Razlike između izmjena na stranici "1924"

Obrisano 212 bajtova ,  prije 4 godine
m/м
Čišćenje
m/м (Čišćenje)
{{Godina}}
{{godina u drugim kalendarima|1924}}
Godina '''1924''' ('''[[Rimski brojevi|MCMXXIV]]''') bila je [[prijestupna godina koja počinje u utorak]].
__NOTOC__
== Događaji ==
=== Januar/Siječanj ===
* [[1. 1.]] - Počela s radom novopodignuta fabrika sapuna "Merima", Đurkovića, Ristića i Komp. u [[Kruševac|Kruševcu]] (osvećena 17. juna)<ref>"Politika", 18. jun 1924, str. 5</ref>.
* 1. 1. - Šofer glumice [[Mabel Normand]] upucao milionera Courtlanda S. Dinesa njenim pištoljem, u kući se nalazila i [[Edna Purviance]] - karijere obe glumice će trpeti zbog ovoga.
* [[1.1.|1]]-[[4. 1.]] - [[Treća zemaljska konferencija KPJ|Treća zemaljska konferencija]] ilegalne [[KPJ]] u Beogradu - predlaže se boljševizacija partije i federativno uređenje (ranije su uglavnom govorili o "plemenima" jednog naroda).
* [[9. 1.]] - Nemački nacionalisti ubili palatinskog separatistu [[Franz Josef Heinz|Franza Josefa Heinza]].
* [[10.1.|10]]-[[12. 1.]] - Konferencija [[Mala Antanta|Male Antante]] u Beogradu.
* [[17. 1.]] - Železnička pruga [[Bosanska Krupa]] - [[Bihać]].
* 16 - [[18. 1.]] - XIII partijska konferencija [[SKP(b)]]: pobeda trijumvirata [[Staljin]]-[[Zinovjev]]-[[Lev Kamenjev|Kamenjev]] nad [[Leva opozicija (SSSR)|Levom opozicijom]] [[Lav Trocki|Lava Trockog]] - ocenjeno je da "seje razdor" u partiji a trockizam nazvan "sitnoburžoaskom devijacijom". Počevši od ove konferencije partijski skupovi su pod potpunom kontrolom vladajuće grupe<ref name="Gill2002">{{cite book|author=Graeme Gill|title=The Origins of the Stalinist Political System|url=http://books.google.com/books?id=dV_Gufwx31UC&pg=PA141|date=18 July 2002|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-52936-5|pages=141–}}</ref>.
* [[21. 1.]] - Umro [[Lenjin]] (objavljeno 23. januara).
[[Datoteka:Ramsay MacDonald ggbain.29588.jpg|mini|130px|left|[[Ramsay MacDonald]]]]
* [[22. 1.]] - [[Ramsay MacDonald]] je prvi [[Laburistička stranka (UK)|laburistički]] premijer [[UK]], nakon što je konzervativac [[Stanley Baldwin]] juče izgubio glasanje o poverenju.
* [[25. 1.]] - Odbrambeni savez Francuske i Čehoslovačke.
* 25. 1. - Vlada traži od Skupštine da se Radić i Maček izdaju sudu po optužbi za veleizdaju i špijunažu (afera špijunke Androlić).
* [[25. 1.]] - [[5. 2.]] - Prve [[Zimske olimpijske igre 1924.]] u Šamoniju - Jugosloveni se takmiče u kros-kantri skijanju, sa slabim uspehom.
* [[26. 1.]] - Petrograd postaje [[Lenjingrad]] (od 1991. Sankt Peterburg).
* [[27. 1.]] - Potpisan [[Rimski sporazum (1924)|Rimski ugovor]] - podeljena [[Slobodna Država Rijeka]], [[Rijeka|grad]] pripada Italiji a [[Sušak]] Kraljevini SHS, uz zajedničku upravu nad lukom. Potpisan takođe i ugovor o prijateljstvu.
[[Datoteka:Lenin Mausoleum by Isaak Brodsky (1924).jpg|mini|Drveni [[Lenjinov mauzolej]]]]
* 27. 1. - Lenjinovo telo položen u [[Lenjinov mauzolej|mauzolej]] (drveni do 1930, zatim današnja varijanta). Trocki je odsutan, Staljin mu je poslao telegram sa pogrešnim datumom.
* [[31. 1.]] - Drugi svesavezni kongres Sovjeta ratifikovao [[Ustav SSSR (1924)|Ustav SSSR]].
 
