Otvori glavni meni

Izmjene

Dodano 4.656 bajtova ,  prije 3 godine
dop. iz en Wiki ostalo
== Događaji ==
=== Januar/Siječanj ===
* [[1. 1.]] - Počinje s radom [[Nemačko carstvo|nemačka]] centralna banka ''[[Reichsbank]]''.
* [[10. 1.]] - [[Tuxtepečki plan]]: general [[Porfirio Díaz]] počinje pobunu na jugu Meksika.
* [[22. 1.]] (10. 1. po [[julijanski kalendar|j.k.]]) - U Srbiji donet Zakon o ličnoj bezbednosti, namenjen zaštiti od policijske samovolje u kazneno-sudskom postupku.
* [[31. 1.]] - Srpska skupština ovlastila prinudni zajam od 18 miliona dinara ("Srpski narodni zajam").
* [[19. 2.]] - [[Treći karlistički rat]] u Španiji: vladine snage uspevaju, nakon ogorčenog karlističkog otpora, zauzeti na juriš njihovo poslednje uporište [[Estella-Lizarra|Estellu]] u Baskiji - u narednim danima karlisti napuštaju Španiju, rat je završen.
* [[24. 2.]] - Praizvedba [[Henrik Ibsen|Ibsenovog]] komada ''[[Peer Gynt]]'' u Kristijaniji (Oslu), muzika [[Edvard Grieg]].
* [[26. 2.]] - [[Japansko-korejski ugovor (1876)|Japansko-korejski "ugovor o prijateljstvu"]]: pod pritiskom Japana okončan status Koreje kao vazala Kine, tri luke otvorene za Japance, koji takođe imaju pravo ekstrateritorijalnosti.
* [[27. 2.]] (15. 2. po j.k.) - "Afera sa crvenim barjakom" u [[Kragujevac|Kragujevcu]] - slavljenička radikalska povorka izazvala nemire u gradu, nakon što protivnici nisu uspeli da ih smene u opštinskom odboru.
* februar - Proglas [[Bosansko-hercegovački ustanak|bosansko-hercegovačkih ustanika]] napada Srbiju (tj. kneza Milana) zbog nepomaganja ustanka.
 
=== Jun/Juni/Lipanj ===
* [[4. 6.]] - ''Transcontinental Express'' stigao iz Njujorka u San Fransisko posle 83 sata i 39 minuta putovanja [[Prva transkontinentalna železnica|Prvom transkontinentalnom železnicom]] (završenom [[1869]]) - ranije bi za takvo putovanje bilo potrebno nekoliko meseci, kopnom ili morem oko Južne Amerike.
* {{circa}} [[5. 6.]] - Indijanski [[Sunčev ples]] na potoku Rosebud u Montani, poglavica Bik Koji Sedi navodno ima viziju predstojećeg sukoba.
* [[13. 6.]] - Slikarka [[Katarina Ivanović]] postala prva žena akademik u Srbiji (članica [[Srpsko učeno društvo|Srpskog učenog društva]]).
* jun - U Engleskoj objavljen [[Mark Twain|Twainov]] roman ''[[The Adventures of Tom Sawyer]]'' (u SAD u decembru).
* [[16. 6.]] - Sklopljen savez [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]].
* [[2517. 6.]] - u bici Sa [[SiouxIndijanski ratovi]]ima na: [[Bitka na Little Bighornu|Little BighornuRosebudu]] ubijen je generalpobeda [[GeorgeLudi ArmstrongKonj|Ludog CusterKonja]] nad američkim snagama i njegovihnjihovim 250 vojnikasaveznicima.
* 25 - [[26. 6.]] - [[Bitka na Little Bighornu]] je najpoznatiji okršaj Indijanskih ratova: koalicija indijanskih plemena na čelu sa Bikom Koji Sedi i Ludim Konjem razbila 7. konjaničku regimentu, poginuo general [[George Armstrong Custer]] sa 250 vojnika.
* [[26. 6.]]? - Sa [[Beograd]]ske tvrđave skinuta turska zastava, poslednji znak sizerenstva nad Srbijom.
* [[30. 6.]] (18. 6. po j.k.) - Srbija i Crna Gora objavljuju rat Turskoj (prelazak granice dva dana kasnije).
=== Jul/Juli/Srpanj ===
* [[2. 7.]] (20. 6. po j.k.) - Početak borbi u '''[[Srpsko-turski rat|Srpsko-turskom ratu]]''' (državni praznik u Srbiji od 1879.).
* [[8. 7.]] - [[Rajhštatska konvencija]] - Rusija navodno prepustila Bosnu i Hercegovinu Austrougarskoj (neformalnost skupa i usmenost zaključaka izaziva različita tumačenja).
* [[18. 7.]] - Srpski poraz kod [[Veliki Izvor|Velikog Izvora]] ([[Zaječar]]).
* [[21. 7.]] - Dekretom ukinuta samouprava (''[[fuero]]'') [[Baskija|Baskije]] u Španiji, moraju plaćati poreze kao i ostali (→ [[Baskijski ekonomski sporazum]]).
 
