Difference between revisions of "1974"

1,607 bytes added ,  2 years ago
→‎Događaji: dop. iz fr Wiki načeta Europe
(→‎Događaji: dop. iz fr Wiki Amerique)
(→‎Događaji: dop. iz fr Wiki načeta Europe)
== Događaji ==
=== Januar/Siječanj ===
* [[1. 1.]] - Severnoirske Nevolje: uspostavljena Egzekutiva Severne Irske prema Sporazumu iz Sunningdalea, predviđeno i Veće Irske za celo ostrvo - ali sporazum propada već u maju (Sporazum na Veliki petak iz 1998. će biti vrlo sličan).
* [[1. 1.]] - [[7. 3.]] - Trodnevni radni tjedan u Velikoj Britaniji, usljed nestašice ugljena prouzročenog rudarskim štrajkom.
* [[januar]] - [[EI Niš]] počela proizvodnju TV aparata u boji ("Spektar kolor specijal").
* 11. 1. - Lideri Tunisa i Libije, Bourgiba i Gaddafi, proglasili ujedinjenje u Arapsku Islamsku Republiku - dogovor propao skoro odmah.
* januar - SFRJ postavila granične oznake na tri granična prelaza između tršćanskih zona A i B - italijanska vlada ovo osuđuje kao kršenje sporazuma iz 1954, smatra i zonu B italijanskom<ref name="Zaccaria2016">{{cite book|author=Benedetto Zaccaria|title=The EEC’s Yugoslav Policy in Cold War Europe, 1968-1980|url=https://books.google.com/books?id=C_5jDAAAQBAJ&pg=PA106|date=9 June 2016|publisher=Springer|isbn=978-1-137-57978-2|pages=106–}}</ref>.
* [[18. 1.]] - Egipatsko-izraelski sporazum, uz pomoć [[Henry Kissinger|Kissingerove]] shuttle diplomatije: Izraelci se povlače na 20 km od Sueckog kanala, tampon zonu zauzima misija [[UNEF]].
* [[19. 1.]] - [[Francuski franak]] napušta "[[evropska monetarna zmija|monetarnu zmiju]]" i prelazi na plutajući kurs.
* 19 - [[20. 1.]] - Bitka za Paracelska ostrva: snage NR Kine odbile južnovijetnamski pokušaj da povrate kontrolu nad [[Paracelska ostrva|Paracelskim ostrvima]], uspostavile sopstvenu kontrolu nad područjem (→ [[Linija devet crta]]).
* [[20. 1.]] - Prvi let američkog lovca ''[[F-16 Fighting Falcon]]'' (u službi od 1980).
* [[24. 1.]] - Predsednik [[Togo]]a [[Gnassingbé Eyadéma]] preživeo pad aviona na severu zemlje - optužuje Francuze za sabotažu.
* [[7. 2.]] - {{flag|Grenada}} stiče punu nezavisnost od [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]].
* [[8. 2.]] - Završena američka misija [[Skylab 4]], trojica astronauta se vratila na zemlju.
* [[12. 2.]] - [[Jugoslavija]], [[Mađarska]] i [[Čehoslovačka]] potpisali sporazum o gradnji [[Jadranski naftovod|Jadranskog naftovoda]].<ref>[http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/81-2-63.shtml Oil problems in Yugoslavia - new pipeline to serve Eastern Europe], OSA - Radio Free Europe</ref>.
* 12. 2. - "Duh 12. februara": [[Carlos Arias Navarro]], novi premijer frankističke Španije, najavljuje izvesnu liberalizaciju, što ostaje neostvareno.
* [[13. 2.]] - [[Aleksandar Solženjicin]] proteran iz [[SSSR]] i oduzeto mu državljanstvo.
[[Datoteka:Republiken_Jugoslawiens_1945-1991.png|mini|220px|[[Republike i pokrajine Jugoslavije]]]]
* 15. 4. - Prvi predsednik [[Niger]]a [[Hamani Diori]] zbačen u vojnom udaru, sledi [[Seyni Kountché]] (do 1987) - u zemlji je nestašica hrane usled suše.
