Otvori glavni meni

Izmjene

Dodana 5.242 bajta ,  prije 3 godine
dop. iz istorije s.n. i šišića plus nekoliko slika
* [[1. 1.]] - Počinje s radom [[Nemačko carstvo|nemačka]] centralna banka ''[[Reichsbank]]'', [[zlatna marka|marka]] je jedino zakonito sredstvo plaćanja.
* [[10. 1.]] - [[Tuxtepečki plan]]: general [[Porfirio Díaz]] počinje pobunu na jugu Meksika.
* [[22. 1.]] (10. 1. po [[julijanski kalendar|j.k.]]) - U Srbiji donet Zakon o ličnoj bezbednosti, namenjen zaštiti od policijske samovolje u kazneno-sudskom postupku, sprečavanje policije da samovoljno zatvara građane<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 374</ref>.
* [[31. 1.]] - Srpska skupština ovlastila prinudni zajam od 18 miliona dinara ("Srpski narodni zajam").
 
* [[19. 2.]] - [[Treći karlistički rat]] u Španiji: vladine snage uspevaju, nakon ogorčenog karlističkog otpora, zauzeti na juriš njihovo poslednje uporište [[Estella-Lizarra|Estellu]] u Baskiji - u narednim danima karlisti napuštaju Španiju, rat je završen.
* [[24. 2.]] - Praizvedba [[Henrik Ibsen|Ibsenovog]] komada ''[[Peer Gynt]]'' u Kristijaniji (Oslu), muzika [[Edvard Grieg]].
* 24. 2. - [[Peko Pavlović]] porazio tursku kolonu kod Muratovice - poginulo 800 Turaka, zarobljeno 1.300 pušaka i dva topa<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 515</ref>.
* [[26. 2.]] - [[Japansko-korejski ugovor (1876)|Japansko-korejski "ugovor o prijateljstvu"]]: pod pritiskom Japana okončan status Koreje kao vazala Kine, tri luke otvorene za Japance, koji takođe imaju pravo ekstrateritorijalnosti.
* [[26. 2.]] - Zvaničan demarš Austrougarske kod kneza Milana zbog naoružavanja Srbije, i drugi strani konzuli vrše pritisak<ref name="isnV1377">''Istorija s. n.'' V-1, 377</ref>.
* [[27. 2.]] (15. 2. po j.k.) - "Afera sa crvenim barjakom" u [[Kragujevac|Kragujevcu]] - slavljenička radikalska povorka izazvala nemire u gradu, nakon što protivnici nisu uspeli da ih smene u opštinskom odboru.
* [[ 26. 2.]] - [[Japansko-korejski ugovor (1876)|Japansko-korejski "ugovor o prijateljstvu"]]: pod pritiskom Japana okončan status Koreje kao vazala Kine, tri luke otvorene za Japance, koji takođe imaju pravo ekstrateritorijalnosti.
* [[27. 2.]] (15. 2. po j.k.) - "Afera sa crvenim barjakom" u [[Kragujevac|Kragujevcu]] - slavljenička radikalska povorka izazvala nemire u gradu, nakon što protivnici nisu uspeli da ih smene u opštinskom odboru. Posle nekoliko dana otpušteno dvadesetak radnika Topolivnice, trideset građana uhapšeno, u junu su četvorica osuđena na zatvorske kazne<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 375</ref>.
* februar - Proglas [[Bosansko-hercegovački ustanak|bosansko-hercegovačkih ustanika]] napada Srbiju (tj. kneza Milana) zbog nepomaganja ustanka.
 