=== Februar/Veljača ===
* [[1. 2.]] - Velika Britanija priznala [[SSSR]].
* [[2. 2.]] - [[Aleksej Rikov]] novi predsednik Saveta narodnih komesara SSSR (do [[1930]]).
* [[5. 2.]] - [[Mahatma Gandhi]] pušten iz zatvora posle odsluženih dve od šest godina - tokom njegovog odsustva [[Indijski nacionalni kongres]] se podelio na frakcije, Hindusi i Muslimani se međusobno udaljili.
* [[7. 2.]] - Italija priznala SSSR.
* [[8. 2.]] - [[Juraj Krnjević|Krnjević]] i [[Vladko Maček|Maček]] iz [[Hrvatska pučka seljačka stranka|HRSS]], koja je odlučila da uzme svoja mesta u parlamentu, razgovaraju u Beogradu sa opozicijom, radi rušenja [[Nikola Pašić|Pašićeve]] vlade i Rimskog ugovora. Istovremeno, [[Stjepan Radić]] u Beču izjavljuje da Pašić ima tajni plan o "amputaciji" Hrvatske i njenoj podeli sa Italijom i Mađarskom<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,736196,00.html ''
TIME - Pro-Hungary?]</ref> (tvrdnju će ponoviti u govoru u Vrpolju, u oktobru). Oteže se sa verifikacijom mandata HRSS, bez koje ne mogu glasati.
* [[9. 2.]] - Osnovana [[Nahčivan]]ska ASSR.
* [[10. 2.]] - Okršaj vojske i žandarmerije sa [[kačaci|kačakom]] Mehmetom Konjuhijem (Mehmedom Konjuhom), poginuli i civili, među kojima četiri žene i troje dece<ref>Izjava vlade - Politika 19. februar [http://digital.nb.rs/scc/direct.php?sign=P-2484-1924 1924], str 1.</ref> ili deset žena i osmoro dece<ref>[http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1930.html Gjon Bisaku, Shtjefën Kurti & Luigj Gashi...]</ref>. Osim Konjuhija u Polablju, aktivan je i izvesni Mehmed Mali u [[Drenica|Drenici]]<ref>"Politika", 14. feb. 1924, str. 1</ref>
* [[12. 2.]] - U [[New York]]u održan koncert pod naslovom ''Experiment in Modern Music'' na kome je [[jazz]] orkestar [[Paul Whiteman]]a premijerno izveo [[George Gershwin|Gershwinovu]] kompoziciju "[[Rapsodija u plavom]]", djelo koje se smatra začetnikom "simfonijskog jazza".
* [[14. 2.]] - Njujorška ''Computing-Tabulating-Recording Company'' promenila ime u ''[[International Business Machines]]'' (IBM).
* [[19. 2.]] - U skupštini ratifikovan Rimski ugovor sa 123 prema 24 (Radić zakasnio)<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,717834,00.html
TIME - Ratified]</ref>.
* [[23. 2.]] - Albanski premijer [[Ahmet Zogu]] ranjen u atentatu, nešto kasnije ga zamenjuje tast [[Šefket Verlaci]].
* [[26. 2.]] - U Minhenu počinje suđenje [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]], [[Erich Ludendorff|Ludendorffu]] i još osmorici za [[Pivnički puč]] - Hitler koristi proces za propagiranje svoje politike.
 
=== Mart/Ožujak ===
* [[3. 3.]] - [[Atatürkove reforme]]: ukinut [[kalifat]] u [[Turska|Turskoj]] (zbačen [[Abdul Medžid II.]]) - uklonjen poslednji ostatak sultanskog političkog sistema.
* [[5. 3.]] - [[Šerif Meke]] [[Hussein bin Ali (šerif Meke)|Hussein bin Ali]] se proglasio za kalifa - većina ga ne priznaje, ubrzo dolazi do sukoba sa [[Ibn Saud]]om.
* [[7. 3.]] - Formiran opozicioni blok: [[demokratska stranka (Jugoslavija)|demokrate]] (Davidovićeva struja), [[HRSS]], [[JMO]] (Spaho) i SLS (Korošec).
* [[8. 3.]] - Tri eksplozije u rudniku kod mesta Castle Gate, Utah, poginuo 171 rudar.
* 8. 3. - [[Nikola Tesla]] izjavio da je usavršio sistem za bežični prenos energije.
* [[11. 3.]] - [[Adolfo de la Huerta]] pobegao u SAD, čime je okončana njegova pobuna u Meksiku.
* [[15. 3.]] - Italijanski kralj proizveo [[Gabriele d'Annunzio|Gabriele d'Annunzija]] u kneza od Montenevosa ([[Snežnik (planina)|Snežnik]]).
{{Dvostruka slika|right|Nikola Pašić cph.3b31626.jpg|120|Svetozar Pribićević.jpg|110|[[Nikola Pašić]]|[[Svetozar Pribićević]]|Vlada Pašić-Pribićević 1924-25}}
* [[16. 3.]] - Svečano proglašena aneksija [[Rijeka|Rijeke]] Italiji.
* [[18. 3.]] - Prikazan film ''[[The Thief of Bagdad (film, 1924)|The Thief of Bagdad]]''.
* [[24. 3.]] - Nakon što je 15 HRSS-ovaca položilo zakletvu, [[Nikola Pašić]] dao ostavku (odmah dobio novi mandat).
* [[25. 3.]] - Proglašena republika u Grčkoj - [[Druga Helenska Republika]] (na referendumu 13. aprila, 70% je "za"), traje do [[1935]].
 
=== April/Travanj ===
* [[1. 4.]] - [[Adolf Hitler]] osuđen na pet godina zatvora zbog učešća u [[Pivnički puč|Pivničkom puču]] prethodnog novembra - odslužiće samo osam meseci u udobnoj prostoriji, tokom kojih će diktirati ''[[Mein Kampf]]''.
* 1. 4. - [[Severna Rodezija]] postaje britanski protektorat nakon administracije [[Britanska južnoafrička kompanija|Britanske južnoafričke kompanije]] (od [[1964]]. [[Zambija]]).
* [[3. 4.]] - [[Beulah Annan]] ubila svog ljubavnika i slušala džez - ovaj senzacionalni slučaj, i onaj [[Belva Gaertner|Belve Gaertner]], su inspiracija za dramu ''[[Chicago (drama)|Chicago]]''.
* [[6. 4.]] - Osnovan Automobilski klub Kraljevine SHS.
* 6. 4. - Izbori u Italiji: [[Mussolini]]jeva Nacionalna lista dobija dve trećine glasova uz pomoć zastrašivanja.
* [[8. 4.]] - U Turskoj ukinuti [[šerijat]]ski sudovi.
* [[10. 4.]] - Stupio na snagu protokol o razgraničenju [[KSHS]] i [[Kraljevina Rumunjska|Rumunije]] od prošlog novembra: KSHS dobila Modoš ([[Jaša Tomić (Sečanj)|Jaša Tomić]]), Pardanj ([[Međa (Žitište)|Međa]]), [[Šurjan]], [[Veliki Gaj]], Krivu Baru ([[Markovićevo]]) i [[Busenje]], a Rumunija [[Iam, Berlişte|Jam]], [[Jimbolia, Jimbolia|Žimboliju]], [[Ciortea, Vrani|Čordu]], [[Beba Veche, Beba Veche|Staru Babu]] i [[Cherestur, Beba Veche|Pusta Kerestur]]. Vlasti KSHS se žale da je rumunska vojska opljačkala Modoš i Pardanj.
* [[12. 4.]] - Ostavka Pašićeve vlade - kriza.
* april-maj - Afera Ljubice Ljubičić, koja je umrla od policijskih batina u Glavnjači, optužena za krađu platna<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1924/04/24?pageIndex=00003 "Politika", 24. april 1924., str. 4]. digitalna.nb.rs (pristup. 17.10.2015.)</ref>.
* april - Visok vodostaj Save i Dunava, poplava na beogradskom Dorćolu, [[Borča|Borči]] i Ovči.
* [[16. 4.]] - Osnovan [[Metro-Goldwyn-Mayer]] (vlasnik [[Marcus Loew]], šef studija [[Louis B. Mayer]], šef produkcije [[Irving Thalberg]]).
* [[18. 4.]] - [[Društvo Naroda]] prihvatilo da interveniše u reorganizaciji finansija u [[Mađarska|Mađarskoj]].
* [[20. 4.]] - Opozicionar [[Avni Rustemi]] smrtno ranjen u Tirani.
* [[23. 4.]] - Otvorena [[British Empire Exhibition|Izložba Britanske imperije]] u [[Wembley]]-ju (do 1925).
 
