Razlike između izmjena na stranici "Povraćanje"

Dodano 6.595 bajtova ,  prije 11 godina
preuzeto sa srpske Wikipedije
(redirect)
 
(preuzeto sa srpske Wikipedije)
{{Bolest (SR)
#REDIRECT [[:hr:Povraćanje]]
| naziv = Povraćanje
| latinski = Vomitus
| slika = 49-aspetti di vita quotidiana, vomito,Taccuino Sanitatis, Ca.jpg
| tekst uz sliku =
| ICD10 = {{ICD10|R|11||r|10}}
| ICD9 = {{ICD9|787}}
}}
 
'''Povraćanje''' ili '''vomitus''' je refleksni akt, tokom koga se sadržaj [[želudac|želuca]] ili početnog dela [[tanko crevo|tankog creva]] vraća kroz [[usta]] i izbacuje u spoljašnju sredinu. Centar ovog refleksa je lokalizovan u [[produžena moždina|produženoj moždini]] ({{jez-lat|formatio reticularis lateralis}}) i povezan je sa drugim vegetativnim centrima [[retikularna formacija|retikularne formacije]] (respiratorni, vazomotorni i dr) što je značajno radi koordiniranog rada svih struktura koje učestvuju u procesu povraćanja.
 
Povraćanje, kao fiziološki akt, je karakteristično za neke vrste [[životinje|životinja]]: pojedine vrste [[ptica]], [[vuk]], [[lisica]] itd. To je naročito izraženo tokom perioda ishrane mladunaca, kada roditenji povraćaju polusvareni ili nesvareni sadržaj [[želudac|želuca]] kojim se oni hrane.
 
Kod [[čovek|ljudi]] se povraćanje ubraja u jedan od zaštitnih mehanizama, kojim se organizam štiti od [[hrana|hrane]] neadekvatne po svom sastavu ili količini.
 
Osim toga, u periodu [[trudnoća|trudnoće]] se javlja karakteristično jutarnje povraćanje ({{jez-lat|emesis gravidarum}}), a ono je i jedan od glavnih [[simptom]]a [[kinetoza|kinetoze]] (nadražaj perifernih nerava izazvan prevelikim naporom).
 
Postoji i patološko povraćanje, koje može imati različite uzroke.<ref name="r12"> Prof. dr B. Milutinović: ''Skripta iz fiziologije za studente medicine i stomatologije'', (Medicinski fakultet Univerziteta u Novom Sadu)</ref>
 
==Simptomi==
 
Simptomi koji prate ovaj refleksni akt ukazuju na povećano angažovanje vegetativnog nervnog sistema. To su: ubrzano [[disanje]], veoma obilno lučenje [[pljuvačka|pljuvačke]], širenje zenica, znojenje, bledilo lica, ubrzan rad [[srce|srca]] i dr. Neki od ovih simptoma su prisutni i kod životinja, a ispitivanja su pokazala di nisu u pitanju emotivne reakcije. Psihička manifestacija povraćanja prisutna kod ljudi (koja se odlikuje ubrzanom peristaltikom i drugim sličnim znakovima) zove se [[nauzea]]. Ona nastaje nakon prerade informacija, odnosno signala, sa periferije u kori [[veliki mozak|velikog mozga]].<ref name="r12"> Prof. dr B. Milutinović: ''Skripta iz fiziologije za studente medicine i stomatologije'', (Medicinski fakultet Univerziteta u Novom Sadu)</ref>
 
==Uzročnici (stimulusi)==
 
Stimulusi koji izazivaju vomitus su mnogobrojni:
* taktilna stimulacija nepčanih lukova [[meko nepce|mekog nepca]] ili [[ždrelo|ždrela]],
* nagli porast pritiska u [[želudac|želucu]] ili [[dvanaestopalačno crevo|dvanaestopalačnom crevu]] (20-25 -{mmHg}-),
* istezanje ili lezija [[materica|materice]] ili [[mokraćna bešika|mokraćne bešike]],
* porast intrakranijalnog pritiska,
* neki oblici bola,
* hemijske materije,
* [[lek]]ovi,
* nagla promena pravca kretanja,
* bolesti (morska, Majnerova),
* psihološki stimulusi (emocionalni [[stres]], neprijatan miris ili ukus i sl).<ref name="r4"> Arthur C. Guyton M.D, John E. Hall Ph.D: ''Medicinska fiziologija'', IX izdanje ("Savremena administracija" Beograd, 1999.)</ref> <ref name="r12"> Prof. dr B. Milutinović: ''Skripta iz fiziologije za studente medicine i stomatologije'', (Medicinski fakultet Univerziteta u Novom Sadu)</ref>
 
