Otvori glavni meni

Izmjene

Obrisano 25 bajtova ,  prije 3 godine
m/м
Čišćenje
== Događaji ==
=== Januar/Siječanj – Mart/Ožujak ===
* [[1. 1.]] - Osnovan [[Brandenburg-Pruska|brandenburški]] grad Groß Friedrichsburg na [[Zlatna Obala (brandenburška kolonija)|Zlatnoj Obali]] ([[Gana|Gani]]).
 
* [[31. 3.]] - Varšavski ugovor: ofanzivno-defanzivni savez Austrije i Poljske protiv Osmanlija. U odbrani Beča će pomoći i snage iz Bavarske, Saksonije, Frankonije i Švapske te Braunšvajg-Lineburga. Profrancuski Brandenburg je tražio novac za pomoć.<ref>Setton, 266</ref>
[[Datoteka:Central europe 1683.png|mini|200px|left|Turski posedi u centralnoj Evropi 1683.]]
 
* [[10. 4.]] - Lorenski vojvoda [[Karlo V (Lorena)|Karlo V]] imenovan za komandanta carske habsburške vojske.
* [[19. 4.]] - [[Pavao Ritter Vitezović]] ishodi od cara povelju kojom se jamče prava [[Senj]]a.
* [[24. 4.]] - Turska vojska stigla u Niš<ref>Setton, 261</ref>.
 
* [[3. 5.]] - Sultan [[Mehmed IV]] i veliki vezir [[Kara Mustafa-paša]] stigli u Beograd. Mustafa 13-tog imenovan glavnim komandantom i nastavlja dalje 24-og dok sultan ostaje u Beogradu.
 
* [[2. 6.]] - Kara Mustafa-paša stigao u [[Osijek]]. Vojska kreće dalje 12-tog jer most preko Drave još nije dovršen<ref name="Stoye2008">{{cite book|author=John Stoye|title=The Siege of Vienna: The Last Great Trial Between Cross & Crescent|url=http://books.google.com/books?id=1ZxUAnxOSxUC&pg=PA5|date=1 February 2008|publisher=Pegasus Books|isbn=978-1-933648-63-7|pages=5–}}</ref>.
* [[6. 6.]] - Otvoren ''[[Ashmolean Museum]]'' pri [[Oxfordski univerzitet|Oxfordskom univerzitetu]], prvi univerzitetski muzej na svetu.
* [[7. 6.]] - [[Imre Thököly]], proturski "kralj" Ugarske, se u Osijeku sastao sa Kara Mustafa-pašom.
* 7. 6. - [[Grof Đorđe Branković|Đorđe Branković]] imenovan od cara Leopolda za baruna Ugarske<ref>''Historija n. J.'', 821</ref>.
* 12. 6. - U Engleskoj otkrivena [[Zavera Rye House]] za ubistvo kralja [[Karlo II, kralj Engleske|Čarlsa II]] i njegovog brata [[James II od Engleske|Džejmsa]].
* [[26. 6.]] - [[29. 7.]] - [[Bombardovanje Alžira (1683)|Bombardovanje Alžira]], francuska akcija protiv tamošnjih [[berberski korsari|gusara]].
 
=== Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan ===
* [[1. 7.]] - Osmanska vojska stigla do [[Đer]]a, narednih dana zauzeli [[Vesprem]], [[Papa (Mađarska)|Papu]] i [[Tata (Mađarska)|Tatu]]<ref>Setton, 261-2</ref>.
* [[14. 7.]] - '''[[Opsada Beča 1683.|Opsada Beča]]''': osmanske snage sa saveznicima započele opsadu [[Beč]]a. Grad brani [[Ernst Rüdiger von Starhemberg]], car ga je napustio prošle sedmice.
* [[16. 7.]]? - [[Bitka za Penghu]] je odlučujuća pobeda [[dinastija Qing|qingovskog]] generala [[Shi Lang]]a nad [[Dinastija Ming|mingovskim]] lojalistima sa Tajvana - njihova [[Kraljevina Tungning]] anektirana sledeće jeseni.
* [[26. 7.]] - Tekelijeve snage opkolile [[Požunski zamak]], Karlo Lorenski ih odbio od grada 29-og.
* [[27. 7.]] (17. 7. po j.k.) - "Neverni rod mačarski" opljačkao [[Manastir Grabovac (Mađarska)|manastir Grabovac]] u tolnanskoj županiji<ref>''Istorija s. n.'', 543</ref>.
 
