Razlike između izmjena na stranici "Batinska bitka"

m/м
sredjivanje; kozmetičke promjene
m/м (Poništena izmjena 1605133 korisnika Kolega2357-Bot (razgovor))
m/м (sredjivanje; kozmetičke promjene)
|mjesto = [[Batina (Baranja)|Batina]]
|slika = Batina1.jpg
|opis_slike = Spomenik "Pobjeda" posvećen Batinskoj bici; <br />autor [[Antun Augustinčić]]
|strana1 = <center>[[ImageDatoteka:Flag of SFR Yugoslavia.svg|22px]] [[NOVJ]] <br /> [[ImageDatoteka:Flag of the Soviet Union.svg|22px]] [[Crvena armija]]
|strana2 = <center>[[ImageDatoteka:Flag of Germany 1933.svg|22px]] [[Nacistička Nemačka|Nemačka]] <br /> [[ImageDatoteka:Flag of Hungary 1940.svg|20px]] [[Kraljevina Mađarska|Mađarska]]
|rezultat = pobjeda Saveznika
|snaga1 = 57. armija Crvene armije<br />51. divizija NOVJ
|snaga2 = [[Divizija Brandenburg|Oklopna grenadirska divizija Brandenburg]]<br />[[31. SS divizija]]<br />[[44. grenadirska divizija|44. grenadirska divizija (Nemačka)]]
|gubici1 = Crvena armija: 1.237 poginulih<ref>Nikola Božić: BATINSKA BITKA, strana 559</ref><br />NOVJ: 648 poginulih<ref>Nikola Božić: BATINSKA BITKA, strana 501</ref>
|gubici2 = 2000 poginulih i ranjenih
}}
'''Batinska bitka''' ili '''Batinska operacija''' jedna je od bitaka [[Drugi svjetski rat |Drugog svjetskog rata]] koja je trajala od 11. do 29. novembra 1944. godine kod sela [[Batina |Batine]] u [[Baranja|Baranji]], na desnoj obali [[Dunav]]a, između jedinica [[Crvena armija |Crvene armije]] i [[NOVJ]] s jedne i njemačkog [[Vermaht]]a i njegovih saveznika s druge strane.
 
Bitka kod Batine je najveća bitka po količini snaga učesnika, intenzitetu borbi i strateškom značaju u toku čitavog Drugog svetskog rata na području Jugoslavije. <ref>[http://www.scribd.com/doc/50893747/Rusi-i-drugisvetski-rat-u-Jugoslaviji Timofejev, Aleksej J., Rusi i Drugi svetski rat u Jugoslaviji: Uticaj SSSR-a i ruskih emigranata na događaje u Jugoslaviji 1941-1945. Beograd, 2011] </ref>
 
== Širi kontekst ==
 
Poslije oslobođenja [[Beograd]]a i [[Vojvodina|Vojvodine]] jedinice 57. [[armija |armije]] [[3. ukrajinski front | 3. ukrajinskog fronta]] Crvene armije, pod komandom generala Šarohina, i [[51. vojvođanska udarna divizija |51. vojvođanske udarne divizije NOVJ]], pod komandom potpukovnika [[Sreta Savić |Srete Savića]], izbile su na lijevu obalu Dunava i preuzele njenu odbranu od [[Baja|Baje]] u [[Mađarska |Mađarskoj]] do [[Bačka Palanka|Bačke Palanke]]. Da bi se omogućila dalja dejstva CA prema [[Beč]]u i [[Budimpešta |Budimpešti]] i 51. divizije NOVJ za oslobođenje Baranje i izbijanje na lijevu obalu [[Drava |Drave]], te jedinice su dobile zadatak da [[forsiranje | forsiraju]] Dunav kod Batine i [[Apatin]]a, zauzmu [[mostobran]]e i obezbijede prebacivanje glavnih snaga.
 
U štabu 3. ukrajinskog fronta CA u [[Srbobran]]u, na dogovoru o zajedničkom djelovanju sovjetskih i jugoslovenskih snaga i mjestu prijelaza Dunava, komandant Glavnog štaba NOV i PO Vojvodine [[Kosta Nađ]] i komandant 3. ukrajinskog fronta maršal [[Fjodor Ivanovič Tolbuhin]], izabrali su, na Tolbuhinov prijedlog, za glavno mjesto prijelaza selo Batinu. Za drugo, pomoćno mjesto prijelaza izabrano je područje zapadno od Apatina.
Smatralo se da zbog izuzetno nepovoljnog i nepristupačnog terena kod Batine (široka i razlivena rijeka, močvarno tlo, gotovo okomita [[Belomanastirska greda]] koja se diže uz dobro utvrđenu i branjenu obalu), neprijatelj neće očekivati napad na tom dijelu obale. U to se vrijeme upravo kod Batine nalazilo i mjesto razgraničenja dviju visokih njemačkih komandi: Vrhovne komande oružanih snaga (grupa armija "Jugoistok") i Vrhovne komande kopnene vojske (grupa armija "Jug").
 