=== Mart/Ožujak ===
* [[2. 3.]] (19. 2. po j.k.) - Ruska vojska generala [[Mihail Skobeljev|Mihaila Skobeljeva]] zauzima [[Kokand]], što je i kraj [[Kokandski kanat|Kokandskog kanata]] - postaje [[Ferganska oblast (Rusko carstvo)|Ferganska oblast]] [[Ruski Turkestan|Ruskog Turkestana]].
* [[5. 3.]] - U Milanu izašao prvi broj ''[[Corriere della Sera]]''.
* [[7. 3.]] - [[Alexander Graham Bell]] dobio u SAD patent za [[telefon]].
* 7. i [[9. 3.]] - [[Bitka kod Gure]] je odlučujuća etiopska pobeda u [[Etiopsko-egipatski rat|Etiopsko-egipatskomgegipatskom ratu]], zarobljen i sin [[Ismail Paša Egipatski|Ismail Paše]] (oslobođen uz otkup).
* [[10. 3.]] - A. G. Bell prvi put preneo jasan govor preko žice: ''"Mr. Watson, come here, I want to see you.."''.
* mart - Ranko Alimpić je posebni izaslanik Srbije na Cetinju, knjaz Nikola ne želi da ulazi u obaveze prema Srbiji; ni Rumunija ne može ući s njom u rat protiv Turaka, iz straha od ruske okupacije<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 376</ref>.
* mart - Bibliotekar [[Melvil Dewey]] objavio pamflet u kome je opisao [[Deweyev decimalni sistem klasifikacije]].
* [[25. 3.]] (13. 3. po j.k.) - Pod austrougarskim pritiskom srpska vlada daje izjavu da neće napadati Tursku (ni zvanična Rusija ne želi srpsko mešanje).
* [[20. 3.]] - Reformom u [[Švedska|Švedskoj]] stvorena odvojena pozicija šefa vlade, prvi je [[Louis Gerhard De Geer]].
 
* proleće - Razgaranje borbi u Bosni i Hercegovini, ustanak u Bugarskoj, nemiri i nasilja u Makedoniji, Epiru, Tesaliji i samom Carigradu, Albanija u vrenju<ref name="isnV1377"></ref>.
* proleće - Indijanci se okupljaju u logoru [[Bik Koji Sedi|Bika Koji Sedi]] u regionu reke [[Little Bighorn]] u Montani.
 
* 1. 5. - Britanska kraljica [[Viktorija]] dobila titulu Carice Indije.
* [[2. 5.]] (20. 4. po j.k.) - U osmanskoj Bugarskoj izbija [[Aprilski ustanak (Bugarska)|Aprilski ustanak]] koji će Turci ugušiti u krvi ("Bugarski užasi").
* [[6. 5.]] (24. 4. po j.k.) - Nakon ostavke [[Ljubomir Kaljević|Kaljevićeve]] vlade, povratak [[Stevča Mihailović|Stevče Mihailovića]] na čelo ministarskog saveta i [[Jovan Ristić|Jovana Ristića]] za ministra inostranih poslova ("Drugo akciono ministarstvo"). Inače, [[Jovanknez Ristić]]Milan jese opetpredomislio ministari inostranihsada poslovase zalaže za rat, kao i skoro svi u Srbiji<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 378</ref>.
* [[6. 5.]] - [[Ubistvo konzula u Solunu (1876)|Ubistvo konzula u Solunu]] (→ [[:bg:Убийство на консулите в Солун|bg Wiki]]): muslimanska rulja ubila francuskog i nemačkog konzula.
* [[10. 5.]] - [[10. 11.]] - U Filadelfiji, SAD, otvorena ''[[Centennial Exposition]]'', svetska izložba povodom 100-godišnjice [[Američka Deklaracija nezavisnosti|američke Deklaracije nezavisnosti]].
* [[27. 5.]] - Ruski general [[Mihail Černjajev]] postao srpski državljanin i đeneral.
* [[30. 5.]] - Zbačen [[otomansko carstvo|osmanski]] sultan [[Abdul Aziz]], postavljen njegov nećak [[Murat V.]].
* 30. 5. (18. 5. po j.k.) - Ruski car potpisao tajni [[Emski ukaz]] kojim je zabranjena štampa i uvoz publikacija na "maloruskom dijalektu", tj. ([[Ukrajinski jezik|ukrajinskom jeziku]]) (na snazi 1876-1905 i 1910-17).
 
