Razlike između izmjena na stranici "1974"

Dodana 254 bajta ,  prije 2 godine
(→‎Smrti: +9.5.)
== Događaji ==
=== Januar/Siječanj ===
* [[1. 1.]] - [[Severnoirske Nevolje]]: uspostavljena Egzekutiva Severne Irske prema Sporazumu iz Sunningdalea, predviđeno i Veće Irske za celo ostrvo - ali sporazum propada već u maju ([[Sporazum na Veliki petak]] iz 1998. će biti vrlo sličan).
* [[1. 1.]] - [[7. 3.]] - Trodnevni radni tjedan u Velikoj Britaniji, usljed nestašice ugljena prouzročenog rudarskim štrajkom.
* [[januar]] - [[EI Niš]] počela proizvodnju TV aparata u boji ("Spektar kolor specijal").
* [[2. 1.]] - [[Naftna kriza 1973.|Naftna kriza]]: [[Ričard Nikson]] potpisuje akt po kome se smanjuje maksimalna brzina u [[SAD]]-u na 55 [[milja na čas]] kako bi se sačuvaoštedio [[benzin]] tokomtijekom [[OPEC]]-ovog embarga.
* ca. [[6. 1.]] - [[Igor Mandić]] i [[Mirko Božić]] napustili uredništvo zagrebačkog časopisa "Oko", protiveći se prenošenju sovjetskih stavova u diskusiji o [[konzumerizam|konzumerizmu]] u Jugoslaviji<ref>[http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/68-2-133.shtml Yugoslav Authors Protest Against Publication of Soviet Articles], Zdenko Antić, OSA - RFE</ref>.
* [[8. 1.]] - Ustavna komisija SFRJ nakon javne rasprave pripremila konačni nacrt Ustava (22. 1. predstavljen Veću naroda).
* [[11. 1.]] - U [[Cape Town]]u rođene šestorke Rosenkowitz, prve koje su preživele.
* 11. 1. - Lideri Tunisa i Libije, Bourgiba[[Habib Bourguiba|Bourguiba]] i [[Moamer Gadafi|Gaddafi]], proglasili ujedinjenje u Arapsku Islamsku Republiku - dogovor propao skoro odmah.
* januar - SFRJ postavila granične oznake na tri granična prelaza između [[Slobodna Teritorija Trsta|tršćanskih zona]] A i B - italijanska vlada ovo osuđuje kao kršenje sporazuma iz 1954, smatra i zonu B italijanskom<ref name="Zaccaria2016">{{cite book|author=Benedetto Zaccaria|title=The EEC’s Yugoslav Policy in Cold War Europe, 1968-1980|url=https://books.google.com/books?id=C_5jDAAAQBAJ&pg=PA106|date=9 June 2016|publisher=Springer|isbn=978-1-137-57978-2|pages=106–}}</ref>.
* [[18. 1.]] - Egipatsko-izraelski sporazum, uz pomoć [[Henry Kissinger|Kissingerove]] shuttle diplomatije: Izraelci se povlače na 20 km od Sueckog kanala, tampon zonu zauzima misija [[UNEF]].
* [[19. 1.]] - [[Francuski franak]] napušta evropsku "[[evropska monetarna zmija|monetarnu zmiju]]" i prelazi na plutajući kurs.
* 19 - [[20. 1.]] - Bitka za Paracelska ostrva: snage NR Kine odbile južnovijetnamski pokušaj da povrate kontrolu nad [[Paracelska ostrva|Paracelskim ostrvima]], uspostavile sopstvenu kontrolu nad područjem (→ [[Linija devet crta]]).
* [[20. 1.]] - Prvi let američkog lovca ''[[F-16 Fighting Falcon]]'' (u službi od 1980).
* [[27. 1.]] - Umro [[Georgios Grivas]], lider kiparskog pokreta EOKA B za ujedinjenje sa Grčkom - organizacija dolazi pod kontrolu grčke vojne hunte ([[Dimitrios Ioannidis]]).