== Njemačke snage ==
Početkom novembra 1944. desnu obalu Dunava branile su, nizom uporišta od sela [[Duboševica | Duboševice]] do mjesta [[Čarna |Čarne]], jake njemačke snage 68. armijskog [[korpus]]a iz sastava 2. oklopne armije komande "Jugoistok" pod zapovjedništvom [[maršal]]a Maximiliana von Weichsa: dijelovi njemačke 31. SS-divizije i divizije "[[Brandenburg]]", četiri mađarska [[puk]]a i tri [[bataljon]]a, jedan [[ustaše | ustaško]]- [[domobrani | domobranski]] puk i jedan puk [[Srpski dobrovoljački korpus | Srpskog dobrovoljačkog korpusa]], nekoliko policijskih bataljona, 25. [[artiljerija | artiljerijska]] [[baterija (vojska)|baterija]] i 30 [[tenk]]ova. Jače rezerve nalazile su se južno od [[Osijek]]a i kod [[Pečuj]]a. Očekujući skori napad, njemačko zapovjedništvo na to je područje dovodilo nove jedinice. U početku operacije njemačke snage su brojale oko 30.000 vojnika, a na kraju više od 60.000.<ref>Срета Савић: 51. ВОЈВОЂАНСКА ДИВИЗИЈА, страна 28, према Архив Војноисторијског института, к. 2, рег. бр. 12/1; НАВ. НТ. 311 ф. 191; генерал--пуковник Шарохин, пук. В. Петрукин: Војноисторијски журнал, 1961, 2. стр. 25-36; Архив Војноисторијског института, к. 1395, рег. бр. 1-4.</ref>
 
== Snage Crvene Armije i NOVJ ==
[[Datoteka:Borci 4.bataljona 8. vojvođanske brigade uoči Batinske bitke.jpg|minijatura|Borci 4. bataljona 8. vojvođanske udarne brigade uoči Batinske bitke.]]
U batinskoj operaciji, od snaga NOVJ, učestvovala je 51. divizija sa 7, 8. i 12. vojvođanskom brigadom i ojačanjima; u [[operativna rezerva | operativnoj rezervi]] u [[rejon]]u [[Sombor]]a od 17. XI. nalazila se [[16. divizija]], a nešto kasnije i [[36. divizija]] 12. korpusa NOVJ; od [[Sovjetski Savez |sovjetskih]] snaga tu su se nalazile jedinice 75. [[streljački korpus | streljačkog korpusa]] (33, 73. i 299. [[streljačka divizija]] sa ojačanjima) i 73. [[gardijska divizija]] 64. streljačkog korpusa.
 
== Ciljevi i rezultati ==
 
Planom je bilo predviđeno da 73. i 233. divizija CA i 51. divizija NOVJ (bez 8. brigade) forsiraju Dunav u rejonu sela Batine, zauzmu ga, zatim da prošire mostobran ka selima Dražu i Zmajevcu, a da 236. divizija CA, s 8. brigadom 51. divizije forsira Dunav prema [[Zlatna Greda |Zlatnoj Gredi]], zauzme je i proširi mostobran u pravcu sela Zmajevca i [[Kneževi Vinogradi | Kneževih Vinograda]].
 
Batinska operacija trajala je od 11. do 29. XI. 1944. kad su zauzeti mostobrani kod Batine i Apatina na koje su se prebacile jače snage CA i NOVJ. U toku odlučujućih borbi njemačka vojska je u više protivnapada pokušala da snage CA i NOVJ nabaci u Dunav. Posebno je bilo kritično 12. i 15. XI. kad su uslijedili najžešći i najuspješniji protivnapadi. Zahvaljujući izvanrednoj hrabrosti i upornosti boraca i starješina CA i NOVJ, protivnapadi su odbijeni, njemačke snage u međuriječju Dunava i Drave uništene, a Baranja oslobođena. U tim teškim borbama stvoreni su povoljni uslovi za nastupanje CA prema Beču i Budimpešti, konačno je oslobođena Baranja, a izbijanjem snaga NOVJ na Dravu ugroženi su bokovi i pozadina njemačkih snaga na [[Sremski front |Sremskom frontu]].
 
