Razlike između izmjena na stranici "Caral"

Dodano 45 bajtova ,  prije 11 godina
m/м
robot Dodaje: vi:Thành phố thiêng Caral-Supe; kozmetičke promjene
m/м (robot Dodaje: it:Caral)
m/м (robot Dodaje: vi:Thành phố thiêng Caral-Supe; kozmetičke promjene)
'''Caral''' je veliko naselje u [[Dolina Supe|Dolini Supe]], blizu [[Supe]]a u peruanskoj provinciji Barranca province, oko 200 km sjeverno od [[Lima|Lime]] (ca. {{coor d|10.9|S|77.5|W|}}).
[[ImageDatoteka:PeruCaral01.jpg|thumb|230px|Caralske piramide u suhoj Dolini Supe, nekih 20 km od obale Pacifika.]]
 
== Historija ==
{{Historija Perua}}
Caral je bio nastanjen otprilike između [[3000. pne.]] i [[1600. pne.]], te imao površinu od oko 66 hektara. Caral je najstarije poznato gradsko središte u Amerikama, koje je imalo oko 3.000 stanovnika. Caral je središte '''Civilizacije Caral Supe''', koja se prostirala preko nekoliko naselja duž peruanske obale. [[Quipu]] je pronađen ispod stepenica piramida, čija starost datira oko 5000 godina, što znači da su pisani oblici sporazumijevanja u ovom dijelu svijeta barem 2000 godina stariji nego što se prije mislilo.
Arheolozi su Caral pronašli 1905, ali je na njega sve donedavno nije obraćana velika pažnja jer nije imao tipične artefakte koji su u to doba bili traženi ([[National Geographic]] News od 26.4. 2001., pristupljeno 25.7. 2001.). Arheologinja [[Ruth Shady]] je naknadno istražila 5.000 godina star grad piramida u peruanskoj pustinji, pronašavši kompleks hramova, amfiteatar i obične kuće. Urbani kompleks je raširen na preko 150 akri (607,000 m²) i sadrži trgove i stambene zgrade. Caral je bio cvatući metropolis u doba gradnje egipatskih piramida.
 
[[Pirámide Mayor]] pokriva površinu veličine četiri fudbalska igrališta te je skoro 18 m (60 ft) visoka. Caral je najstariji zabiljeđženo nalazište u Andama koje datira prije 2000. pne. i izgleda da je bilo model za mnoge urbane planove andskih civilizacija u slijedeća četiri milenijuma.
 
S obzirom da je nalazište tisuću godina starije od najranijih civilizacija u Amerikama, vjeruje sed a bi Caral mogao odgovoriti na pitanja o porijeklu [[Inka]] i razvoju prvih gradova.
Među artefaktima pronađenim u Caralu je i [[quipu]], najstariji dosada pronađeni. Ovo otkriće pokazuje da je quipu pismo, metod bilježenja uz pomoć čvorova u konopcu, stariji nego što se ranije mislilo.
 
Za razliku od mnogih drugih gradova, u Caralu nema tragova rata; ni razaranja, ni oružja ni raskomadanih leševa. Shadyjevo istraživanje sugerira kako je riječ bila o mirnom društvu, orijentiranom prema trgovini i životnim užicima. U jednoj od piramda je pronađeno 32 [[frula]] napravljenih od pelikanove i kondorove kosti te 37 [[rog]]ova od kostiju jelena i ljama. Također su pronađeni tragovi korištenja opojnih droga i mogućih [[afrodizijak]]a. U jednom grobu su pronađeni ostaci bebe, pokrivene i sahranjene s ogrlicom od kamenčića.
 
Caral je bio uzor za 17 drugih piramidalnih kompleksa na području od 90 km² (35 kvadratnih milja) u Dolini Supe. Pronalazak quipua sugerira da je kasnija civilizacija [[Inka]] sačuvala određen kulturni kontinuitet s caralskom civilizacijom.
 
== Literatura ==
* Shady, R. Haas, J. Creamer, W. (2001). Dating Caral, a Preceramic Site in the Supe Valley on the Central Coast of Peru. ''[[Science (journal)|Science]]''. 292:723-726. PMID 11326098 [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=11326098&dopt=Citation]
*[http://agutie.homestead.com/files/Quipu_B.htm#caral ''Caral: Ancient Peru city reveals 5,000-year-old 'writing''] — [[South African Broadcasting Corporation|SABC]].
 
== Vanjski linkovi ==
*[http://archaeology.about.com/od/ancientwriting/a/caralquipu.htm the Caral quipu]
*[http://www.caralperu.gob.pe/principal_ing.htm Caral Supe]
*[http://www.inkanatura.com/caral-peru-oldest-city-americas.asp Caral information ]
 
[[CategoryKategorija:27. vijek pne.]]
[[CategoryKategorija:Civilizacije Anda]]
[[CategoryKategorija:Arheološka nalazišta u Peruu]]
 
[[de:Caral]]
[[qu:Karal]]
[[sv:Caral]]
[[vi:Thành phố thiêng Caral-Supe]]
108.384

izmjene