=== Maj/Svibanj ===
* [[1. 5.]] - [[Mihajlo Pupin]] dobio [[Pulicerova nagrada|Pulicerovu nagradu]] za autobiografsko delo "Od pašnjaka do naučenjaka".
* 1. 5. - Studentkinja Ljubica Petrović iz Požarevca izvršila samoubistvo u Zagrebu zbog šikaniranja policije.
* [[3. 5.]] - Inženjer [[Rudolf Fizir]] konstruisao prvi jugoslovenski avion.
* 3. 5. - Bozenhardtov incident: u potrazi za odbeglim zatvorenikom komunistom, berlinska policija upala u sovjetsku trgovačku delegaciju - nađeni dokumenti o vezama SSSR i KPD.
* [[4. 5.]] - Izbori u Nemačkoj: [[Socijaldemokratska partija Njemačke|socijaldemokrati]] ostaju najveća partija sa 100 mandata (- 2), konzervativna DNVP 95 (+ 24), na četvrtom mestu [[Komunistička partija Njemačke|KPD]] sa 62 (+ 58), šesti Nacionalsocijalistički slobodarski pokret sa 32 mandata.
[[Datoteka:Leon štukelj.jpg|mini|150px|[[Leon Štukelj]]]]
* [[4. 5.]] - [[27. 7.]] - [[Olimpijada 1924]] u Parizu - gimnastičar [[Leon Štukelj]] osvojio dve zlatne medalje.
* [[5. 5.]] - Objavljen proglas HRSS (usvojen [[1. 5.]]) kojim se reafirmira republikanstvo stranke (zabranjen broj "Slobodnog doma" koji ga je objavio).
* [[6. 5.]] - [[Majski manifest]]: VMRO za ujedinjenje cele [[Makedonija (region)|Makedonije]], komunističku [[Balkanska federacija|Balkansku federaciju]] i saradnju sa [[SSSR]] - razdor u organizaciji.
* [[8. 5.]] - U Parizu potpisana [[Klajpedska konvencija]]: priznat [[litvanija|litvanski]] posed nad [[Klajpedska oblast|Klajpedskom oblašću]] (bivši [[Memel]]).
* [[10. 5.]] - [[J. Edgar Hoover]] postavljen na čelo Istražnog biroa (kasnije Federalni istražni biro, [[FBI]]), ostaje na čelu službe do smrti [[1972]].
* [[12. 5.]] - U Osijeku počelo suđenje čuvenom razbojniku [[Jovan Stanisavljević Čaruga|Jovanu Stanisavljeviću Čarugi]]<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1924/05/13#page/3/mode/1up "Politika", 13. maj 1924.], str. 4-7. digitalna.nb.rs (pristup. 17.10.1924.) - navedena i neka nedela</ref>.
* [[19. 5.]] - Nakon što je demokrata Ljuba Davidović vratio mandat, kriza završena time što mandat za radnu vladu, u istom sastavu kao do 12. 4., ponovo dobija [[Nikola Pašić]], (zakletva položena [[21. 5.]]).
* [[20. 5.]] - Umro [[Bogd han]], nominalni vladar [[Mongolija (1911-1924)|Mongolije]].
* [[21. 5.]] - Bogati studenti [[Leopold i Loeb]] ubili iz zabave 14-godišnjeg Bobbyja Franksa - ubrzo su uhapšeni.
* [[23. 5.|23]] - [[31. 5.]] - [[XIII kongres SKP(b)]]: potvrđena pobeda Trijumvirata nad Levom opozicijom. [[Lenjinov testament]] predstavljen na restriktivan način, njegovo pominjanje tokom sednica zabranjeno.
* [[24. 5.]] - U SAD potpisan novi Zakon o imigraciji - dodatno ograničeno useljavanje iz južne i istočne Evrope i zabranjeno useljavanje iz Azije.
* [[27. 5.]] - Nakon što su verifikovani mandati Hrvatske republikanske seljačke stranke, zasedanje skupštine zaključeno do [[20. 10.]] - opozicija negoduje, nazivajući to državnim udarom.
* [[29. 5.]] - Eskplozije u centralnom pirotehničkom zavodu rumunske vojske u Kotročeniju kod Bukurešta, veliki broj mrtvih, oštećena i kraljevska palata.
* [[30. 5.]] - Socijalistički političar [[Giacomo Matteotti]] otvoreno u italijanskom parlamentu optužuje fašiste za prevaru i nasilje na prošlim izborima.
 