=== Jun/Juni/Lipanj ===
[[Datoteka:Hristo-Botev-circa-1875.jpg|mini|120px|† [[Hristo Botev]]]]
* [[1. 6.]] (20. 5. po j.k.) - [[Hristo Botev]] poginuo u Bugarskoj tri dana nakon što se iskrcao sa četom.
* [[4. 6.]] - ''Transcontinental Express'' stigao iz Njujorka u San Fransisko posle 83 sata i 39 minuta putovanja [[Prva transkontinentalna železnica|Prvom transkontinentalnom železnicom]] (završenom [[1869]]) - ranije bi za takvo putovanje bilo potrebno nekoliko meseci, kopnom ili morem oko Južne Amerike.
* {{circa}} [[5. 6.]] - Indijanski [[Sunčev ples]] na potoku Rosebud u Montani, poglavica Bik Koji Sedi navodno ima viziju predstojećeg sukoba.
* [[13. 6.]] - Slikarka [[Katarina Ivanović]] postala prva žena akademik u Srbiji (članica [[Srpsko učeno društvo|Srpskog učenog društva]]).
* jun - U Engleskoj objavljen [[Mark Twain|Twainov]] roman ''[[The Adventures of Tom Sawyer]]'' (u SAD u decembru).
* [[15. 6.]] - U Veneciji potpisan srpsko-crnogorski ugovor - ratni savez za "oslobođenje srpskog naroda u evropskoj Turskoj"<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 379</ref>.
* [[15. 6.]] - Na Cetinju sklopljen savez [[Kneževina Srbija|Srbije]] i [[Knjaževina Crna Gora|Crne Gore]].
* jun - Jovan Ristić planirao diplomatsku misiju u Carigrad, kako bi BiH bile predate knezu Milanu na upravu, pod sultanovom vrhovnom vlašću; iz Rusije stižu dvosmislene poruke; na srpskoj granici prikupljene velike turske snage na čelu sa Abdul Kerim-pašom<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 380</ref>.
[[Datoteka:WarCemCustLStand.jpg|mini|200px|[[Bitka na Little Bighornu]], Custerov posljednji položaj]]
* [[17. 6.]] - [[Indijanski ratovi]]: [[Bitka na Rosebudu]] je pobeda [[Ludi Konj|Ludog Konja]] nad američkim snagama i njihovim saveznicima.
* 18 - 24. 6. - Mobilizacija, grupisanje i raspoređivanje srpske vojske; podeljena je na četiri vojske (Moravska, Timočka, Drinska i Ibarska), Vrhovna komanda je u Paraćinu<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 383</ref>.
* 25 - [[26. 6.]] - [[Bitka na Little Bighornu]] je najpoznatiji okršaj Indijanskih ratova: koalicija indijanskih plemena na čelu sa Bikom Koji Sedi i Ludim Konjem razbila 7. konjaničku regimentu, poginuo general [[George Armstrong Custer]] sa 250 vojnika.
* [[26. 6.]]? - Sa [[Beograd]]ske tvrđave skinuta turska zastava, poslednji znak sizerenstva nad Srbijom.
* [[2. 7.]] (20. 6. po j.k.) - Početak borbi u '''[[Srpsko-turski rat|Srpsko-turskom ratu]]''' (državni praznik u Srbiji od 1879.).
** Bosanski ustanici (Krajina i Posavina) istog dana proglašavaju ujedinjenje sa Srbijom, dok su hercegovački za Crnu Goru; Austrougarski konzuli deluju protiv takvog ujedinjenja, u saradnji sa lokalnim katolicima (fra [[Grgo Martić]]) - razdor između Srba i Hrvata po pitanju Bosne<ref name="vcpnbk"></ref>.
** Narednih dana:
* 2/[[3. 7.]] - [[Svetozar Miletić]] uhapšen (u pritvoru i zatvoru do 1879.).