* [[30. 1.]] - Predstavnici filozofskih fakulteta iz Ljubljane, Zagreba i Beograda se sastali u Ljubljani i pokrenuli inicijativu za osnivanje Saveza studenata filozofskih fakulteta Jugoslavije, koji bi usvojio Nacrt rezolucije o prilikama u zemlji - rezolucija zabranjena, autori osuđeni u septembru (među njima su [[Zoran Đinđić]] i [[Lino Veljak]]).
* januar - Osam profesora na Beogradskom univerzitetu ([[Svetozar Stojanović]], [[Mihailo Marković]], [[Ljubomir Tadić]], [[Zagorka Golubović|Zagorka Pešić-GolubovicGolubović]], [[Milorad ZivotićŽivotić]], [[Dragoljub MicunovićMićunović]], [[Trivo Inđić]], [[Nebojša Popov]]) pod pretnjom otkaza, što izaziva proteste i na zapadu<ref>[http://www.nytimes.com/1974/01/31/archives/scholars-in-west-assail-belgrade-protests-mount-over-drive-to.html SCHOLARS IN WEST ASSAIL BELGRADE]. nytimes.com JAN. 31, 1974</ref>.
 
=== Februar/Veljača ===
* [[7. 2.]] - {{flag|Grenada}} stiče punu nezavisnost od [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]].
* 7. 2. - Prikazan film ''[[Blazing Saddles]]''.
* [[8. 2.]] - Završena američka misija [[Skylab 4]] 4, trojica astronauta se vratila na zemlju posle 84 dana.
* [[12. 2.]] - [[Jugoslavija]], [[Mađarska]] i [[Čehoslovačka]] potpisalipotpisale sporazum o gradnji [[Jadranski naftovod|Jadranskog naftovoda]].<ref>[http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/81-2-63.shtml Oil problems in Yugoslavia - new pipeline to serve Eastern Europe], OSA - Radio Free Europe</ref> - predviđeni kapacitet 34 miliona tona godišnje, 24 za SFRJ, po pet za ostale dve zemlje.
* 12. 2. - "Duh 12. februara": [[Carlos Arias Navarro]], novi premijer frankističke Španije, najavljuje izvesnu liberalizaciju, što ostaje neostvareno.
* [[13. 2.]] - [[Aleksandar Solženjicin]] proteran iz [[SSSR]] i oduzeto mu državljanstvo.
[[Datoteka:Republiken_Jugoslawiens_1945-1991.png|mini|220px|[[Republike i pokrajine Jugoslavije]]]]
* februar - Jugoslavija, Mađarska i Čehoslovačka postigle sporazum o gradnji [[Jadranski naftovod|Jadranskog naftovoda]] - predviđeni kapacitet 34 miliona tona godišnje, 24 za SFRJ, po pet za ostale dve zemlje.
* februar - Prebegli čehoslovački general [[Jan Šejna]] tvrdi da postoji "Plan Polarka", koji predviđa upad [[Varšavski pakt|Varšavskog pakta]] u Jugoslaviju preko [[Austrija|Austrije]], u slučaju nereda posle Titove smrti.<ref name="Osa74">[http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/81-3-1.shtml Yugoslavia 1974], Slobodan Stanković, Radio Free Europe, na Osa Archivum</ref><ref>[http://www.carlisle.army.mil/USAWC/Parameters/Articles/1988/1988%20luchak.pdf Austria and US Security], John M. Luchak, p. 93</ref>. Jugoslovenski mediji kasnije to uglavnom nazivaju lažima.
* [[19.2.|19]] - [[22. 2.]] - Aziz Hadžihasanović u "Oslobođenju" upozorava na muslimanski nacionalizam, podjednako opasan kao srpski i hrvatski<ref name="Ramet">Sabrina Ramet, Tri Jugoslavije...</ref>.
* 8. 3. - Ukinut ABC-ov sitkom ''[[The Brady Bunch]]'' (pet sezona, 117 epizoda).
* ca. 9. 3. - Pronađeni ostaci skeleta i oruđa pračovjeka starosti 800.000 do 1,8 milijuna godina u špilji kraj Pule ([[Šandalja]]).
[[Datoteka:Xian guerreros terracota detalle.JPG|mini|left|180px|[[Vojska od terakote]]]]
* [[10. 3.]] - Eksplozija metana u rudniku kod Soko Banje, stradalo 15 rudara.