=== Avgust/August/Kolovoz ===
* [[1. 8.]] - [[Colorado]] postaje 38. država [[SAD]].
* [[2. 8.]] - [[Wild Bill Hickok]] ubijen tokom partije pokera u [[Deadwood, South Dakota|Deadwoodu, South Dakota]].
* [[13. 8.]] - [[Richard Wagner]] otvorio prvi [[Bajrojtski festival]].
* [[14. 8.]] (2. 8. po j.k.) - Rođen [[Aleksandar Obrenović]], budući kralj Srbije.
* [[23. 8.]] (11. 8. po j.k.) - Boj na Šumatovcu - sprečeno tursko napredovanje ka [[Aleksinac|Aleksincu]].
* [[31. 8.]] - Zbačen turski carSultan [[Murat V.]], zbačen posle samo 93 dana vlade; nasleđuje ga brat [[Abdul Hamid II.]] (do [[1909]]).
 
=== Septembar/Rujan ===
* [[1. 9.]] - Srbi potisnuti s [[Adrovac|Adrovca]] ([[Aleksinac]]), na levoj obali Morave.
* [[5. 9.]] - [[William Ewart Gladstone]] objavio pamflet "Bugarski užasi i Pitanje istoka", žestoku kritiku "ravnodušnosti" Disraelijeve vlade.
* [[7. 9.]] - [[Jesse James]] i [[James–Youngerova banda]] pokušali opljačkati banku u [[Northfield, Minnesota]] ali većina ih izginula.
* [[11. 9.]] - Bitka kod [[Bobovište|Bobovišta]] - sprečen turski prelaz na desnu obalu Morave.
* 12. - [[14. 9.]] - [[Briselska geografska konferencija]], osnovana [[Međunarodna afrička asocijacija]] - belgijski kralj [[Leopold II (Belgija)|Leopold II]] će je upotrebiti za [[Slobodna Država Kongo|kolonizaciju Konga]].
* [[15.9.|15]] - [[25. 9.]] - Jednostrano tursko primirje na srpskom frontu.
* [[16. 9.]] (4. 9. po j.k.) - "Deligradski događaj": gen. Černjajev samoinicijativno proglasio Srbiju za kraljevinu i [[Kralj Milan Obrenović|Milana]] za kralja, bez efekta.
* [[29. 10.]] - Bitka kod [[Đunis]]a - težak srpski poraz, neuredno povlačenje vojske i naroda, zapaljen ruski logor u [[Deligrad]]u.
* [[30. 10.]] - Gen. Černjajev napustio Srbiju.
* [[31. 10.]] - UKatastrofalni [[ciklon]]u upogađa Indijiobalu jedanašnjeg poginuloBangladeša, 200.000 ljudimrtvih.
 
=== Novembar/Studeni ===
* [[2. 11.]] - Turci proglasili primirje, pod ruskim pritiskom.
* [[7. 11.]] - Održani Predsjednički izbori u Sjedinjenim Američkim Državama, jedni od najkontroverznijih u povijesti: republikanac [[Rutherford B. Hayes]] pobijedio za jedan elektorski glas demokratu [[Samuel J. Tilden|Samuela J. Tildena]], usprkos manjem broju narodnih glasova (→ [[Kompromis iz 1877.]]).
* [[16. 11.]] - [[Bitka kod Tecoaca]] u [[Tlaxcala|Tlaxcali]]: pobunjenici generala [[Porfirio Díaz|Díaza]] porazili snage predsednika [[Sebastián Lerdo de Tejada|Lerdo de Tejade]], kasnije tokom meseca Díaz ulazi u grad Meksiko.
* [[25. 11.]] - [[Bitka Tupog Noža]]: američka vojska uništila kamp [[Čejeni|Čejena]] u Vajomingu
 