* [[15. 8.]] - Jan Sobjeski kreće iz Krakova prema Beču sa višenacionalnom armijom.
* [[24. 8.]] - Karlo Lorenski porazio Turke kod Bisamberga, severno od Beča (prolaz za Sobjeskog).
* [[31. 8.]] - Jan Sobjeski se sastao sa Karlom Lorenskim kod [[Hollabrunn]]a<ref>Setton, 267</ref>.
 
* [[12. 9.]] - [[Jan III Sobjeski]] sa Karlom Lorenskim odlučujuće razbio tursku vojsku na [[Kahlenberg]]u - propast opsade, omogućena protivofanziva, [[Veliki turski rat]].
=== Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac ===
[[Datoteka:Franz Joachim Beich - Die Eroberung der Festung Gran 1683 (Schleisheim 1723).jpg|mini|200px|Osvajanje [[Ostrogon]]a]]
* listopad - U Dalmaciji izbio ustanak s obe strane granice, što Mlečani u ovom trenutku žele spriječiti. Do kraja godine oslobođeni [[Skradin]], [[Gornji Karin|Karin]], [[Vrana (Pakoštane)|Vrana]], [[Benkovac]], [[Obrovac]], [[Drniš]] a Turcima ostali samo [[Knin]] i [[Sinj]], muslimansko stanovništvo bježi u Bosnu<ref>''Historija n. J.'', 812</ref><ref>''Historija n. J.'', 1228</ref>. Vođa je [[Ilija Janković]], od kraja godine se priključuje [[Bajo Pivljanin]]<ref name="vcdbst">Vladimir Ćorović, [http://www.rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/6_7_l.html Dalje borbe s Turcima], rastko.rs</ref>.
* [[6. 10.]] - [[Germantown, Philadelphia]] je prvo stalno naselje Nemaca u Severnoj Americi.
* [[7. 10.|7]] - [[9. 10.]] - [[Bitka kod Parkanja]]: prvo Jan Sobjeski neuspešan ali vojvoda Karlo Lorenski nadjačao Turke. U bitci učestvovao i [[Jovan Monasterlija]]<ref>''Istorija s. n.'', 499</ref>.
* [[26. 10.]] - '''[[Ostrogon]]''' oslobođen nakon kratke opsade<ref>Setton, 271</ref>.
* 26. 10. - Španskom objavom rata Francuskoj počinje [[Rat reujedinjenja]] (vodi se u Luksemburgu i Španskoj Nizozemskoj).
 
* [[6. 11.]] - [[Pedro II (Portugal)|Pedro II]] Mirni je novi kralj Portugala (do [[1706]]).
 
* decembar - Najhladnija zabeležena zima u Engleskoj, Ledeni sajam na Temzi traje dva meseca<ref>Moss, Stephen (30 November 2011). [http://www.theguardian.com/news/2011/nov/30/weatherwatch-freeze-winter-snow Weatherwatch: Enjoying the most intense freezing frost of all]. ''Guardian''</ref>.
* [[25. 12.]] - Veliki vezir [[Kara Mustafa-paša]] pogubljen u Beogradu.
 
=== Kroz godinu ===
* Ritter Vitezović učestvuje u osvajanju [[Lendava|Lendave]] i Sigeta.
* [[Manastir Vraćevšnica]] ispod Rudnika opusteo za vreme turskog pohoda, u ovo vreme razoren i [[manastir Rakovac]] na Fruškoj gori<ref>''Istorija s. n.'', 543-4</ref>.
* Velike rekvizicije i nameti u Osmanskom carstvu zbog Bečkog pohoda<ref>''Historija n. J.'', 516</ref>.
* U [[Dubrovačka Republika|Dubrovniku]] se kuje srebrni novac [[perpera]].
* 1682-83 - Patrijarh [[Arsenije III Crnojević]] putovao u Jerusalim.
 
 
;Literatura
* Kenneth Meyer Setton. ''[http://books.google.com/books?id=XN51y209fR8C Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century]''. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* ''Historija naroda Jugoslavije II'', Školska knjiga Zagreb, 1959
* ''Istorija srpskog naroda'', Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5