* 10. 3. - Japanski vojnik [[Hiroo Onoda]] okončao skrivanje na Filipinima.
* [[16. 3.]] - Dva dana nakon što su u Portugalu smenjeni generali António Spínola i Francisco da Costa Gomes, došlo je do pobune puka u mestu [[Caldas da Rainha]] koja je ugušena istog dana.
* [[18. 3.]] - Sastanak OPEC u Beču: kraj Naftne krize započete [[1973]], većina [[OPEC]]-ovih zemalja prekida 5-mesečni embargo protiv [[SAD]], Evrope i [[Japan]]a, Saudijci povećavaju proizvodnju.
[[Datoteka:Xian guerreros terracota detalle.JPG|mini|left|180px250px|[[Vojska od terakote]]]]
* [[20. 3.]] - Savezno izvršno veće, u odgovoru na notu od 11. marta, optužuje italijansku vladu za kršenje sporazuma iz 1954. i napad na jugoslovenski suverenitet u delu Trsta (u ovo vreme, jugoslovenski tenkovi pomereni bliže granici).
* [[21.3.|21]] - [[30. 3.]] - Grupa B svetskog šampionata u [[hokej]]u na ledu u [[Ljubljana|Ljubljani]], SAD prve, Jugoslavija druga.
* [[28. 3.]] - [[Nicolae Ceaușescu]], ranije predsednik Državnog saveta, postaje predsednik [[Socijalistička Republika Rumunija|SR Rumunije]] (do pada 1989, od 1965. je i generalni sekretar partije).
* [[29. 3.]] - U Kini otkrivena [[Vojska od terakote]].
* 29. 3. - 5. 4. - Vežba NATO-a, ''Dark Image 74'', u severoistočnoj Italiji, praćena posetom plovila Šeste flote tršćanskoj luci 6 - 17. aprila - mada je ovo zakazano ranije, poklapa se sa tenzijama oko [[Trst]]a<ref>[https://wikileaks.org/plusd/cables/1974STATE064938_b.html PRESS GUIDANCE ON US SHIP VISIT TO TRIESTE]. wikileaks.org</ref>.
* mart - april - U SFRJ se održavaju republički kongresi i pokrajinske konferencije Saveza komunista, priprema za Deseti kongres SKJ. Za predsednike centralnih odn. pokrajinskih komiteta izabrani: [[Branko Mikulić]], [[Mahmut Bakali]], [[France Popit]], [[Veselin Đuranović]], [[Milka Planinc]], Angel Čemerski, [[Dušan Alimpić]] i [[Tihomir Vlaškalić]]<ref>Bajec, Dolničar, 1981, str. 289</ref>.
* [[mart]] - [[maj]] - [[Datoteka:ballot.gif|15px]] Izbori delegata za skupštine na raznim nivoima u SFRJ (Tito glasao 31. 3. za delegate mesnih, opštinskih i društveno-političkih veća<ref>[http://www.foto.mij.rs/site/gallery/15470/photo/73 Fototeka MIJ - Na glasanju za delegate mesnih, opštinskih i društveno-političkih veća]. foto.mij.rs</ref>).
* [[26. 3.]] - ''The Caracas Caper'': [[George Foreman]] pobedio [[Ken Norton|Kena Nortona]] u Karakasu.
* [[30. 3.]] - ''[[Ramones]]'' prvi put sviraju pred publikom.
 
=== April/Travanj ===
* 2. 4. - [[46. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[The Sting]]'', ukupno sedam nagrada od 10 nominacija.
* [[2. 4.|2]] - [[15. 4.]] - Tito u Bosni i Hercegovini: Doboj, Zenica, Travnik, Bugojno (vila Koprivnica), Mostar, Sarajevo.
* [[3. 4.|3]] - [[4. 4.]] - ''Super Outbreak'': 148 tornada u SAD i Kanadi, od čega 30 snage F4/F5, 315 mrtvih.
* [[5. 4.]] - [[Stephen King]] objavio roman ''Carrie'', prvi pod svojim imenom.