** Drinska vojska zauzela [[Mali Zvornik]], [[Sakar]] i [[Bosanska Rača|Bosansku Raču]], neuspešan napad na Bijeljinu<ref name="isnv1384">''Istorija s. n.'' V-1, 384</ref>.
** Ibarska vojska pokušala napad na Sjenicu, zaustavljena kod Kalipolja, potisnuta uz velike gubitke, general Franjo Zah smenjen i postavljen Lazar Čolak-Antić<ref name="isnv1384"></ref>.
** Timočka vojska ne uspeva zauzeti [[Kula (Bugarska)|Kulu]], gubi [[Veliki Izvor]] kod Zaječara <ref name="isnV1385">''Istorija s. n.'' V-1, 385</ref>.
** Crna Gora ima glavna dejstva prema Hercegovini, sa ustanicima prodire do Nevesinja ali se mora povući zbog nadmoćnijih Turaka i austrougarskih pritisaka<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 443</ref>.
* [[3. 7.]] - Papa [[Pio XI.]] odobrio kanonsku krunidbu kipa Naše Gospe od [[Lourdes]]a. Istog dana, Gospa se navodno ukazala u nemačkom selu [[Marpingen]]u u Sarlandu, i još nekoliko puta do septembra 1877. (→ [[:de:Marienerscheinungen in Marpingen 1876/1877|de Wiki]]).
* jun/jul - [[Petar I Karađorđević|Petar Karađorđević]] ("Petar Mrkonjić") napušta bosanski ustanak, nakon ulaska Srbije u rat<ref name="vcpnbk"></ref>.
* [[5. 7.]] (23. 6.) - U Ugarskoj uhapšen [[Svetozar Miletić]], pred sud izveden tek posle 18 meseci istražnog zatvora<ref>''Istorija s. n.'' V-2, 228</ref>.
* [[6. 7.]] (24. 6. po j.k., Ivanjdan) - Kalipoljska bitka, deo Javorskog rata - prvi veći okršaj i srpski neuspeh srpske Ibarske vojske, poginuo kapetan [[Milovan Rašković]].
* [[8. 7.]] - [[Rajhštatska konvencija]] - Rusija navodno prepustila Bosnu i Hercegovinu Austrougarskoj (neformalnost skupa i usmenost zaključaka izaziva različita tumačenja).
* [[9. 7.]] - U Kolumbiji izbija [[Kolumbijski građanski rat (1876-77)|građanski rat (1876-77]]), svađa je počela oko toga trebaju li škole biti državne ili pod nadzorom crkve.
* [[18. 7.]] - Srpski poraz kod [[Veliki Izvor|Velikog Izvora]] ([[Zaječar]])- Turci zadržali položaje, to je prekretnica rata, srpske snage prelaze u defanzivu<ref name="isnV1385"></ref>.
[[Datoteka:Battle of Vučji Do, Orao, 1877.jpg|mini|220px|"[[Bitka kod Vučjeg dola]]"]]
* [[19. 7.]] (7. 7. po j.k.) - Bečka vlada stavlja do znanja da ne može dozvoliti sjedinjenje Bosne sa Srbijom, obustavljene srpske akcije na toj strani<ref name="vcpnbk"></ref>.
* [[21. 7.]] - Dekretom ukinuta samouprava (''[[fuero]]'') [[Baskija|Baskije]] u Španiji, moraju plaćati poreze kao i ostali (→ [[Baskijski ekonomski sporazum]]).
* 22 - 25. 7. - Turska ofanziva na Timoku, privremeno izgubljen [[Knjaževac]], bašibozuci i Čerkezi čine zlodela<ref name="isnV1385"></ref>.
* 24. 7. - [[Ion C. Brătianu]] je novi premijer [[Ujedinjene kneževine Moldavija i Vlaška|Rumunije]] (do [[1888]], s malom pauzom).
* [[28. 7.]] (16. 7. po j.k.) - [[Crnogorsko-turski rat]] &ndash; [[Bitka kod Vučjeg dola]] - velika crnogorska pobeda kod Bileće.
 
