Otvori glavni meni

Izmjene

Dodano 2.738 bajtova, prije 3 godine
dop. iz en Wiki jan-maj
{{godinayear dab|1876}}
{{Godina nav}}
{{Godina u drugim kalendarima|1876}}
Godina '''1876''' ('''[[Rimski brojevi|MDCCCLXXVI]]''') bila je [[prijestupna godina koja počinje u subotu]] po gregorijanskom, odn. [[prijestupna godina koja počinje u četvrtak]] po 12 dana zaostajućem [[Julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]] (linkovi pokazuju godišnje kalendare).
__NOTOC__
 
== Događaji ==
=== Zima (jan-feb.)Januar/Siječanj ===
* [[1. 1.]] - Počinje s radom [[Nemačko carstvo|nemačka]] centralna banka ''[[Reichsbank]]''.
* [[22. 1.]] (10. 1. po [[julijanski kalendar|j.k.]]) - U Srbiji donet Zakon o ličnoj bezbednosti, namenjen zaštiti od policijske samovolje u kazneno-sudskom postupku.
* [[31. 1.]] - Srpska skupština ovlastila prinudni zajam od 18 miliona dinara ("Srpski narodni zajam").
 
=== Februar/Veljača ===
* [[1. 2.]] - Vlada SAD proglasila neprijateljskim bande [[Sijuksi|Sijuksa]] koji su još uvek van rezervata.
* 5. 2. - Knez [[Milan Obrenović]] potpisao "Ustrojstvo đeneralštaba" kojim je postavljen temelj nacionalne vojnogeodetske službe.
* [[6. 2.]] - Osnovano Srpsko društvo [[Crveni krst|Crvenog krsta]].
* [[14. 2.]] - Trka za patentiranje telefona: [[Elisha Gray]] prijavio najavu patenta (''patent caveat'') a [[Alexander Graham Bell|Bellov]] advokat patent.
* [[19. 2.]] - [[Treći karlistički rat]] u Španiji: vladine snage uspevaju, nakon ogorčenog karlističkog otpora, zauzeti na juriš njihovo poslednje uporište [[Estella-Lizarra|Estellu]] u Baskiji - u narednim danima karlisti napuštaju Španiju, rat je završen.
* [[24. 2.]] - Praizvedba [[Henrik Ibsen|Ibsenovog]] komada ''[[Peer Gynt]]'' u Kristijaniji (Oslu), muzika [[Edvard Grieg]].
* [[27. 2.]] (15. 2. po j.k.) - "Afera sa crvenim barjakom" u [[Kragujevac|Kragujevcu]] - slavljenička radikalska povorka izazvala nemire u gradu, nakon što protivnici nisu uspeli da ih smene u opštinskom odboru.
* februar - Proglas [[Bosansko-hercegovački ustanak|bosansko-hercegovačkih ustanika]] napada Srbiju (tj. kneza Milana) zbog nepomaganja ustanka.
 
=== Prol(j)eće (mart-maj)Mart/Ožujak ===
* [[7. 3.]] - [[Alexander Graham Bell]] patentiraodobio u SAD patent za [[telefon]].
* [[10. 3.]] - A. G. Bell prvi put preneo jasan govor preko žice: ''"Mr. Watson, come here, I want to see you.."''.
* mart - Bibliotekar [[Melvil Dewey]] objavio pamflet u kome je opisao [[Deweyev decimalni sistem klasifikacije]].
* [[25. 3.]] (13. 3. po j.k.) - Pod austrougarskim pritiskom srpska vlada daje izjavu da neće napadati Tursku (ni zvanična Rusija ne želi srpsko mešanje).
* mart - "Jovanka Merkusova" ([[Jeanne Merkus]]), Holanđanka učesnica hercegovačkog ustanka, izaziva uzbuđenje u Beogradu.
* [[20. 3.]] - Reformom u [[Švedska|Švedskoj]] stvorena odvojena pozicija šefa vlade, prvi je [[Louis Gerhard De Geer]].
 
* proleće - Indijanci se okupljaju u logoru [[Bik Koji Sedi|Bika Koji Sedi]] u regionu reke [[Little Bighorn]] u Montani.
 