* [[6. 4.]] - [[Eurosong 1974|Pesma Evrovizije]]: prva je [[ABBA]] sa ''[[Waterloo (ABBA)|Waterloo]]''-om, [[Korni grupa]] je 12. sa "Mojom generacijom".
* 6. 4. - Održan rock festival ''[[California Jam]]'', sa 250.000 plaćenih ulaznica - .
* [[7. 4.]] - "Barski kongres" pro-[[Informbiro|ibeovske]] "Komunističke partije Jugoslavije" - milicija pohapsila učesnike (osuđeni u septembru).
* [[8. 4.]] - [[Hank Aaron]] postigao 715. ''home run'', čime je nadmašio rekord [[Babe Ruth]]a iz 1935.
* [[11. 4.]] - PlestinskiPalestinski gerilci ubili 18 izraelskih civila u [[Kirjat Šmona|Kirjat Šmoni]] na krajnjem severu Izraela.
* ca. 14. 4. - Komentar u moskovskoj "Izvestiji" pozdravlja okretanje političkoj i ekonomskoj komunističkoj ortodoksiji u Jugoslaviji, jer politička liberalizacija i ekonomika slobodnog tržišta "nisu funkcionisali".
* [[15. 4.]] - Patty Hearst, sada pod imenom Tania, snimljena sa puškom u ruci tokom pljačke banke.
* 15. 4. - Prvi predsednik [[Niger]]a [[Hamani Diori]] zbačen u vojnom udaru, sledi [[Seyni Kountché]] (do 1987) - u zemlji je nestašica hrane usled suše.
* april - Popisni biro UN procenjuje da je [[svjetsko stanovništvo]] dostiglo četiri milijarde.
* april - Izbija [[Drugi iračko-kurdski rat]] nakon izneverenih obećanja kurdskogo kurdskoj autonomiji - Kurdi ubrzo poraženi na ravnici, sledeće godine i u planinama, nakon što im je Iran prekinuo pomoć.
* [[18. 4.]] - Pripadnici Organizacije islamskog oslobođenja zauzeli Vojnu tehničku školu u Kairu, nadajunadali se da će uzetim oružjem ubiti Sadata i proglasiti islamsku državu (→ [[Hizb ut-Tahrir]]).
* [[21. 4.]] - Pobunjenici [[Hissène Habré]]a uhvatili troje Evropljana (jedna žena ubijena) na severu [[Čad]]a radi otkupa - francuska arheologinja Françoise Claustre puštena tek 1977.
* [[22. 4.]] - Završena "[[Beograđanka]]" ("Palata Beograd"), otvorena velika robna kuća.
* [[26. 4.]] - Savezna skupština SFRJ usvojila novi Zakon o narodnoj odbrani: [[teritorijalna odbrana]] se tretira kao deo jedinstvene oružane sile SFRJ i najširi oblik orga­nizovanja opštenarodnog otpora u republici, pokrajini i opštini<ref>Bajec, Dolničar, 1981, str. 229</ref>; takođe doneti Zakon o službi u oružanim snagama i Zakon o vojnoj obavezi.
* [[29. 4.]] - Osnovan [[Univerzitet Crne Gore]].
* [[30. 4.]] - Skandal [[Watergate]]: Bela kuća objavljuje 1.200 stranica redigovanih transkriptatranskripata snimaka, ali kongresni komitet insistira da se predaju i trake.
 
=== Maj/Svibanj ===
* [[19. 5.]] - Predsednički izbori u Francuskoj, drugi krug: [[Valéry Giscard d'Estaing]] pobedio [[François Mitterrand|François Mitterranda]] sa 50,8 prema 49,2% glasova (Mitterand je imao više glasova u prvom krugu) - d'Estaing je predsednik do 1981, zatim Mitterand do 1995.
* 19. 5. - Pušten u saobraćaj most "25. maj" između [[Bačka Palanka|Bačke Palanke]] i [[Ilok]]a.
* [[20. 5.]] - Tito u intervjuu "Komunistu": "imperijalistički krugovi" pojačavaju pritisak na Jugoslaviju (saradnjazbog saradnje sa sovjetskim blokom, čileanskim marksistima, Severnim Vijetnamom i Severnom Korejom, pomoćpomoći slanju sovjetskog oružja Arapima [[Jomkipurski rat|prošlog oktobra]]).