=== Jun/Juni/Lipanj ===
 
* [[1. 6.]] - Sukob komunista i [[orjuna]]ša u [[Trbovlje|Trbovlju]], mrtvi na obe strane.
* 1. 6. - U Beogradu počelo snimanje filma "Kačaci u [[Topčider]]u".
* 1. 6. - [[Junska revolucija (Albanija)|Junska revolucija]] u [[Albanija|Albaniji]], na vlast dolazi pravoslavni episkop [[Fan Noli]] dok [[Ahmet Zogu]] beži u Jugoslaviju.
* 1. 6. - Atentant na austrijskog kancelara [[Ignaz Seipel|Ignaza Seipela]], pogođen u grudi ali preživeo.
* [[2. 6.]] - U SAD potpisan Zakon o državljanstvu Indijanaca.
* [[7. 6.]]? - [[Stjepan Radić]] u [[Moskva|Moskvi]].
* [[8. 6.]] - [[George Mallory]] i [[Andrew Irvine]] krenuli na vrh [[Mount Everest]]a - nikad više nisu viđeni.
* [[10. 6.]] - Fašisti kidnapovali i ubili socijalističkog lidera [[Giacomo Matteotti|Giacoma Matteottija]] (telo pronađeno tek 16. avgusta).
* 10. 6. - Albanski pobunjenici zauzeli Tiranu.
* [[13. 6.]] - Tornado u blizini Budimpešte, procenjene snage F4.
* 13. 6. - [[Gaston Doumergue]] je novi predsednik Francuske (do [[1931]]).
* [[23. 6.]] - U pograničnom incidentu na jugoslovensko-italijanskoj granici kod [[Unec]]a poginuo italijanski graničar (orjunaši?).
* 23. 6. - Američki oficir [[Russell Maughan]] uspeo da između zore i mraka preleti od New Yorka do San Francisca.
* [[25. 6.]] - Velike tuče pravoslavaca i muslimana kod Vasinog hana i [[Mokro (Pale)|Mokrog]] blizu Sarajeva<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1924/06/28?pageIndex=00004 "Politika", 28. jun 2924, str. 4]. digitalna.nb.rs (pristupljeno 19.10.2015.)</ref>.
 
=== Jul/Juli/Srpanj ===
* [[1. 7.]] - [[Stjepan Radić]] u [[Moskva|Moskvi]] pristupio Međunarodnom seljačkom savezu ([[Seljačka internacionala|Seljačkoj internacionali]] - Krestinterni).
* [[2. 7.]] - Italijanski graničari ubili nedaleko od Uneca dvojicu jugoslovenskih i ranili jednog studenta.
* [[5. 7.]] - ''[[Tenentismo]]'': grupa oficira se pobunila i stavila pod kontrolu [[São Paulo]], zbog čega će grad biti bombardovan.
* [[15. 7.]] - Veliki okršaj žandarmerije i vojske sa [[kačaci|kačakom]] Azemom Bejtom ([[Azem Galica]]) u Galici i okolnim selima južno od [[Kosovska Mitrovica|Kosovske Mitrovice]] - 12 poginulih na strani vlasti i nezvaničnih "600 Arnauta" na drugoj<ref>Politika, 17. jul [http://digital.nb.rs/scc/direct.php?sign=P-2484-1924 1924], str. 1.</ref>.
* 15. 7. - Britanci prepustili Italijanima današnji [[Jubaland]] u Somaliji.
* jul - Britanci porazili [[Mahmud Barzanji|Mahmuda Barzanjija]] i raspustili njegovu [[Kraljevina Kurdistan|Kraljevinu Kurdistan]] u Iraku.
[[Datoteka:Ljubimir davidovic.jpg|mini|150px|[[Ljubomir Davidović]], premijer KSHS, jul - oktobar 1924.]]
* [[16. 7.]] - [[Nikola Pašić]] dao ostavku, traži nove izbore<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,880394,00.html TIME - Old, Out]</ref>. Novu vladu pokušava da sastavi predsednik skupštine [[Ljuba Jovanović]], takođe radikal<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,718769,00.html TIME - Gloom]</ref>.
* [[18. 7.]] - Rulja u Teheranu ubila američkog vicekonzula Roberta Imbrieja, navodno su mislili da je bahajac, ili se možda radilo o naftnim intrigama<ref>[http://iranpresswatch.org/post/4516/ The Murder of Robert Imbrie (part 2)]. iranpresswatch.org (pristup. 20.10.2015.)</ref>.
* [[19. 7.]] - [[Masakr u Napalpíju]]: policija i rančeri ubili oko 400 pripadnika naroda [[Toba]] u severoistočnoj [[Argentina|Argentini]].
* [[25. 7.]] - [[Campbellov slučaj]]: v.d. urednik novina KP Velike Britanije pozvao vojnike da okrenu oružje na svoje ugnjetače umesto na druge radnike.
* [[27. 7.]] - [[Tarliski incident]]: grčki oficir ubio 17 seljaka Bugara u blizini Drame.
* [[28. 7.]] - Zakletvu položila vlada [[Ljubomir Davidović|Ljube Davidovića]] ([[Demokratska stranka (Jugoslavija)|Demokratska stranka]], u koaliciji sa Korošecom i Spahom, ostavljena mesta za radićevce).
* [[jul]] - Peti svetski kongres [[Kominterna|Kominterne]] - u rezoluciji o nacionalnom pitanju u Jugoslaviji se zalaže za samoopredeljenje i samostalnu Sloveniju, Hrvatsku i Makedoniju.
[[Datoteka:Historical map of Saudi Arabia AD 1921.svg|mini|200px|Arabija do 1924.]]
* [[1. 8.]] - U Beogradu osnovan [[FK Obilić]].
* 3/[[4. 8.]] - Sovjetski [[Napad na Stołpce (1924)|Napad na Stołpce]], pogranični grad u [[Druga poljska republika|Poljskoj]] (sada u Belorusiji).
* [[11. 8.]] - [[Lee de Forest]] snimio predsednika Coolidgea procesom [[Phonofilm]] - američki predsednik prvi put na zvučnom filmu.
* [[12. 8.]] - Radić se vratio u Zagreb.
* avgust - [[Ikhwanski upadi u Transjordaniju]]: [[ikhwan]]ske snage iz [[Nadžd]]a stigle na 15 kilometara od [[Aman]]a, kad su ih oterali britanski avioni.
* [[16. 8.]] - Na Londonskoj konferenciji prihvaćen tzv. [[Dawesov plan]] za isplatu njemačkih reparacija: kraj okupacije Rura, obaveza isplate od 1 milijarde maraka prve godine do 2,5 milijarde godišnje posle pet godina, SAD će dati 800 miliona maraka zajma Njemačkoj (prevaziđeno [[Youngov plan|Youngovim planom]] 1929).
* [[25. 8.]] - Vlada uspostavila pokrajinsku upravu u Zagrebu.
* [[28. 8.]] - [[Patrijarh Dimitrije]] ustoličen u [[Peć]]i.
* 28.8. - [[5. 9.]] - Neuspešni [[Avgustovski ustanak (Gruzija)|Avgustovski ustanak]] u [[Gruzijska Sovjetska Socijalistička Republika|sovjetskoj Gruziji]].
* [[29. 8.]] - Počinje [[Saudijsko osvajanje Hidžaza]]: [[Ibn Saud]]ove snage napadaju hašemitsku [[Kraljevina Hidžaz|Kraljevinu Hidžaz]] - prvi pada [[Taif]].
* [[31. 8.]] - Ubijen [[Todor Aleksandrov]], lider [[VMRO]]-a koji se protivio saradnji sa Kominternom<ref>Politika" javila 16. septembra</ref>.
 
