Razlike između izmjena na stranici "Trilobiti"

Dodana 44 bajta ,  prije 11 godina
m/м
robot Dodaje: is:Þríbrotar; kozmetičke promjene
m/м
m/м (robot Dodaje: is:Þríbrotar; kozmetičke promjene)
[[ImageDatoteka:Asaphiscuswheelerii.jpg|thumb|right|fosil]]
 
 
Trilobiti (Trilobita) su izumrli [[zglavkari]] koji su živeli u morima i bili veoma brojni u [[paleozoik]]u. Najviši stepen razvoja su dostigli u [[kambrijum]]u, a u [[perm (geološki period)|permpermu]]u su nestali sa planete Zemlje. Smatra se da su živele puzeći po morskom dnu ili plivajući, dok su najsitnije vodile planktinski način života. Veličina im se u proseku kretala od 4-10 cm, ali su se javljali i jako sitni oblici, npr. neke [[plankton]]ske vrste koje nisu prelazile 0,5 mm, kao i vrste veće od 75 cm. Hranile su se drugim [[životinja]]ma ili organskim otpacima iz [[mulj]]evitog morskog dna.
 
== Telesni regioni ==
[[ImageDatoteka:SamGonIII_cepthopyg.png|right|telesni regioni trilobita]]
Telo im je bilo ovalno, dorzo-ventralno spljošteno i zaštićeno [[skelet]]om. Poprečnim i uzdužnim brazadama telo je bilo podeljeno na tri režnja (po čemu su dobili ime):
* [[glava]] (cephalon)
Celom dužinom tela se uzdizalo uzvišenje od koga su se bočno pružale dve niže-postavljene površine. U glavenom delu se to uzvišenje naziva [[glabela]] (glabella), a bočne površine su obrazi (gennae), dok se na trupu zvalo trahis (trachis), a bočne površine su bile pleure.
 
=== Glaveni region ===
 
Glava se sastojala od [[akron]]a i 4 pridodata [[segment]]a koji su na leđnoj strani spojeni i grade zaštitnu, polukružnu ploču nazvanu [[karapaks]]. Sa obe strane glabele nalaze se dobro razvijene [[oko|oči]], a na vantralnoj strani se nalaze [[ usta]] iza nabora u obliku usne koji se naziva [[labrum]].
 
Bočno od labruma nalaze se:
* spoljašnja grana je slabije razvijena (broj segmenata koji je grade varira) i nosi [[škrge]] u vidu mnogobrojnih [[filament|filamenata]]
 
=== Trupni region ===
 
Trup trilobita se sastojao od različitog broja segmenata, od 2 - 29, koji su bili pokretno zglobljeni što je omogućavalo da se sklupčaju štiteći na taj način osetljivu trbušnu stranu.
 
=== Repni štit ===
 
Izgrađen je od nekoliko segmenata čiji broj varira i koji se postepeno smanjuju idući ka zadnjem kraju tela. Duž dorzalne (leđne) strane tela ovi segmenti se spajaju gradeći štit.
 
== Unutrašnja građa ==
 
Građa unutrašnjih, mekanih delova tela je potpuno nepoznata, ali se smatra da je veoma slična današnjim [[zglavkari]]ma.
 
== Razviće ==
 
Odvija se preko larenih stupnjeva:
Iz oplođenih [[jaja]] izleže se sitna, dužine oko 1 mm, planktonska protaspis [[larva]] koja se sastojala od akrona i 4 segmenta pokrivena karapaksom. Presvlačenjem od nje se obrazuje meraspis larva koja pored glavenog regiona dobija i pigidijum. Poslednji larveni stupanj, holaspis se presvlači nekoliko puta da bi postigla izgled odrasle jedinke.
 
== Literatura ==
 
* Dogelj, V,A: Zoologija beskičmenjaka, Naučna knjiga, beograd, 1971.
* Radović, I, Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet Beograd i Stylos Novi Sad, Beograd, 2001.
 
== Spoljašnje poveznice ==
*[http://snena.tripod.com/id84.html BioNet Škola]
* ''Trilobite!'' - Richard Fortey (ISBN 0002570122)
* [http://www.trilobites.info/ A Guide to the Orders of Trilobite] by Sam Gon III - an excellent, well-researched site with information covering trilobites from all angles. Includes many line drawings and photographs.
*[http://www.newscientist.com/channel/life/mg18625015.100/ Earliest combatants in sexual contests revealed] from "New Scientist" magazine.
*[http://www.fossilhut.com/DIRT/rolf_ludvigsen/TPintroduction.htm The Trilobite papers]
*[http://www.freewebs.com/dionide Trilo-Eye]
 
 
[[CategoryKategorija:Životinje]]
[[CategoryKategorija:Beskičmenjaci]]
[[CategoryKategorija:Zglavkari]]
[[CategoryKategorija:Izumrle životinje]]
 
{{Link FA|ca}}
[[hr:Trilobiti]]
[[hu:Trilobiták]]
[[is:Þríbrotar]]
[[it:Trilobita]]
[[ja:三葉虫]]
108.525

izmjena