* [[24. 5.]] - Konferencija za štampu [[Stane Dolanc|Staneta Dolanca]], sekretara izvršnog biroa predsedništva SKJ: ne razmišlja se o izboru Titovog naslednika, među prioritetima su ekonomski razvoj, eliminacija "tehnokratije i birokratije" i tendencija prema centralizmu ili nacionalizmu<ref>[http://www.nytimes.com/1974/05/25/archives/successor-plan-denied-as-tito-turns-821.html Successor Plan Denied as Tito Turns 82]. nytimes.com MAY 25, 1974</ref>.
* [[27.5.|27]] - [[30. 5.]] - [[Deseti kongres SKJ]] u beogradskom "Pioniru". Josip Broz Tito proglašen za doživotnog predsednika [[SKJ]]. Centralni komitet sa 166 članova, Predsedništvo CK (39 članova), 12-člani Izvršni komitet (sekretar [[Stane Dolanc]]). Srpskog kadra [[Mijalko Todorović|Mijalka Todorovića]] nema među najvišim partijskim funkcionerima<ref name="Osa74"/>. Naizgled, trijumf partijske uniformnosti i povratak komunističke ortodoksije<ref>[http://www.nytimes.com/1974/10/12/archives/yugoslavia-behind-the-revelry-retreat.html Yugoslavia: Behind the Revelry, Retreat]. nytimes.com MIHAJLO MIHAJLOV OCT. 12, 1974</ref><ref>[http://www.nytimes.com/1974/02/06/archives/yugoslavs-bolstering-authority-of-party-against-dissent-for-unity.html Yugoslavs Bolstering Authority of Party]. nytimes.com FEB. 6, 1974</ref>. Tito napada nacionalizam i liberalizam ("za neprijatelje revolucije i socijalističkog samoupravljanja ne može biti demokratije"), traži pojačanu partijsku kontrolu obrazovanja i medija i da preduzećima upravljaju radnici umesto "tehnokrata".
* [[28. 5.]] - Bomba na Piazza della Loggia u [[Brescia|Breši]] tokom antifašističkog protesta, osam mrtvih.
* [[30. 5.]] - NASA lansirala eksperimentalni geostacionarni satelit [[ATS-6]] sa mnogim novim tehnologijama.
* [[31. 5.]] - Sporazum o dezangažmanu između Izraela i Sirije: Izrael se delimično povlači, uspostavljena misija [[UNDOF]] - i formalni kraj [[Jomkipurski rat|Jomkipurskog rata]].
 
=== Jun/Juni/Lipanj ===
* [[20. 6.]] - Prikazan film ''[[Chinatown (film)|Chinatown]]''.
* [[24. 6.]] - Tito u prvoj zvaničnoj poseti Zapadnoj Nemačkoj, prošle nedelje Nemci dali kredit Jugoslaviji (300 miliona dolara, kamata 2% na 30 godina).
* [[25. 6.]] - Student filozofije Vladimir Palančanin osuđen na 10 meseci za "neprijateljsku propagandu", ujer vezije studentskejavno rezolucijepročitao studentsku rezoluciju o stanju u zemlji.
* [[26. 6.]] - U Parizu prikazan film ''[[Emmanuelle (film)|Emmanuelle]]'' (8,8 milijuna gledatelja u Francuskoj).
* [[27. 6.]] - Kontroverza sa udžbenicima u [[Kanawha County, West Virginia]]: školski odbor odobrava knjige koje promiču multikulturalizam i sadrže neke sporne citate, sledećegovog leta i jeseni slede bojkot škole, protesti i nasilje (Nova desnica, Religiozna desnica, → [[Konzervativizam u SAD]]).
*
* [[30. 6.]] - Čuveni ruski [[balet]]ski igrač [[Mihail Barišnjikov]] napustio tokom turneje u Kanadi ansambl baleta Boljšoj teatra i ostao na Zapadu.
