[monarhija|monarhije]]. Kasnije je [[aleksandar I. Karađorđević|kralju Aleksandru Karađorđeviću]] počela da smeta Pašićeva ličnost, odvojio se od njega i uklonio ga sa položaja predsednika vlade.
 
U politici se dokazao kao mudar, staložen i uporan političar. Govorio je: "Srbi jesu mali narod, ali većeg između [[Beč]]a i [[Istanbul|Carigrada]] nemamo". Osim toga on je bio ćutljiv po prirodi i imao je [[uzrečica|uzrečicu]] "ovaj". Bio je poznat po nadimku Baja.
 
Januara 1939. otkrivena je spomen-ploča u Cirihu na kući u kojoj je kao student stanovao Nikola Pašić, događaju je prisustvovao predsednik vlade [[Milan Stojadinović]], a "Politika" od 13. januara 1939. posvetila je tome celu naslovnu stranu.
januara 1939. posvetila je tome celu naslovnu stranu.
 
[[Datoteka:Nikola Pasic na trgu1.jpg|thumb|levo|300px|''Nikola Pašić, spomenik na istoimenom trgu u Beogradu'']]
 
O životu i radu Nikole Pašića objavljeno je više knjiga, pomenimo neke od njih:
* Miodrag Dimitrijević: "Nikola Pašić u hodu istorije" 2005. g. (190 str)
 
== Porodični život ==
 
 
Nikola Pašić se oženio Đurđinom Duković, ćerkom bogatog tršćanskog trgovca [[žitarice|žitom]], Srbina. Venčali su se u [[Firenca|Firenci]], u ruskoj crkvi, a ne u [[Trst]]u, u srpskoj, jer je tako želeo mladoženja, da se ne bi mnogobrojni Srbi koji žive u Trstu sjatili na dan venčanja.
Nikola Pašić je imao sina Radomira i ćerke Daru i Pavu.
 
== Kritike Nikole Pašića ==
 
 
Bilo je i u njegovo vreme i kasnije raznih kritika na račun Nikole Pašića. [[Pera Todorović]], raniji saborac iz Radikalne stranke, dao je sledeći opis: "Pašić je do veka bio strašan smetenjak, šeprtljan i oklevalo. Večito šeprtljanje i kubura - to je najbitnija karakterna crta Pašićeva. Pri svakoj malo ozbiljnijoj stvari on se ustumara, vije se kao duša grešnika, i ne znaš da li se više uskuburio pred mišlju ili pred delom. On nikada ne zna jasno ni šta hoće ni šta neće. On hoće sve i neće ništa. On događajima ne izlazi u susret, on uvek geguca za njima".
 
[[Datoteka:Zgrada u kojoj je umro Nikola Pasic.jpg|thumb|desno|Zgrada u kojoj je umro Nikola Pašić]]
 
[[Dr Rudolf Arčibald Rajs|Arčibald Rajs]] u svojoj knjizi "Čujte Srbi!" zamera Pašiću na prevelikoj popustljivosti prema svom sinu Radetu koji je pod izgovorom bolesti bio oslobođen učešća u ratu i bančio je po [[Pariz]]u. O Pašićevoj velikom bogatstvu Rajs kaže: "Pogledajte, sin običnih i siromašnih seljaka ostavlja jedno od najvećih bogatstava u ovoj zemlji. ... Reći ćete mi da je žena Pašiću donela lep miraz. Šta je, međutim, taj miraz u poređenju sa onim što je on ostavio posle smrti? Slamčica i ništa više."
* Viki knjige na srpskom jeziku: '''[[:sr:s:Чујте Срби! Чувајте се себе (А. Рајс)/3.13|Dr. Rudolf Arčibald Rajs: O Nikoli Pašiću]]'''
* Prilikom jednog zasedanja iznerviran upotrebio je neke "jače" reči. Jedan poslanik iz klupe je dobacio "Ovako nešto Gledston (tadašnji predsednik engleskog parlamenta) nikad ne bi rekao u skupštini!". Baja je odgovorio "Kakvi ste vi Englezi, takav sam Gledson!"
* Pri jednom prijemu slovenačkih preprorodovaca u leto 1913. godine, Nikola Pašić je pozdravio vođu delegaciju: „A vi ste Slovaci“, na što mu je zaprepašćeni mladić odgovorio: „Ne, ja nisam Slovak, nego Slovenac“. No Pašić se nije dao zbuniti: „Znam, Slovenci i Slovaci su gotovo jedno isto.“<ref>[[Vladimir Dedijer]], ''Srajevo 1914'', Prosveta, Beograd 1966, str. 745</ref>
 
== Bibliografija ==
Kazimirović, Vasa. ''Nikola Pašić i njegovo dova, 1845-1926, klj 1 i 2. (Beograd, Nova Evropa, 1990)
 
Radenković, Đorđe. ''Pašić i Jugoslavija''. (Beograd: Službeni List SRJ, 1999.) ISBN 86-355-0428-3
 
Stanković, Đorđe Đ. ''Nikola Pašić i Hrvati: (1918-1923)''. (Beograd: BIGZ, 1995.) ISBN 86-13-00828-3
 
== Izvori ==
{{reflist}}
 
== Bibliografija ==
* Kazimirović, Vasa. ''Nikola Pašić i njegovo dova, 1845-1926, klj 1 i 2. (Beograd, Nova Evropa, 1990)
* Radenković, Đorđe. ''Pašić i Jugoslavija''. (Beograd: Službeni List SRJ, 1999.) ISBN 86-355-0428-3
* Stanković, Đorđe Đ. ''Nikola Pašić i Hrvati: (1918-1923)''. (Beograd: BIGZ, 1995.) ISBN 86-13-00828-3
 
== Vanjske veze ==
* [http://www.ww1-propaganda-cards.com/images/s001.JPG]
 
{{Predsednici Vlade Kraljevine Srbije}}
{{Gradonačelnici Beograda}}
{{Normativna kontrola}}
 
{{Lifetime|1845|1926|Pašić, Nikola}}
[[Kategorija:Srpski političari]]
[[Kategorija:PredsedniciSrpski Vlade Srbijeministri]]
[[Kategorija:Ambasadori Srbije]]
[[Kategorija:Predsednici Vlade Kraljevine Srbije]]
[[Kategorija:Političari Kraljevine Jugoslavije]]
[[Kategorija:Premijeri Jugoslavije]]
[[Kategorija:Srbija u Prvom svjetskom ratu]]
[[Kategorija:Političari u Prvom svjetskom ratu]]
[[Kategorija:Biografije, Zaječar]]