=== Septembar/Rujan ===
* [[1. 9.]] - U KSHS osnovan [[Ruski opšte-vojni savez]] (ROVS), antikomunistička organizacija belih Rusa.
* [[9. 9.]] - [[Bitka u Hanapepeu]]: u okršaju na Havajima poginulo 16 štrajkača, Filipinaca zaposlenih na plantažama šećera, i četiri policajca.
* 9. 9. - Počinju Kohatski neredi protiv Hindusa i Sika u [[Kohat]]u na severozapadu Britanske Indije - preko 155 mrtvih, mnogo izbeglica; Mahatma Gandhi počinje post 18-tog.
* [[14. 9.]] - Velika skupština HRSS, pozdravljena Davidovićeva vlada.
* [[15. 9.]] - U severnoj Kini počinje [[Drugi Zhili–Fengtianski rat]], u novembru pobeđuje [[Fengtianska klika]], podržana od Japanaca.
* [[19. 9.]] - Prvi probni koncert Radio-telegrafske stanice u beogradskoj [[Rakovica (Beograd)|Rakovici]] - početak [[radio]] difuzije u Srbiji.
* ca. [[20. 9.]] - Kralj zahteva da radićevci uđu vladu pod uslovom da polože zakletvu pred njim i da se s njima sklopi prethodno sklopi definitivan sporazum, a vladini krugovi bi ostavili takav sporazum nakon ulaska u vladu.
* [[24. 9.]] - U Beču prikazan kratki film ''[[Ballet Mécanique]]''.
* [[28. 9.]] - Američki vojni piloti završili prvu vazdušnu cirkumnavigaciju, obišli su svet za 175 dana, uz 74 stanke.
* [[29. 9.]] - U Ženevi potpisan Politis–Kalfovljev protokol, kojim se [[slavofoni u Grčkoj]] smatraju za Bugare - KSHS protestuje i traži da ovi budu priznati kao Srbi<ref name="Kissoudi2013">{{cite book|author=Penelope Kissoudi|title=The Balkan Games and Balkan Politics in the Interwar Years 1929 – 1939: Politicians in Pursuit of Peace|url=http://books.google.com/books?id=bUWOAQAAQBAJ&pg=PA22|date=18 October 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-96761-3|pages=22–}}</ref>.
 