 
=== Jul/Juli/Srpanj ===
[[Datoteka:LovcenKaramanlis-024-p1010064konstantinos2.jpg|mini|220px150px|[[NjegoševKonstantin mauzolejKaramanlis]]]]
* [[1. 7.]] - Umro [[argentina|argentinski]] predsednik [[Juan Perón]], nasleđuje ga supruga [[Isabel Peron|Isabel]] (do 1976).
* [[3. 7.]] - Potpisan Ugovor o ograničenju podzemnih proba nuklearnog oružja, prag je 150 kilotona.
* [[19. 7.]] - Španski diktator [[Fransisko Franko]] zbog bolesti je privremeno predao vlast princu [[Juan Carlos I od Španjolske|Juanu Carlosu]] (do 2. 9.).
* [[20. 7.]] - (Prva) [[Turska invazija Kipra]].
[[Datoteka:KaramanlisLovcen-konstantinos2024-p1010064.jpg|mini|150px250px|[[KonstantinNjegošev Karamanlismauzolej]]]]
* [[23. 7.]] - ''[[Metapolitefsi]]'' ("Promena režima"): [[Konstantin Karamanlis]] se vraća iz pariskog izbeglištva pona pozivupoziv grčke vojne hunte i formira vladu - kraj sedmogodišnje [[Diktatura pukovnika|vladavine vojne hunte u Grčkoj]] (Karamanlis premijer do 1980, predsednik 1980-85 i 1990-95).
* [[24. 7.]] - Pogibija četvorice jugoslavenskih/hrvatskih alpinista na Kavkazu (Urso Vrdoljak, Nenad Čulić, Viktor Tabaković, [[Ante Bedalov]]).
* 24. 7. - Vrhovni sud SAD jednoglasno presuđuje da Nixon mora predati snimke 64 razgovora u Beloj kući.
* [[27. 7.]] - ''[[Watergate]]'': Sudski komitet [[Predstavnički dom SAD|Predstavničkog doma SAD]] odobrio prvi član za opoziv predsednika [[Richard Nixon|Nixona]]: ometanje pravde (u tri sledeća dana i za zloupotrebu vlasti i nepoštovanje Kongresa).
* [[28. 7.]] - Otvoren [[Njegošev mauzolej]] na [[Lovćen]]u, rad [[Ivan Meštrović|Ivana Meštrovića]].
* [[30. 7.]] - Francuski jezik proglašen za (jedini) zvanični jezik u provinciji [[Kvebek]] (potvrđeno poveljom 1977.).
 
=== Avgust/August/Kolovoz ===
[[Datoteka:NIXONSandFORDS.jpg|thumb|230px260px|left|[[Richard Nixon|Nixonov]] odlazak]]
* [[3. 8.]] - [[Pahlavi (dinastija)|Iranski]] šah odobrio ekonomski plan koji predviđa godišnji rast od 25,9% sledećih pet godina uz državnu potrošnju od 69 milijardi dolara.
* [[4. 8.]] - Eksplozija na ekspresnom vozu Italicus (Rim-Minhen) blizu Firence, 12 mrtvih - odgovornost preuzima fašistička grupa Ordine Nero ("Crni poredak").
* [[8. 8.]] - [[Richard Nixon]] objavio da podnosi ostavku.
* [[9. 8.]] - [[Gerald Ford]] je novi predsednik SAD (jedini koji nije učestvovao na predsedničkim izborima).
[[Datoteka:Cyprus.jpg|thumb|160px200px|[[Kipar]] nakon [[Turska invazija Kipra|turske invazije]]]]
* [[14. 8.]] - Nakon prekida u pregovorima sa kiparskom stranom, Turska preduzima drugu invaziju [[Kipar|Kipra]] u kojoj zauzima 37% ostrva.
* avgust - Jake kiše (u Maliju) okončavaju veliku [[Sahelska suša|Sahelsku sušu]].
* [[17. 8.|17]] - [[30. 8.]] - [[Datoteka:Boxing pictogram.svg|25px]] Svetski šampionat u amaterskom boksu u Havani, [[Mate Parlov]] dobio zlato, Rajko Miljić i Dragomir Vujković bronzu.
