Otvori glavni meni

Izmjene

Dodano 125 bajtova ,  prije 6 godina
m/м
Bot: popravljanje preusmjeravanja
[[Datoteka:Jebel barkal rock.jpg|thumb|250px|Ostaci Amunovog hrama u Napati]]
 
'''Napata''' je bio drevni [[grad]] na zapadnoj obali [[Nil]]a u današnjem Sudanu, oko 400 sjeverno od [[Khartoum]]a. Sagradili su ga [[Nubijci]] oko [[1450-e pne.|1450. pne.]]
 
Od [[16. vijek pne.|16. vijeka pne.]] je Napata, isto kao i ostatak Nubije, bio pod [[Drevnistari Egipat|egipatskom]] vlašću. Razlog za egipatsku ekspanziju su bili [[zlato]] i drugi resursi, a Nubijci su prilično brzo počeli prihvaćati egipatske običaje i religiju.
 
Oko godine [[1070-e pne.|1075. pne.]] moć [[tebanski Visoki svećenici Amuna u(Dvadesetprva Tebidinastija)|svećenika]] je počela nadmašivati formalnu vlast faraona, a s njime i de facto raspada Egipta na manje države. To su Nubijci iskoristili kako bi izborili nezavisnost, a njihovo kraljevstvo, poznato kao Kuš, je imalo središte upravo u Napati.
 
Sljedećih nekoliko vijekova Napata je rasla, dok je Egipat slabio unutrašnjim sukobima. Oko godine [[750-e pne.|750. pne.]] vladar Napate po imenu [[Kašta|Kashta]] je iskoristio egipatsku slabost i osvojio [[Gornji Egipat]]. Njegov nasljednik [[Piye|Piankhi]] je pak uspio osvojiti ostatak Egipta te tako kao novi egipatski vladar osnovao [[Dvadeset peta dinastija Egipta|Dvadeset petu]] ili tzv. Nubijsku dinastiju.
 
Nubijska vladavina nad Egiptom je potrajala oko 57 godina, a okončala ju je ekspanzija [[Asirija|Asiraca]] sa sjevera. Oko godine [[670-e pne.|670. pne.]] asirski kralj [[Asarhadon|Esarhadon]] je osvojio [[Donji Egipat]] uz pomoć lokalnih egipatskih velmoža koji nisu voljeli nubijske osvajače. Nubijski faraon [[Taharka|Taharqa]] je, pak, sklopio savez s egipatskim velmožama protiv Asiraca, ali je njih asirski vladar [[Asurbanipal]] porazio i kao egipatskog vladara postavio [[Neho I|Nehoa]], osnivača nove [[Dvadeset šesta dinastija Egipta|Dvadeset šeste dinastije]]. Taharqin nasljednik [[Tantamani]] je uspio poraziti Nehoa, ali ne i njegovog nasljednika [[PsamtikPsametih I|Psamtika I]] te su Nubijci bili prisiljeni povući se natrag u Nubiju, odnosno svoju prijestolnicu u Napati.
 
Zahvaljujući trgovini zlatom, Napata se nastavila razvijati, iako su je [[590-e pne.|591. pne.]] Egipćani napali i razorili. Nekoliko vijekova kasnije su klimatske promjene, kao i pad Egipta pod stranu vlast, doveli do ekonomskog slabljenja Napate. Kušiti zbog toga prijestolnicu premjestili južnije, u [[Meröe]]. Neki historičari vjeruju da Napata zapravo nije bila prijestolnica, nego vjersko središte Kuša.
 
== Izvori ==
{{reflist}}
* Hornung, Erik.1999.History of Ancient Egypt, An Introduction. S [[njemačkinemački jezik|njemačkog]] preveo David Lorton. Grundzüge der ägyptischen Geschichte. New York, USA: Cornell University Press
* Grimal Nicolas.1992. A History of Ancient Egypt. S [[francuski jezik|francuskog]] preveo [[Ian Shaw]]. Histoire de L’Egypte Ancienne. Oxford, UK: Blackwell Publishers.
* Bianchi, Steven.1994. The Nubians. Connecticut, USA: Millbrook Press
* Taylor, John. 1991. Egypt and Nubia. London, UK: The British Museum Press
64.473

izmjene