=== Oktobar/Listopad ===
* [[1. 10.]] - [[Radio Beograd]] ima prvi početak (studio u zgradi Prve hrvatske štedionice, Knez Mihajlova 42, emitovanje iz Rakovice na 1650 m), prvi na Balkanu, deveti u Evropi - subvencije Ministarstva PTT ukinute [[1926]], kontinualno emitovanje od [[1929]].
* [[2. 10.]] - U [[Društvo naroda|Društvu naroda]] odobren [[Ženevski protokol (1924)|Ženevski protokol]] za mirno rešenje međunarodnih sporova koji predviđa obaveznu arbitraciju i generalno razoružanje - nije ostvareno.
* [[3. 10.]] - Hussein bin Ali prepustio svom sinu [[Ali bin Hussein|Aliju]] titule [[šerif Meke|šerifa Meke]] i kralja [[Kraljevina Hidžaz|Hidžaza]] i otišao u inostranstvo.
* [[6. 10.]] - U Italiji počinje emitovanje prve radio stanice, 1-RO, današnji [[Rai Radio 1]].
* [[8. 10.]] - Britanska vlada [[Ramsay MacDonald|Ramsaya MacDonalda]] poražena u parlamentu zbog njenog odnosa prema Campbellovom slučaju - sledi raspuštanje parlamenta i novi izbori.
* 12 - [[15. 10.]] - Vazdušni brod ''[[USS Los Angeles (ZR-3)|USS Los Angeles]]'' preneo poštu iz Nemačke u SAD.
* [[8. 10.]] - Ministar vojni, đeneral [[Stevan Hadžić]]<!-- http://geociti.es/CapitolHill/Rotunda/2209/Yugoslavia.html -->, dao ostavku i izazvao krizu vlade (Stjepan Radić, čiji je HRSS trebao da uđe u vladu, tražio smanjivanje vojske na polovinu, i da Hrvati služe u blizini doma<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,719336,00.html Out (TIME)]</ref><ref>Politika 12. oktobar [http://digital.nb.rs/scc/direct.php?sign=P-2484-1924 1924], str. 1</ref>).
* [[12. 10.]] - Radićev govor u [[Vrpolje|Vrpolju]] - oštro, ali se ne isključuje sporazum sa monarhijom.
* 12. 10. - [[Datoteka:Flag of Moldavian Autonomous Soviet Socialist Republic (1925-1932).svg|25px]] Osnovana [[Moldavska Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika|Moldavska ASSR]] u sastavu [[Ukrajinska SSR|Ukrajinske SSR]] (raspuštena [[1940]], zapadni deo pripao novoj [[Moldavska Sovjetska Socijalistička Republika|Moldavskoj SSR]]).
[[Datoteka:Soviet Union - Russian SFSR (1924).svg|mini|250px|Sovjetski Savez 1924.]]
* [[13. 10.]] - Saudijske snage ([[Vahabizam|vahabiti]]) zauzele [[Meka|Meku]] bez borbe.
* [[14. 10.]] - [[Nacionalno razgraničenje u SSSR]]: iz dela [[Turkestanska Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika|Turkestanske ASSR]] osnovana Kara-Kirgiska Autonomna oblast u sastavu [[Ruska Sovjetska Federalna Socijalistička Republika|RSFSR]] (kasnije Autonomna SSR, od 1936. [[Kirgiska Sovjetska Socijalistička Republika|Kirgiska SSR]]).
* [[15. 10.]] - Vlada [[Ljubomir Davidović|Ljube Davidovića]] dala ostavku, na zahtev Kralja.
* 15. 10. - [[André Breton]] objavio svoj [[Nadrealistički manifest]], čime je objavio kraj [[Dadaizam|dadaizma]].
* oktobar - [[Lav Trocki]] objavio "[[Lekcije Oktobra]]" u kojima opisuje da su se [[Grigorij Zinovjev|Zinovjev]] i [[Lev Kamenjev|Kamenjev]] protivili [[Oktobarska revolucija|boljševičkom prevratu]] - njih dvojica će ga u savezu sa Staljinom srušiti u januaru.
* [[23. 10.]] - General [[Feng Yuxiang]] promenio stranu, izveo [[Pekinški puč]] i omogućio pobedu Fengtianske klike.
* [[25. 10.]] - U britanskoj štampi se pojavljuje "[[Zinovjevljevo pismo]]", navodna instrukcija Kominterne za KP Velike Britanije - smatra se da je ovo uticalo na predstojeće izbore.
* [[27. 10.]] - Nacionalno razgraničenje u SSSR: od delova [[Turkestanska Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika|Turkestanske ASSR]], [[Horezmanska Narodna Sovjetska Republika|Horezmanske NSR]] i [[Buharska Narodna Sovjetska Republika|Buharske NSR]] osnovane [[Uzbečka Sovjetska Socijalistička Republika|Uzbečka]] i [[Turkmenska Sovjetska Socijalistička Republika]]; unutar Uzbečke SSR se nalazi Tadžička Autonomna SSR (od 1929. [[Tadžička Sovjetska Socijalistička Republika|Tadžička SSR]]).
* [[28. 10.]] - Francuska priznala SSSR.
* [[29. 10.]] - Izbori u [[UK]]: [[Konzervativna stranka (Ujedinjeno Kraljevstvo)|konzervativci]] 412 mandata (+ 154), [[Laburistička stranka (Ujedinjeno Kraljevstvo)|laburisti]] 151 (- 40), [[Liberalna stranka (Ujedinjeno Kraljevstvo)|liberali]] 40 (- 118).
* [[31. 10.]] - U [[Milano|Milanu]] prvi međunarodni kongres predstavnika svetskih štednih ustanova (od 1989. Svetski dan štednje).
 
=== Novembar/Studeni ===
* [[4. 11.]] - Predsednički izbori u SAD: predsednik [[Calvin Coolidge]] (republikanac) ubedljivo pobedio na izborima i dobio sopstveni mandat.
* 4. 11. - Konzervativac [[Stanley Baldwin]] je ponovo premijer UK (do [[1929]]); kancelar eksčekera (blagajne) je [[Winston Churchill]].
* 4. 11. - Crnokošuljaši se potukli u Rimu sa antifašističkim veteranima, zbog čega se Mussolini mora izvinjavati kasnije tokom meseca.
* [[5. 11.]] - Poslednji kineski car [[Pu Yi]] napustio [[Zabranjeni grad]] nakon što je general Feng Yuxiang poništio raniji aranžman.
* [[6. 11.]] - Nova vlada Pašić-Pribićević.
* [[7. 11.]]? - Na putu između [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]] i Šahovića ubijen Boško Bošković, bivši okružni načelnik.
* [[9.11.|9]]-[[10. 11.]] - [[Zločin u Šahovićima]] - [[Kolašin]]ci, Boškovićevi bratstvenici, svete se za njegovo ubistvo muslimanima u Šahovićima i okolini.
* [[10. 11.]] - Raspuštena Skupština KSHS, izbori zakazani za [[8. 2.]] [[1925]], sastanak nove Skupštine za [[7. 3.]]
* 10. 11. - Turska: Narodna stranka preimenovana u [[Republikanska narodna stranka]] (CHP), jedina partija u zemlji do 1945.
* [[12. 11.]] - "[[Aventinska secesija (1924)|Aventinska secesija]]": opozicija bojkotuje italijanski parlament kojim dominiraju fašisti.
* [[19. 11.]] - Smrt filmskog producenta i režisera [[Thomas H. Ince|Thomasa H. Incea]] - zvanično od infarkta ali kruže glasine da je upucan na [[William Randolph Hearst|Hearstovoj]] jahti.
* 19. 11. - U Kairu ubijen Sir [[Lee Stack]], generalni guverner [[Anglo-Egipatski Sudan|Anglo-Egipatskog Sudana]], egipatski premijer [[Saad Zaghloul]] će zbog ovoga biti smenjen 24-og.
* [[23. 11.]] - [[Edwin Hubble]] objavio u ''New York Times''-u da [[Messier 31]] u Andromedi nije prosta maglina već zasebna galaksija, i da je [[Mlečni put]] samo jedna od galaksija.
* [[26. 11.]] - [[Datoteka:Flag of the People's Republic of Mongolia (1924-1940).svg |30px]] Proglašena [[Narodna Republika Mongolija]], sovjetski satelit.
 