* [[20. 8.]] - Predsednik Ford imenovao [[Nelson Rockefeller|Nelsona Rockefellera]] za potpredsednika (potvrđen u decembru), na nezadovoljstvo konzervativaca.
* 20. 8. - Španska vlada objavila da će naredne godine održati referendum o samoopredeljenju [[Zapadna Sahara|Zapadne Sahare]], radi čega kasnije tokom godine sprovodi popis - ali Maroko i Mauritanija se protive mogućoj nezavisnosti teritorije i referendum je otkazan.
* 22. 8. - [[Westinghouse Electric (1886)|Westinghouse]] potpisao ugovor za gradnju [[Nuklearna elektrana Krško|nuklearne elektrane u Krškom]]; projekat vredan 518 miliona dolara, najveći ikada finansiran američkim i evropskim novcem, tj. kreditima<ref name="Osa74"/>.
* [[27. 8.]] - Nestanak struje u skoro pola Italije i to prvog dana poskupljenja od 30% (zemlja je u najvećim ekonomskim teškoćama od rata).
* [[30. 8.]] - [[Željeznička nesreća u Zagrebu (1974.)|Željeznička katastrofa]] u [[Zagreb]]u, ekspresni vlak Beograd-Dortmund iskočio iz tračnica, poginulo 153 ljudi.
* [[10. 9.]] - [[Portugal]] priznao nezavisnost [[Gvineja Bisau|Gvineje Bisau]] (jednostrano proglašena prethodne godine).
* [[12. 9.]] - Tito rekao u Jesenicama da je uhapšena grupa od 30-tak sledbenika Kominforma koji su želeli osnovati novu KPJ. Kasnije tokom meseca izvešteno da su osuđeni na zatvorske kazne, na zapadu se spekuliše da Sovjeti žele pristup Jadranu.
[[Datoteka:Haile Selassie Deposition.jpg|mini|280px|Pad [[Haile Selasije|Haile Selasija]]]]
* 12. 9. - Vojna hunta [[Derg]] zbacila [[Haile Selasije|HailaHaile Selasija]], cara [[Etiopija|Etiopije]] - [[Salomonska dinastija]] je vladala od 13. stoljeća; počinje [[Etiopski građanski rat]] koji traje do zbacivanja komunističkog režima 1991.
* 12. 9. - U [[Boston]]u počinje prinudni prevoz učenika autobusima kako bi se škole desegregirale, što izaziva nasilne proteste belaca u Južnom Bostonu.
* [[13. 9.]] - [[Japanska crvena armija]] zauzela francusku ambasadu u Hagu - otišli posle pet dana sa novcem i oslobođenim kolegom.
* septembar - Suđenje proibeovskim komunistima u SFRJ.
* septembar - Ljubljana: pet studenata i profesor osuđeni na deset meseci zatvora zbog kritike režima i podrške "anarholiberalnim" beogradskim profesorima; među njima je i [[Zoran Đinđić]], ali nije služio.
* [[23. 9.]] - [[BBC]] započinje servis ''Ceefax'' ([[teletekst]]).
* ca. 24. 10. - Poplavljeno 150 sela u SFRJ.
* [[29. 10.]] - Teroristički [[Skupina Matičević - Prpić|dvojac Matičević - Prpić]] poginuo kod Gospića.
* 29. 10 - Dinar devalviran oko 7% na 17,28528 za dolar - protiv inflacije i rastućeg trgovinskog i platnog deficita.
* 29. 10. - Zemljotres u Tuzli, ima materijalne štete.
* [[30. 10.]] - Boks-meč ''[[The Rumble in the Jungle]]'' u [[Kinšasa|Kinšasi]] - [[Muhammad Ali]] porazio [[George Foreman|Georgea Foremana]].
 
=== Novembar/Studeni ===
[[Datoteka:Skeleton and restoration model of Lucy.jpg|mini|200px|Rekonstrukcija ''[[Lucy (australopitek)|Lucy]]'']]
* [[4. 11.]] - Državni sekretar SAD [[Henry Kissinger]] u poseti Jugoslaviji.