* april - Popisni biro UN procenjuje da je [[svjetsko stanovništvo]] dostiglo četiri milijarde.
* april - Izbija [[Drugi iračko-kurdski rat]] nakon izneverenih obećanja kurdskog autonomiji - okončanKurdi ubrzo poraženi na ravnici, sledeće godine i u planinama, nakon što im je Iran prekinuo pomoć Kurdima.
* [[18. 4.]] - Pripadnici Organizacije islamskog oslobođenja zauzeli Vojnu tehničku školu u Kairu, nadaju se da će uzetim oružjem ubiti Sadata i proglasiti islamsku državu (→ [[Hizb ut-Tahrir]]).
* [[21. 4.]] - Pobunjenici [[Hissène Habré]]a uhvatili troje Evropljana (jedna žena ubijena) na severu [[Čad]]a radi otkupa - francuska arheologinja Françoise Claustre puštena tek 1977.
* [[22. 4.]] - Završena "[[Beograđanka]]" ("Palata Beograd"), otvorena velika robna kuća.
* [[28. 5.]] - Bomba na Piazza della Loggia u [[Brescia|Breši]] tokom antifašističkog protesta, osam mrtvih.
* [[30. 5.]] - NASA lansirala eksperimentalni geostacionarni satelit [[ATS-6]] sa mnogim novim tehnologijama.
* [[31. 5.]] - Sporazum o dezangažmanu između Izraela i Sirije: Izrael se delimično povlači, uspostavljena misija [[UNDOF]] - i formalni kraj Jomkipurskog rata.
 
=== Jun/Juni/Lipanj ===
* [[8. 6.]] - Zasedanje Palestinskog nacionalnog veća u Kairu, PLO donosi Program od deset tačaka - radikali nisu zadovoljni i odvajaju se u Front odbacivanja, u Iraku osnovana teroristička [[Abu Nidalova organizacija]].
* 8. 6. - [[Odnosi Saudi Arabije i SAD]]: zaključeni ekonomski i vojni sporazumi.
* 12 - 18. 6. - Nixonovo trijumfalno putovanje na Bliski istok (Egipat, Saudi Arabija, Sirija, Izrael, Jordan).
* [[13. 6.]] - [[7. 7.]] - [[Datoteka:Football pictogram.svg|25px]] [[Svetsko prvenstvo u fudbalu 1974.]], u [[Zapadna Nemačka|Zapadnoj Nemačkoj]]. Domaćini u finalu porazili Holandiju 2-1. Jugoslavija prošla u drugi (takođe grupni) krug, gde je izgubila sve utakmice (retrospektivno 7. mesto).
* [[18. 6.]] - Jugoslavija pobedila Zair sa 9-0 u prvom krugu takmičenja (Zairci štrajkovali?).
* [[9. 10.]] - [[Švicarska]] zrakoplovna tvrtka ''Swiss Air'' prevezla je na jug stotine tisuća [[lastavica]] kako bi ih spasila od nenadane rane hladnoće.
* [[10. 10.]] - Novi izbori u [[UK|Ujedinjenom Kraljevstvu]], [[Harold Wilson|Wilsonovi]] laburisti dobijaju apsolutnu većinu od tri poslanika (poslednja laburistička pobeda do [[1997]]).
* [[19. 10.]] - [[Niue]] postaje samoupravana u slobodnoj asocijaciji sa Novim Zelandom.
* [[20. 10.]] - Povodom 30-godišnjice [[Beogradska operacija|oslobođenja]], predsednik Tito odlikovao Beograd [[Orden narodnog heroja|Ordenom narodnog heroja]].
* [[23. 10.]] - [[Đuro Đurović]] i Zagorka Stojanović-Kojić osuđeni u Beogradu na pet odn. tri godine zatvora zbog pisanja članaka protiv režima za inostrane publikacije<ref>[http://www.nytimes.com/1974/10/24/archives/yugoslavia-jails-74yearold-foe-sentences-wartime-chetnik-to-5-years.html YUGOSLAVIA JAILS 74‐YEAR‐OLD FOE]. nytimes.com OCT. 24, 1974</ref> (Đurović pušten 1977).