=== Decembar/Prosinac ===
* [[1. 12.]] - [[Francuski mandat za Siriju i Liban]]: iz ranije Sirijske federacije napravljena Država Sirija, od Država Alep i Damask, bez Alavitske Države.
* 1. 12. - [[Estonski pokušaj puča 1924.]]: suzbijena komunistička pobuna u [[Estonija|Estoniji]], preko 150 mrtvih na obe strane.
* 1. 12. - Inauguriran predsjednik Meksika [[Plutarco Elías Calles]] (do [[1928]]), populist, anti-katolik.
* [[4. 12.]] - Zbor beogradskih studenata u znak podrške zagrebačkim kolegama koji štrajkuju zbog penzionisanja nekoliko profesora - došlo do sukoba sa policijom<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1924/12/05#page/2/mode/1up "Politika", 5. decembar 1924], str. 3-4. digitalna.nb.rs (pristup. 23.10.2015.)</ref>. Štrajkuje se i na ljubljanskom univerzitetu, Pašićeva vlada "nacionalizuje" tri univerziteta<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,728179,00.html YUGOSLAVIA: Iron Fist], ''Time'' magazin, 15. dec. 1924.</ref>.
* 4. 12. - Prikazan [[Erich von Stroheim|von Stroheimov]] film ''[[Greed (film)|Greed]]''.
* [[7. 12.]] - Posvećen fra [[Ivan Rafael Rodić]], prvi beogradsko-smederevski nadbiskup.
* 7. 12. - Novi izbori u Nemačkoj: vodeće partije zadržale pozicije, komunisti i nacisti opali.
* [[13. 12.]] - [[Ahmet Zogu]] ulazi u Albaniju uz jugoslovensku pomoć, iz Grčke ulazi [[Myfid bej Libohova]].
* 13. 12. - Vlada KSHS naredila rasturanje [[Nezavisna radnička partija Jugoslavije|Nezavisne radničke partije]], paravana za KPJ.
* decembar - [[Staljin]] zauzeo stav da se socijalizam može [[socijalizam u jednoj zemlji|graditi u jednoj zemlji]], podržava ga Buharin a Trocki i Zinovjev kritikuju.
* [[19. 12.]] - "Reč", list samostalnih demokrata, objavljuje isfabrikovanu verziju dokumenta o pristupanju HRSS Krestinterni.
* [[20. 12.]] - Generalna amnestija za političke zatvorenike u Nemačkoj, [[Adolf Hitler]] pušten iz zatvora, kao i anarhistički književnik [[Erich Mühsam]].
* [[22. 12.]] - Ino-ministar [[Momčilo Ninčić]] se vratio s puta u Rim i Pariz.
* [[23. 12.]] - Vlada odlučila da rasturi HRSS i pohapsi njeno vođstvo, na osnovu Zakona o zaštiti države, jer je ocenjeno da od stranke preti "boljševička opasnost" (pristupanje Seljačkoj internacionali). Obznana tek 2. januara, u iščekivanju rascepa u HRSS.
* [[24. 12.]] - Zogu ušao u [[Tirana|Tiranu]], pad [[Fan Noli]]ja.
* 24. 12. - Putnički avion [[de Havilland DH.34]] pao na Croydonskom aerodromu u južnom Londonu, osam mrtvih.
* 24. 12. - Požar u maloj školi u [[Babbs, Oklahoma]], poginulo 36 ljudi.
* 24. 12. - Žandarmi pucali na beogradskoj Velikoj pijaci (dan. Studentski trg) na besnog psa, ranjen jedan student<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1924/12/25#page/3/mode/1up "Politika", 25. decembar 1924], str. 4-5. digitalna.nb.rs (pristup. 23.10.2015.)</ref>.
* [[26. 12.]] - [[Bugarska|Bugarski]] premijer [[Aleksandar Cankov|Cankov]] posetio Beograd.
* [[31. 12.]] - Crnokošuljaški konzuli zahtevaju od Mussolinija da slomi opoziciju, ili će mu otkazati poslušnost.
* Osnovani Udruženje srpskih četnika za Kralja i Otadžbinu i Udruženje srpskih četnika Petar Mrkonjić.
* Utemeljen [[AEK Atena BC]], košarkaški klub.
* [[Apački ratovi]], odn. [[Renegatski period Apačkih ratova]]: poslednji upad [[Apači|Apača]] u SAD, čime su definitivno završeni [[Indijanski ratovi]].
* Nacionalna hokejaška liga ([[NHL]]) proširena iz Kanade na SAD.
* Ideja za đubre ("smetlište") u Beogradu: kante sa poklopcem u svakom dvorištu, koje će se periodično prazniti; uspešna proba izvršena u Mihailovoj i Milanovoj ulici<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1924/07/03?pageIndex=00003 "Politika", 3. jul 1924, str 3]. digitalna.nb.rs (pristup. 23.10.2015.)</ref>.
* [[10. 2.]] - [[Miodrag Todorović Krnjevac]], harmonikaš i kompozitor († [[1991]])
* [[19. 2.]] - [[Lee Marvin]], glumac († [[1987]])
* [[20. 2.]] - [[Gloria Vanderbilt]], umetnica, naslednica Vanderbiltovih
* [[21. 2.]] - [[Robert Mugabe]], predsednik Zimbabvea
* [[27. 2.]] - [[Jovan Šajnović]], srpski dirigent, profesor, dir. Beogradske opere i filharmonije († [[2004]])
* [[28. 2.]] - [[Tihomir Vrebalov]], srpski genetičar, političar, akademik († [[2007]])
 
=== Mart/Ožujak &ndash; April/Travanj ===
* [[3. 3.]] - [[Tomiichi Murayama]], premijer Japana
* 3. 3. - [[Lys Assia]], prva pobednica Pesme Evrovizije
* [[18. 3.]] - [[Vojislav Simić]] - Bubiša, srpski kompozitor i dirigent
* [[25. 3.]] - [[Roberts Blossom]], glumac (* [[2011]])
* [[27. 3.]] - [[Sarah Vaughan]], džez pevačica (* [[1990]])
 