=== Decembar/Prosinac ===
* [[5. 12.]] - U [[Brooklyn]]u najmanje 278 ljudi poginulo u [[Požar u Brooklyn Theateru|požaru]] uodnosi gradskomnajmanje teatru]]278 života.
* [[6. 12.]] - Doktor [[Francis Julius LeMoyne]] izveo prvu [[Kremacija|kremaciju]] u SAD.
* [[19.12.]] (7.12. po j.k.) - Incident ispred Beograda, austrougarski [[rečni monitor|monitor]] "Moroš" i srpski vojnici sa tvrđave razmenili vatru, srpska vlada dala ostavku pa je povukla.
* [[19. 12.]] (7. 12. po j.k.) - Incident ispred Beograda, austrougarski [[rečni monitor|monitor]] "Moroš" i srpski vojnici sa tvrđave razmenili vatru, srpska vlada dala ostavku pa je povukla.
* [[23. 12.]] - Proglašen prvi [[Osmanski ustav (1876)|Osmanski ustav]] čime se završava doba [[Tanzimat]]a i počinje [[Prva ustavna era (Osmansko carstvo)|Prva ustavna era]] (do [[1878]]).
* 23. 12. - [[Carigradska konferencija]] velikih sila predstavlja sultanu svoje odluke: autonomna Bosna, sem dela (stare) Hercegovine koji bi pripao Crnoj Gori; dva autonomna bugarska vilajeta, zapadnom bi pripala današnja južna Srbija i veći deo Makedonije.
* [[29. 12.]] - Železnička nesreća kod mesta [[Ashtabula, Ohio]]: zbog rušenja mosta poginula 92 putnika.
 
=== Kroz godinu ===
* [[Heinrich Schliemann]] istražuje [[Mikena|Mikenu]], pronalazi "[[Agamemnonova maska|Agamemnonovu masku]]" (zapravo je iz 16. st. pne.).
* U SAD-u prvi puta tiskan roman [[Pustolovine Toma Sawyera]]
* [[Severnokineska glad 1876–79.]] odnosi milione života.
* U Nemačkoj osnovana firma ''[[Henkel]]'', prvi proizvod prašak za veš na bazi silikata.
* [[Lars Magnus Ericsson]] osnovao u Stokholmu radionicu za opravku telegrafa iz koje će nastati ''[[Ericsson]]''.
* [[Muzej lijepih umjetnosti (Boston)|Muzej lijepih umjetnosti]] je otvoren u Bostonu.
* U SAD uvedeni ''Heinz Tomato Ketchup'' i ''Budweiser'' pivo.
 
== Rođenja ==
{{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1876.}}
=== Januar/Siječanj – Jun/Lipanj ===
* [[5. 1.]] - [[Konrad Adenauer]], njemački političar i državnik († [[1967]].)
* [[12. 1.]] - [[Jack London]], američki književnik († [[1916]].)
* [[19. 1.]] - [[Milan Begović]], hrvatski književnik († [[1948]].)
 
* [[11.2.]] - [[Draga Spasić]], glumica i operska pevačica († [[1938]])
* [[3111.3 2.]] - [[BorisavDraga Stanković|Borisav "Bora" StankovićSpasić]], [[Srbija|srpski]]glumica književniki operska pevačica († [[19271938]].)
* [[413.4 2.]] - [[MauriceDalaj deLama VlaminckXIII]], francuski slikarsvetovni i grafičarverski lider Tibeta († [[1933]])
* [[1019.5 2.]] - [[IvanConstantin CankarBrâncuși]], slovenski književnikvajar († [[19181957]].)
 
* [[30.5.]] - [[Vladimir Nazor]], hrvatski književnik († [[1949]].)
* [[112.6 3.]] - [[AlfredPio KroeberXII|Eugenio Pacelli]], američkipapa arheologPio iXII. antropolog(† [[1958]])
* [[2726.6 3.]] - [[IvanVilhelm Sarićod Vida]], avijatičarknez Albanije († [[19661945]])
* [[31. 3.]] - [[Borisav Stanković|Bora Stanković]], književnik († [[1927]].)
 
* [[4. 4.]] - [[Maurice de Vlaminck]], francuski slikar i grafičar († [[1958]])
* [[24. 4.]] - [[Erich Raeder]], nemački admiral († [[1960]])
 
* [[10. 5.]] - [[Ivan Cankar]], slovenski književnik († [[1918]].)
* [[30. 5.]] - [[Vladimir Nazor]], hrvatski književnik († [[1949]].)
 
* [[11. 6.]] - [[Alfred Kroeber]], američki arheolog i antropolog
* [[27. 6.]] - [[Ivan Sarić]], avijatičar († [[1966]])
 
=== Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac ===
* [[147. 8.]] - [[AleksandarMata BelićHari]], lingvista,egzotična predsednikplesačica, SANUšpijunka († [[19601917]])
* [[14. 8.]] - [[Aleksandar ObrenovićBelić]], kraljlingvista, predsednik SrbijeSANU († [[19031960]].)
* 5/[[1714. 8.]] - [[DragutinAleksandar Dimitrijević ApisObrenović]], srpskikralj oficir i zaverenikSrbije († [[19171903]].)
* [[2817. 8.]] - [[Jakov-ŽakDragutin Dimitrijević OvadijaApis]], šahista, jugoslovenski delegatsrpski naoficir osnivanjui FIDEzaverenik († [[19411917]])
* [[1228.9 8.]] - [[MilanJakov-Žak GrolOvadija]], književnikšahista, političar,jugoslovenski delegat na osnivanju dramaturgFIDE († [[19521941]])
 