* ljeto - Hrvatski ban [[Ivan Mažuranić]] dobio naređenje iz Beča i Pešte da stane na put "veleizdajničkoj" akciji Srba u Hrvatskoj i Slavoniji; zatvoreni istaknuti Srbi u Pakracu, Bjelovaru, Karlovcu, Daruvaru i Osijeku; neki poslanici vladine stranke u Saboru izjavili da u Hrvatskoj "nema Srba" već samo "pravoslavnih Hrvata"<ref>Šišić, ''Povijest 1526-1918'', 474-5</ref>.
 
=== Avgust/August/Kolovoz ===
[[Datoteka:Dead man's hand.jpg|mini|100px|''[[Dead man's hand]]'']]
* avgust - Posle Vučjeg dola, Crna Gora prenosi težište na južni sektor, prema Podgorici.
* [[1. 8.]] - [[Colorado]] postaje 38. država [[SAD]].
* [[2. 8.]] - [[Wild Bill Hickok]] ubijen tokom partije pokera u [[Deadwood, South Dakota|Deadwoodu, South Dakota]].
* [[14. 8.]] (2. 8. po j.k.) - Rođen [[Aleksandar Obrenović]], budući kralj Srbije.
* [[14. 8.]] (2. 8. po j.k.) - [[Bitka na Fundini]] - pobeda Crnogoraca blizu Podgorice, u Kučima<ref name="vcpnbk"></ref>.
* avgust - [[Vasojevići|Vasojevićki]] ustanici vode žestoke bitke kod Buča<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 444</ref>.
* [[21. 8.]] - [[Konvencija iz Chefooa]], neravni ugovor između Kine i V. Britanije, novi ustupci Kine.
* [[23. 8.]] (11. 8. po j.k.) - [[Bitka na Šumatovcu|Boj na Šumatovcu]] - sprečeno tursko napredovanje ka [[Aleksinac|Aleksincu]].
* 24. 8. - Knez Milan prihvata ponudu šest sila da posreduju za primirje.
* [[29. 8.]] - [[Victor Hugo]] napisao apel "Za Srbiju" (''Pour la Serbie''<ref>[http://www.rastko.rs/rastko/delo/13016 Victor Hugo Pour la Serbie]. 1876. rastko.rs</ref>).
[[Datoteka:WORMELEY(1893) p259 Sultan Abdul Hamid II.jpg|mini|120px|[[Abdul Hamid II.]]]]
* [[31. 8.]] - Sultan [[Murat V.]] zbačen posle 93 dana vlade; nasleđuje ga brat [[Abdul Hamid II.]] (do [[1909]]).
 
* [[3. 9.]] (21. 8. po j.k.) - Bitka na Čemernici (Javorski rat), srpska vojska zadržala položaje.
* [[5. 9.]] - Na Javoru poginuo major [[Mihailo Ilić (major)|Mihailo Ilić]].
* 5. 9. - [[William Ewart Gladstone]] objavio pamflet "Bugarski užasi i PitanjeIstočno istokapitanje",: žestokužestoka kritikukritika "ravnodušnosti" Disraelijeve vlade.
* [[7. 9.]] - [[Jesse James]] i [[James–Youngerova banda]] pokušali opljačkati banku u [[Northfield, Minnesota]] ali većina ih izginula.
* [[11. 9.]] - Bitka kod [[Bobovište|Bobovišta]] - sprečen turski prelaz na desnu obalu Morave.
* 12. - [[14. 9.]] - [[Briselska geografska konferencija]],: osnovana [[Međunarodna afrička asocijacija]], putem koje će belgijski kralj [[Leopold II (Belgija)|Leopold II]] kolonizovati [[Slobodna Država Kongo|kolonizovati Kongo]].
* [[15. 9.|15]] - [[25.Porta 9.]]pristala -na Jednostrano turskodesetodnevno primirje, napod pritiskom srpskomvelikih frontusila.
* [[16. 9.]] (4. 9. po j.k.) - "Deligradski događaj": gen. Černjajev samoinicijativno proglasio Srbiju za kraljevinu i [[Kralj Milan Obrenović|Milana]] za kralja - Černjajev se protivi primirju, bezovo je bio praktično vojni udar s ciljem produžetka rata<ref>''Istorija s. n.'' V-1, efekta388</ref>.
* [[20. 9.]] - [[Istarske pruge]]: puštena u promet pruga od Divače u Sloveniji do [[Pula|Pule]], kojimčime je ova povezana s Bečom.
* [[28.9.|28]] - [[30. 9.]] - Bitka na Krevetu: teška bitka oko turskih položaja na levoj obali Morave, bez rezultata.
 