== Tok operacije ==
[[Datoteka:Porušeno selo Batina 1944.jpg|minijatura|Porušeno selo Batina, novembra 1944.]]
{{citiranje|„[[Führer]] poklanja posebnu pažnju borbama na batinskom mostobranu i traži detaljan izvještaj. 2. oklopna armija se moli da u izvještaje uvrsti detalje, pogotovo objašnjenje o razlozima neuspjeha i mjerama za poboljšanje situacije.“ <ref>NAW, T-311, Roll 194, 001050: Telegram načelnika štaba Jugoistoka komandi 2. oklopne armije (21. novembar 1944.).</ref>|Telegram načelnika štaba Jugoistoka komandi 2. oklopne armije (21. novembar 1944.)}}
Pred zoru 11. novembra, po hladnoj i vjetrovitoj noći, uz snažnu podršku sovjetske artiljerije, dva bataljona 233. divizije CA i jedan bataljon 12. brigade prebacili su se ribarskim čamcima kod Batine, tu obrazovali uži mostobran, a potom preduzeli napad na njemačke položaje: [[Draž]], trigonometar 205 i Zmajevac, pred kojim su zadržani. Popodne 11. XI. i noću 11/12. XI. prebačeni su na mostobran i ostali bataljoni 12. brigade. Oko podne 12. XI. izvršila je 35. SS divizija, uz podršku tenkova i 20 jurišnih aviona, protivnapad i do mraka potisla 12. brigadu i bataljone 233. divizije na zapadnu ivicu Batine. Borbe su produžene i 13. XI. Toga dana je na mostobran prebačen i 2. bataljon 7. brigade. Sljedećeg dana Nijemci su nastavili s napadom i u vrlo oštroj borbi potisnuli prebačene trupe u istočni dio Batine. U teškim dvodnevnim uličnim borbama za svaku kuću i ulicu, često prsa u prsa, jedinice CA i 51. divizije potisnute su 15. XI. iz Batine na obalu. U tom kritičnom momentu prebačena je na desnu obalu 73. divizija CA, a noću 15/16. XI. i ostali bataljoni 7. brigade, koji su smijenili jako iznurene bataljone 12. brigade. Najkrvavije borbe vođene su oko željezničke stanice i za kotu 169, prozvanu "krvava kota" (na izuzetno važnom strateškom položaju ključnom za tok bitke), koja je dominirala batinskim položajima.
 
Sutradan, 16. XI, napadom svih prebačenih snaga, odbačena je 35. SS-divizija ka Dražu i Zmajevcu. Uporedo sa razvojem borbi u pravcu Zmajevca i Draža, 18. XI. prešli su Dunav sjeverno od Apatina dijelovi 236. divizije CA i 1. bataljon 8. brigade 51. divizije i krenuli ka [[Monjoroš]]u i [[Dvorac Tikveš |Aleksandrovom dvorcu]]. Do 22. XI. prebačeni su i ostali dijelovi 236. divizije CA i 8. brigade, a idućeg dana, u opštem napadu svih prebačenih snaga, 73. divizija je u sadejstvu s 51. divizijom zauzela Zmajevac, 8. brigada Monjoroš, a 233. divizija Draž.
 
== Gubici ==
[[Datoteka:Porušene zgrade u Batini 1944.jpg|minijatura|Porušene zgrade u Batini 30.XI.1944.]]
U jedinicama 51. divizije bilo je 478 poginulih i 850 ranjenih boraca i starješina, a u jedinicama CA bilo je oko 1.500 poginulih. Njemačkoj vojsci izbačeno je iz stroja oko 2.500 vojnika.
 
== Literatura ==
* Božić, Nikola : ''"Batinska bitka"''. Beograd : Rad, 1978. // 568. str. : ilustr. ; 21 cm //
* [http://znaci.net/00002/427.htm Božić, Nikola : ''"Batinska bitka"''] [2. dopunjeno izd.] / Kosta Nađ - autor predgovora. Novi Sad : Matica srpska ; Muzej socijalističke revolucije Vojvodine, 1990. // 469 str., [16] str. s tablama : ilustr. ; 25 cm //
* D(imitrije) Tr(ifunović): ''"Batina"'', u: [[Vojna enciklopedija]], 1958.
* S(reta) Sav(ić): ''"Batina u NOR-u"'', u: [[Enciklopedija Jugoslavije]], 1980.
* Nataša Mataušić (autor izložbe i kataloga): ''"Batinska bitka : studeni 1944. : katalog izložbe". Zagreb : Ministarstvo kulture Republike Hrvatske ; Batina : Memorijalni kompleks Batinska bitka, V. 2001.
 
== Izvori ==
{{izvori}}
 
==Spoljašnje Vanjske veze ==
{{commonscatCommonscat|Monument to the Battle of Batina}}
* [http://www.vojska.net/eng/world-war-2/operation/batina-1944/ Vojska.net - Batinska operacija] {{en}}
* [http://www.mdc.hr/prinove.aspx?trazi=prinove&s=08+(1)+2001&prinovaId=16124 O memorijalnom kompleksu]
 
{{Drugi svjetski rat u Jugoslaviji}}
177.192

izmjene