* [[1. 4.]] - [[Miodrag Petrović Čkalja]], srpski glumac († [[2003]])
* 1. 4. - [[Budimir Lončar]], savezni sekretar spoljnih poslova SFRJ
* [[3. 4.]] - [[Marlon Brando]], glumac († [[2004]])
* [[15. 4.]] - Sir [[Neville Marriner]], dirigent, violionista
* [[16. 4.]] - [[Henry Mancini]], kompozitor († [[1994]])
* [[17. 4.]] - [[Jovan Kratohvil]], srpski vajar i sportista († [[1998]])
* [[23. 4.]] - [[Julije Knifer]], slikar († [[2004]])
* [[24. 4.]] - [[Ksenija Divjak]], slikarka († [[1995]])
* [[28. 4.]] - [[Kenneth Kaunda]], prvi predsednik Zambije
* [[30. 4.]] - Đura Jakšić, dirigent († [[1991]])
 
* [[1. 5.]] - [[Enriko Josif]], srpski kompozitor († [[2003]])
* [[4. 5.]] - [[Nenad Brixy]], novinar, književnik, prevodielj "Alana Forda" († [[1984]])
* [[6. 5.]] - [[Puriša Đorđević]], srpski režiser i scenarista
* [[9. 5.]] - [[Martin Jonaš]], slikar-naivac († [[1996]])
* 9. 5. - [[Bulat Okudžava]], književnik, kompozitor († [[1997]])
* [[12. 5.]] - [[Vladimir Šipčić]], oficir JVuO, posleratni gerilac († [[1957]])
* [[15. 5.]] - [[Srpko Medenica]], poručnik JVuO, posleratni gerilac († [[1951]])
* [[4. 6.]] - [[Dennis Weaver]], glumac († [[2006]])
* [[6. 6.]] - [[Vojislav Korać]], arhitekta i akademik († [[2010]])
* [[12. 6.]] - [[George H. W. Bush]], predsednik SAD
* [[15. 6.]] - [[Ezer Weizman]], predsednik Izraela († [[2005]])
* [[20. 6.]] - [[Chet Atkins]], country gitarista i producent († [[2001]])
 
=== Jul/Srpanj &ndash; Avgust/Kolovoz ===
* [[4. 7.]] - [[Eva Marie Saint]], glumica
* [[15. 7.]] - [[Petar Slovenski]], glumac, novinar, radio-voditelj († [[2002]])
* [[20. 7.]] - [[Vukoman Vule Aračić]], pripadnik JVuO († [[1944]])
* 20. 7. - [[Dušan Bilandžić]], povjesničar, akademik HAZU († [[2015]])
* [[21. 7.]] - [[Slavko Simić]], srpski glumac († [[2007]])
* [[22. 7.]] - [[Fedor Škubonja]], filmski redatelj († [[2008]])
 
* [[1. 8.]] - [[Abdulah od Saudijske Arabije|Abdulah]], kralj Saudi Arabije († [[2015]])
* [[2. 8.]] - [[Vladeta Jerotić]], neuropsihijatar, književnik, akademik SANU
* 2. 8. - [[James Baldwin]], američki pisac († [[1987]])
* [[12. 8.]] - [[Muhammad Zia-ul-Haq]], pakistanski general i predsednik († [[1988]])
* [[13. 8.]] - [[Aleksandar (Pavlov) Karađorđević|Aleksandar Karađorđević]], sin kneza Pavla
* [[14. 8.]] - [[Drago Malović]], glumac († [[2014]])
* [[15. 8.]] - [[Robert Bolt]], dramski pisac, scenarista († [[1995]])
 
=== Septembar/Rujan &ndash; Oktobar/Listopad ===
* [[2. 9.]] - [[Daniel arap Moi]], predsednik Kenije
* [[5. 9.]] - [[Velimir Životić]], glumac († [[2011]])
* [[8. 9.]] - [[Rajka Vali]], pjevačica († [[2011]])
* [[30. 9.]] - [[Truman Capote]], američki pisac († [[1984]])
 
* [[1. 10.]] - [[Jimmy Carter]], predsednik SAD
* [[10. 10.]] - [[Ed Wood]], glumac, režiser († [[1978]])
* 10. 10. - [[Veljko Mandić]], glumac († [[1988]])
* [[21. 10.]] - [[Nikola Milić]], glumac († [[2000]])
 
 
* [[1. 12.]] - [[Pavle Ivić]], lingvista, akademik SANU († [[1999]])
* 1. 12. - [[Jelica Mašković]], narodni heroj († [[1942]])
* [[2. 12.]] - [[Alexander Haig]], general, državni sekretar SAD († [[2010]])
* [[7. 12.]] - [[Jovanka Broz]] rođ. Budisavljević, supruga Josipa Broza Tita († [[2013]])
* [[7. 12.]] - [[Mário Soares]], predsednik Portugala
* [[10. 12.]] - [[Mladen Jagušt]], dirigent
* [[12. 12.]] - [[Nandor Glid]], akademski vajar († [[1997]])
* 12. 12. - [[Ed Koch]], gradonačelnik Njujorka († [[2013]])
* [[25. 12.]] - [[Rod Serling]], TV pisac, producent († [[1975]])
* 25. 12. - [[Atal Bihari Vajpayee]], premijer Indije
 
=== Kroz godinu ===
 
* [[1. 11.]] - [[Josip Lang]], zagrebački biskup (* [[1857]])
* 1. 11. - [[Mihailo Gavrilović]], istoričar, diplomata (* [[1868]])
* [[4. 11.]] - [[Gabriel Fauré]], kompozitor (* [[1845]])
* [[9. 11.]] - [[Henry Cabot Lodge]], američki političar i istoričar (* [[1850]])