==Nervna regulacija==
 
Aferentni mpulsi sa periferije se prenose putem simpatičkih i parasimpatičkih vlakana do bilateralnog centra za povraćanje u [[produžena moždina|produženoj moždini]]. Nakon obrade dobijenih informacija, eferentni motorni impulsi se prenose putem V, VII, IX, X i XII kranijalnog nerva u gornje delove gastrointestinalnog trakta i preko nerava [[kičmena moždina|kičmene moždine]] do [[dijafragma|dijafragme]] i trbušne muskulature.<ref name="r4"> Arthur C. Guyton M.D, John E. Hall Ph.D: ''Medicinska fiziologija'', IX izdanje ("Savremena administracija" Beograd, 1999.)</ref>
 
==Akt povraćanja==
 
Početna faza, koja predstavlja uvod u povraćanje, naziva se antiperistaltika. Ona označava kretanje sadržaja gastrointestinalnog trakta u suprotnom smeru od uobičajenog. Antiperistaltički talas može da počne od završnog dela [[tanko crevo|tankog creva]] i da se kreće prema [[želudac|želucu]] brzinom od 2-3 -{cm/s}-. Pošto se usled priliva novog sadržaja dvanaestopalačno crevo i želudac rastegnu, dolazi do razdraženja centra za povraćanje.
 
U sledećoj fazi se dešava nekoliko procesa: duboko se udahne [[vazduh]], podižu se [[podjezična kost]] i [[grkljan]], otvara se gornji sfinkterski mišić [[jednjak]]a, zatvaraju se otvori disajnih puteva i dešava se snažna kontrakcija i fiksiranje dijafragme i kontrakcija svih mišića trbušnog zida. Kao posledica toga, povećava se pritisak unutar želuca i otvara se donji sfinkterski mišić jednjaka. Na kraju dolazi do izbacivanja želudačnog sadržaja kroz jednjak i usta u spoljašnju sredinu. Pri tome osoba obično zauzima tzv. "zaštitni položaj", sa telom lako nagnutim unapred.<ref name="r4"> Arthur C. Guyton M.D, John E. Hall Ph.D: ''Medicinska fiziologija'', IX izdanje ("Savremena administracija" Beograd, 1999.)</ref>
 
Ako se čitav proces odigra brzo i naglo, odnosno ukoliko je osoba u nesvesti ili pod dejstvom [[alkohol]]a i [[droga]], može doći do ulaska povraćenog sadržaja u [[nos]] ili [[pluća]] što može izazvati opasne komplikacije ili čak davljenje i [[smrt]].<ref name="r12"> Prof. dr B. Milutinović: ''Skripta iz fiziologije za studente medicine i stomatologije'', (Medicinski fakultet Univerziteta u Novom Sadu)</ref>
 
==Reference==
 
<references/>
 
 
{{medicinsko upozorenje}}
 
[[Kategorija:Fiziologija]] [[Kategorija:Medicina]]
 
[[ar:قيء]]
[[bg:Повръщане]]
[[bn:বমি]]
[[bs:Povraćanje]]
[[ca:Èmesi]]
[[cs:Zvracení]]
[[da:Opkast]]
[[de:Erbrechen]]
[[el:Έμετος]]
[[en:Vomiting]]
[[eo:Vomado]]
[[es:Vómito]]
[[fa:استفراغ]]
[[fi:Oksentaminen]]
[[fr:Vomissement]]
[[gl:Vómito]]
[[he:הקאה]]
[[hr:Povraćanje]]
[[hu:Hányás]]
[[is:Uppköst]]
[[it:Vomito]]
[[ja:嘔吐]]
[[ko:구토]]
[[la:Vomitus]]
[[lt:Vėmimas]]
[[lv:Vemšana]]
[[mk:Повраќање]]
[[ml:ഛര്‍ദ്ദി]]
[[nl:Braken (lichaamsfunctie)]]
[[no:Oppkast]]
[[pl:Wymioty]]
[[pt:Emese]]
[[qu:Aqtuy]]
[[ru:Рвота]]
[[simple:Vomit]]
[[sk:Zvracanie]]
[[sl:Bljuvanje]]
[[sr:Повраћање]]
[[sv:Kräkning]]
[[te:వాంతి]]
[[th:อาเจียน]]
[[uk:Блювання]]
[[wa:Rivômixhaedje]]
[[zh:呕吐]]