=== Oktobar/Listopad ===
* 10. 10. - Porta nudi šestomesečno primirje Srbiji i Crnoj Gori, do 31. marta 1877. - prihvataju sve sile sem Rusije, i Srbija odbija pod uticajem Černjajeva<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 389</ref>.
* [[17. 10.]] - Japan anektirao [[Otoci Ogasawara|Otoke Ogasawara]] (Boninski otoci).
* [[19.10.|19]] - [[21. 10.]] - Turska ofanziva, zauzimaju [[Veliki Šiljegovac]].
* [[29. 10.]] (17. 10. po j.k.) - [[Bitka kod Đunisa]] - težak srpski poraz, bežanijapoginula vojskevećina iruskih narodadobrovoljaca, srpska narodna vojska pobegla, zapaljen ruski logor u [[Deligrad]]u - Turcima otvoren put ka Aleksincu i Kruševcu, pa i Beogradu.
* [[30. 10.]] - Gen. Černjajev napustio Srbiju.
* [[31. 10.]] - Ruski ultimatum Porti, podržan delimičnom mobilizacijom.
* 31. 10. - Katastrofalni ciklon pogađa obalu današnjeg Bangladeša, 200.000 mrtvih.
 
=== Novembar/Studeni ===
* [[2. 11.]] - Turci proglasili primirje, podposle ruskimruskog pritiskomultimatuma.
* [[7. 11.]] - Održani Predsjednički izbori u Sjedinjenim Američkim Državama, jedni od najkontroverznijih u povijesti: republikanac [[Rutherford B. Hayes]] pobijedio za jedan elektorski glas demokratu [[Samuel J. Tilden|Samuela J. Tildena]], usprkos manjem broju narodnih glasova (→ [[Kompromis iz 1877.]]).
* [[16. 11.]] - [[Bitka kod Tecoaca]] u [[Tlaxcala|Tlaxcali]]: pobunjenici generala [[Porfirio Díaz|Díaza]] porazili snage predsednika [[Sebastián Lerdo de Tejada|Lerdo de Tejade]], kasnije tokom meseca Díaz ulazi u grad Meksiko.
* [[18. 11.]] - Uspostavljen britansko-francuski kondominijum nad Egiptom (do [[1882]]).
* [[25. 11.]] - [[Bitka Tupog Noža]]: američka vojska uništila kamp [[Čejeni|Čejena]] u Vajomingu.
* 27. 11. - Memorandum generala Černjajeva tvrdi da su društvene institucije Srbije "korumpirane zapadnim uticajem" i da je Narodna skupština "nepotreban model uvezen sa dekadentnog evropskog Zapada"; slavjanofili stavljaju bugarsko pitanje u centar ruske politike<ref>''Istorija s. n.'' V-1, 517</ref>.
 
=== Decembar/Prosinac ===
 
=== Jul/Srpanj &ndash; Decembar/Prosinac ===
[[Datoteka:Captain Dragutin-Dimitrijevic Apis.jpg|mini|100px|[[Dragutin Dimitrijević Apis]]]]
[[Datoteka:Aleksandar Obrenovic 1890.jpg|mini|100px|[[Aleksandar Obrenović]]]]
* [[17. 7.]] - [[Maksim Litvinov]], sovjetski diplomata († [[1951]])
 
 
; Literatura
* [http://digitalwww.digitalna.nb.rs/directwb/NBS/Knjige/Zbirka_knjiga_Slobodana_Jovanovica/TDJ-0989-008#page/0/mode/1up Влада Милана Обреновића. Књ. 2], digitalna.nb.rs, [[Slobodan Jovanović]], Digitalna [[Narodna biblioteka Srbije]].
* ''Istorija srpskog naroda'', Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
** Peta knjiga prvi tom (V-1)
** Peta knjiga drugi tom (V-2)
* Šišić, Ferdo. ''Povijest Hrvata Pregled povijesti hrvatskoga naroda 1526.-1918.'' drugi dio. Marjan tisak 2004.
 
== V. također ==
32.040

izmjena