=== April/Travanj ===
* 30. 4. - U beogradskom Narodnom pozorištu prvi put izvedena [[Šekspir]]ova tragedija "Romeo i Julija".
 
=== Maj/Svibanj ===
* [[1. 5.]] - Britanska kraljica [[Viktorija]] dobila titulu Carice Indije.
* [[2. 5.]] (20. 4. po j.k.) - U osmanskoj Bugarskoj izbija [[Aprilski ustanak (Bugarska)|Aprilski ustanak]]
* [[6. 5.]] (24. 4. po j.k.)- Nakon ostavke [[Ljubomir Kaljević|Kaljevićeve]] vlade, povratak [[Stevča Mihailović|Stevče Mihailovića]] na čelo ministarskog saveta ("Drugo akciono ministarstvo"), [[Jovan Ristić]] je opet ministar inostranih poslova.
* [[10. 5.]] - [[10. 11.]] - U Filadelfiji, SAD, otvorena ''[[Centennial Exposition]]'', svetska izložba povodom 100-godišnjice [[Američka Deklaracija nezavisnosti|američke Deklaracije nezavisnosti]].
* [[maj]] - [[Aprilski ustanak]] u otomanskoj Bugarskoj i [[Razlovački ustanak]] kod [[Berovo|Berova]] u Makedoniji.
* 11 - [[12. 5.]] - [[Velika istočna kriza]]: [[Berlinski memorandum]] Nemačke, Austrougarske i Rusije o nameri zaštite hrišćana Balkana - britanski premijer [[Benjamin Disraeli]] ga odbija.
* 14. 5.? - [[Batački masakr (Bugarska)|Batački masakr]]: Turci ubili najmanje 1.200 Bugara u mestu [[Batak (Bugarska)|Batak]].
* [[maj]] - [[Aprilski ustanak]] u otomanskoj Bugarskoj i [[Razlovački ustanak]] kod [[Berovo|Berova]] u Makedoniji.
* [[17. 5.]] - [[Nikolaus Otto]] prijavio patent stacionarnog četvorotaktnog motora sa unutrašnjim sagorevanjem ([[Otto motor]]).
* [[27. 5.]] - Ruski general [[Mihail Černjajev]] postao srpski državljanin i đeneral.
* [[30. 5.]] - Zbačen [[otomansko carstvo|turski]] sultan [[Abdul Aziz]], postavljen njegov nećak [[Murat V.]].
 
=== L(j)eto (jun-avg.)Jun/Juni/Lipanj ===
* [[13. 6.]] - Slikarka [[Katarina Ivanović]] postala prva žena akademik u Srbiji (članica [[Srpsko učeno društvo|Srpskog učenog društva]]).
* [[16. 6.]] - Sklopljen savez [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]].
* [[26. 6.]]? - Sa [[Beograd]]ske tvrđave skinuta turska zastava, poslednji znak sizerenstva nad Srbijom.
* [[30. 6.]] (18. 6. po j.k.) - Srbija i Crna Gora objavljuju rat Turskoj (prelazak granice dva dana kasnije).
* 30. 6. - Novi ustav Španije: prilagođeno kralju i eliti.
 
=== Jul/Juli/Srpanj ===
* [[2. 7.]] (20. 6. po j.k.) - Početak borbi u '''[[Srpsko-turski rat|Srpsko-turskom ratu]]''' (državni praznik u Srbiji od 1879.).
* [[8. 7.]] - Rajhštatska konvencija - Rusija navodno prepustila Bosnu i Hercegovinu Austrougarskoj.
* [[18. 7.]] - Srpski poraz kod [[Veliki Izvor|Velikog Izvora]] ([[Zaječar]]).
* [[21. 7.]] - Dekretom ukinuta samouprava (''[[fuero]]'') [[Baskija|Baskije]] u Španiji, moraju plaćati poreze kao i ostali (→ [[Baskijski ekonomski sporazum]]).
* [[28. 7.]] - [[Bitka kod Vučjeg dola]] - Crnogorci pobedili Turke.
 
=== Avgust/August/Kolovoz ===
* [[14. 8.]] (2. 8. po j.k.) - Rođen [[Aleksandar Obrenović]], budući kralj Srbije.
* [[23. 8.]] (11. 8. po j.k.) - Boj na Šumatovcu - sprečeno tursko napredovanje ka [[Aleksinac|Aleksincu]].
* [[31. 8.]] - Zbačen turski car [[Murat V.]], posle samo 93 dana vlade; nasleđuje [[Abdul Hamid II.]]
 