* [[5. 11.]] - Izbori za Kongres SAD, demokrati dobijaju dvotrećinsku većinu u Predstavničkom domu, pojačavaju i većinu u Senatu; izabrano je i nekoliko mlađih demokrata prozvanih "Watergate Babies".
* [[13. 11.]] - Ronald DeFeo Jr. ubio svih šest članova svoje porodice (roditelje, braću i sestre) u [[Amityville, New York]] - iz navodne posednutosti njihove kuće proističe roman i horor film.
* [[14. 11.]] - Beograd zbog finansijskih teškoća odustao od organizacije [[Univerzijada|Univerzijade]], koja je trebalo da se održi septembra [[1975]] (biće održana u Rimu, a u Beogradu tek [[2009]], u međuvremenu u Zagrebu [[1987]]).
[[Datoteka:Skeleton and restoration model of Lucy.jpg|mini|200px|Rekonstrukcija ''[[Lucy (australopitek)|Lucy]]'']]
* [[16. 11.]] - [[Poruka iz Areciba]]: radio emisija poslata u pravcu loptastog jata [[Messier 13]] u Herkulu.
* [[17. 11.]] - Izbori u Grčkoj: ubedljiva većina za Karamanlisovu novoosnovanu [[Nova demokracija (Grčka)|Novu demokratiju]].
* [[18. 11.]] - Prvi album [[Bijelo dugme|Bijelog dugmeta]] - "[[Kad bi' bio bijelo dugme]]".
* 18. 11. - Posledice Naftnog šoka: pri [[OECD]] osnovana [[Međunarodna energetska agencija]], sa sedištem u Parizu.
* [[19. 11.]] - Narodna skupština Srbije odobrila amandmane kojim je povećana kontrola nad univerzitetima i nastavnim osobljem (pogođenitiče profesorise profesora sa Filozofskog fakulteta)<ref name="Osa74"/>.
* [[21. 11.]] - Eksplodirale bombe u dva ''[[pub]]''-a u [[Birmingham]]u, poginula 21 osoba.
* [[21.11.|21]] - [[23. 11.]] - Deveti kongres [[Savez socijalističke omladine Jugoslavije|Saveza socijalističke omladine Jugoslavije]] u beogradskom Domu sindikata.
* [[1. 12.]] - Predsednik Tito položio kamen-temeljac za [[Nuklearna elektrana Krško|Nuklearnu elektranu Krško]].
* [[5. 12.]] - Vojni sud u Španiji osudio trojicu hrvatskih nacionalista (Rudolf Prskalo, Nikola Lisac i Tomislav Rebrina) na 12 godina za otmicu SAS-ovog aviona pre dve godine - Franko ih pomilovao već sledećeg februara.
* [[5. 12.|5]] - [[12. 12.]] - U Thantova pogrebna kriza: studenti u Rangunu oteli kovčeg sa [[U Thant]]om, kome lider Ne Win nije želeo odati nikakve počasti - napravili mu provizorni mauzolej i držali antivladine govore dok vojska nije ugušila pokret uz krvoproliće.
* [[8. 12.]] - Plebiscit u Grčkoj: 69,18 prema 30,82% za ostanak republike - Treća helenska republika.
* [[9. 12.]] - Pariski samit EEZ: odlučeno da se osnuje [[Evropski savet]] i da se [[Evropski parlament]] bira direktnim opštim pravom glasa.
* Izmišljena [[Rubikova kocka]].
* Sukob između lidera SKJ i filozofa - "[[Praxis]]-ovaca" u Zagrebu i Beogradu (osam profesora sa Filozofskog fakulteta), naročito u prvih pet meseci godine<ref name="Osa74"/> Takođe i poslednja Korčulanska letnja škola.
* Američka firma ''Westinghouse'' odabrana za gradnju nuklearke u [[Krško]]m (projekat vredan 518 miliona dolara, najveći ikada finansiran američkim i evropskim novcem, tj. kreditima)<ref name="Osa74"/>.
* [[Šah]]: Jugoslavija druga na turniru u Nici, [[Ljubomir Ljubojević]] osvojio turnir u Las Palmasu.
* U SAD objavljena igra ''[[Dungeons & Dragons]]''.
33.508

izmjena