* 18. ili [[30.9.]] - [[Milan Rakić]], srpski pesnik (* [[1938]])
* [[612.10 9.]] - [[JohnMilan James Richard MacleodGrol]], škotskiknjiževnik, liječnikpolitičar, nobelovacdramaturg († [[19351952]].)
* 6[[30.10 9.]] - [[Milan MilovanovićRakić]], srpski slikarpesnik (* [[19461938]])
 
* [[13.10.]] - [[Sherwood Anderson]], američki književnik († [[1941]].)
* [[316. 10.]] - [[NatalieJohn CliffordJames BarneyRichard Macleod]], američko-francuskaškotski liječnik, spisateljicanobelovac († [[19721935]].)
* [[226.11 10.]] - [[VladimirMilan StahuljakMilovanović]], hrvatskisrpski skladatelj, orguljaš i zborovođaslikar († [[19601946]].)
* [[2313.12 10.]] - [[StevanSherwood AleksićAnderson]], slikaramerički i ikonopisacknjiževnik († [[19231941]].)
* [[31. 10.]] - [[Natalie Clifford Barney]], američko-francuska spisateljica († [[1972]].)
 
* [[22. 11.]] - [[Vladimir Stahuljak]], hrvatski skladatelj, orguljaš i zborovođa († [[1960]].)
* [[23. 11.]] - [[Manuel de Falla]], kompozitor († [[1946]])
 
* [[23. 12.]] - [[Stevan Aleksić]], slikar i ikonopisac († [[1923]])
* [[25. 12.]] - [[Muhammad Ali Jinnah]], osnivač Pakistana († [[1948]])
 
== Smrti ==
{{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1876.}}
=== Januar/Siječanj – Jun/Lipanj ===
* [[17. 1.]] - [[Pavle Simić]], srpski slikar (* [[1818]])
* [[11. 3.]] - [[Jovan Filipović]], srpski pravnik i ministar (* [[1819]])
 
* [[26. 5.]] - [[František Palacký]], češki istoričar i političar (* [[1798]])
 
* [[4. 6.]] - [[Abdul Aziz]], turskiosmanski sultan (* [[1830.]])
* [[87. 6.]] - [[GeorgeJosefina Sandod Leuchtenberga]], francuskašvedska književnicakraljica (* [[18041807]].)
* [[8. 6.]] - [[George Sand]], francuska književnica (* [[1804]].)
* [[21. 6.]] - [[Antonio López de Santa Anna]], meksički general i bivši predsednik (* [[1794]])
* [[25. 6.]] - [[George Armstrong Custer]], američki oficir (* [[1839]])
 
=== Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac ===
* [[151. 7.]] - [[AleksanderMihail FredroBakunjin]], poljskirevolucionar dramskii pisacanarhista (* [[1814]])
* [[1815. 7.]] - [[JankoAleksander ŠafarikFredro]], srpskipoljski istoričardramski slovačkog porekla (* [[1814]])pisac
* [[18. 7.]] - [[Janko Šafarik]], srpski istoričar slovačkog porekla (* [[1814]])
 
* [[252. 8.]] - [[AdolphWild TidemandBill Hickok]], norveškilik slikarsa Divljeg zapada (* [[18141837]].)
* 20.8./[[125.9 8.]] - [[NikolajAdolph Rajevski (1839)|Nikolaj RajevskiTidemand]], ruskinorveški oficir i srpski dobrovoljacslikar (* [[18391814]].)
* [[51. 9.]] - [[MihailoNikolaj IlićRajevski (1839)|Nikolaj Rajevski]], ruski oficir i srpski majordobrovoljac (* [[18451839]])
* [[5. 9.]] - [[Mihailo Ilić]], srpski major (* [[1845]])
 
* [[271. 10.]] - [[BraxtonJames BraggLick]], američkizemljišni vojskovođabaron, ipokrovitelj generalnauke (* [[1796]])
* [[27. 10.]] - [[Braxton Bragg]], general Konfederalne armije (* [[1817]])
 
* [[22.11.]] - [[Armin Šrabec]], hrvatski klasični filolog, violočelist i skladatelj (* [[1844]].)
 
* [[31. 12.]] - [[CatherineKatarina LabouréLaboure]], francuska katolička svetica iz Francuske (* [[1806]].)
 
== Reference ==
32.042

izmjene