=== Jesen (sep-nov.)Septembar/Rujan ===
* [[1. 9.]] - Srbi potisnuti s [[Adrovac|Adrovca]] ([[Aleksinac]]), na levoj obali Morave.
* [[11. 9.]] - Bitka kod [[Bobovište|Bobovišta]] - sprečen turski prelaz na desnu obalu Morave.
* [[28.9.|28]] - [[30. 9.]] - Bitka na Krevetu: teška bitka oko turskih položaja na levoj obali Morave, bez rezultata.
 
=== Oktobar/Listopad ===
* [[19.10.|19]] - [[21. 10.]] - Turska ofanziva, zauzimaju [[Veliki Šiljegovac]].
* [[29. 10.]] - Bitka kod [[Đunis]]a - težak srpski poraz, neuredno povlačenje vojske i naroda, zapaljen ruski logor u [[Deligrad]]u.
* [[31. 10.]] - U [[ciklon]]u u Indiji je poginulo 200.000 ljudi.
 
=== Novembar/Studeni ===
* [[2. 11.]] - Turci proglasili primirje, pod ruskim pritiskom.
* [[7. 11.]] - Održani Predsjednički izbori u Sjedinjenim Američkim Državama, jedni od najkontroverznijih u povijesti: [[Rutherford B. Hayes]] pobijedio za jedan elektorski glas, usprkos manjem broju narodnih glasova.
 
=== Zima (dec.)Decembar/Prosinac ===
* [[5. 12.]] - U [[Brooklyn]]u najmanje 278 ljudi poginulo u [[Požar u Brooklyn Theateru|požaru u gradskom teatru]].
* [[19.12.]] (7.12. po j.k.) - Incident ispred Beograda, austrougarski [[rečni monitor|monitor]] "Moroš" i srpski vojnici sa tvrđave razmenili vatru, srpska vlada dala ostavku pa je povukla.
 
=== TokomKroz godinegodinu ===
* U SAD-u prvi puta tiskan roman [[Pustolovine Toma Sawyera]]
* [[Muzej lijepih umjetnosti (Boston)|Muzej lijepih umjetnosti]] je otvoren u Bostonu.
== Rođenja ==
{{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1876.}}
=== Januar/Siječanj – Jun/Lipanj ===
* [[5.1.]] - [[Konrad Adenauer]], njemački političar i državnik († [[1967]].)
* [[12.1.]] - [[Jack London]], američki književnik († [[1916]].)
* [[11.6.]] - [[Alfred Kroeber]], američki arheolog i antropolog
* [[27.6.]] - [[Ivan Sarić]], avijatičar († [[1966]])
 
=== Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac ===
* [[14.8.]] - [[Aleksandar Belić]], lingvista, predsednik SANU († [[1960]])
* [[14.8.]] - [[Aleksandar Obrenović]], kralj Srbije (†[[1903]].)
== Smrti ==
{{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1876.}}
=== Januar/Siječanj – Jun/Lipanj ===
* [[17.1.]] - [[Pavle Simić]], srpski slikar (* [[1818]])
* [[11.3.]] - [[Jovan Filipović]], srpski pravnik i ministar (* [[1819]])
* [[4.6.]] - [[Abdul Aziz]], turski sultan (* [[1830.]])
* [[8.6.]] - [[George Sand]], francuska književnica (* [[1804]].)
 
=== Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac ===
* [[15.7.]] - [[Aleksander Fredro]], poljski dramski pisac
* [[18.7.]] - [[Janko Šafarik]], srpski istoričar slovačkog porekla (* [[1814]])
* [[31.12.]] - [[Catherine Labouré]], francuska katolička svetica (* [[1806]].)
 
== LiteraturaReference ==
{{reference|2}}
 
; Literatura
* [http://digital.nb.rs/direct/TDJ-0989-008 Влада Милана Обреновића. Књ. 2], [[Slobodan Jovanović]], Digitalna [[Narodna biblioteka Srbije]].
 
== V. također ==
* [[Bejzbol 1876]]
 
{{commonscat|1876}}
 
32.016

izmjena