Mutaveklijsko Kraljevstvo Jemen: Razlika između izmjena

m
Bot: popravljanje preusmjeravanja
m (Bot: migracija 20 međuwiki veza sada dostupnih na stranici d:q580188 na Wikidati)
m (Bot: popravljanje preusmjeravanja)
|
|glavni_grad =[[Taiz]], [[Sana (Jemen)|Sana]]
|jezik = [[arapski jezik|arapski]]
|vjera = islam
|valuta = Sjeverno jemenski rial
|stat_year1 =
}}
'''Mutaveklijsko kraljevstvo Jemen''' ili '''Kraljevstvo Jemen''' ([[Arapski jezik|arapski]]:'''المملكة ‏المتوكلية اليمنية'''= ''al-Mamlakah al-Mutawakkilīyah al-Yamanīyah''), bilo je [[kraljevina]] koja je postojala od [[1918]] do [[1962]] godine na jugozapadu [[Arapski poluotokArabija|Arapskog poluotoka]].
<ref>[http://flagspot.net/flags/ye_kingd.html. Kingdom of Yemen (1918-1962), na portalu Flags Of The World website] {{en icon}}</ref>
==Historija==
Vjerski vođe iz [[Šijitišijitizam|šijitske]] [[islam|islamske]] [[Sekta|sekte]] [[ZeidiZejditi|Zejdije]] uspjeli su protjerati snage [[Otomansko Carstvo|Otomanskog Carstva]] iz planinskog teritorija koji je kasnije postao [[Arapska Republika Jemen|Sjeverni Jemen]] negdje oko sredine [[17. vijek|17. st.]]. Ali je čitavo slijedeće stoljeće taj dio Jemena ostao jako razjedinjen i praktički bez ikakve centralne vlasti, zbog izuzetno slabih mogućnosti kretanja po planinskom terenu Sjevernog Jemena. [[Otomansko Carstvo]] vratilo se u Jemen [[1849]] godine, i uspjelo zauzeti obalni pojas Sjevernog Jemena - Tihamah. Pritiscima na Zejdiske [[Imam|imame]] uspjeli su ih natjerati da potpišu ugovor kojim priznaju [[Otomansko Carstvo|otomanski]] [[suverenitet]] i dopuštaju da se jedan manji turski [[garnizon]] stacionira u [[Sana (Jemen)|Sani]].
 
Međutim Osmanlije nisu nikada uspjeli zadobiti potpunu kontrolu nad Jemenom i nikada nisu uspjeli u potpunosti eliminirati otpor lokalnih zejdijskih imama (koji su imali stvarnu vlast). Godinu dana prije početka [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] [[1913]] godine, Otomansko Carstvo je bilo prisiljeno da i službeno prepusti dio svoje vlasti planinskoj svećeničkoj oligarhiji [[Zejditi|Zeidi]].
 
Nakon sloma [[Otomansko Carstvo|Otomanskog Carstva]], - [[30. oktobar10.|30. oktobra]] [[1918]], [[imam]] Jahja Muhamed iz dinastije al-Kasimi proglasio je nezavisnost Sjevernog Jemena. Imam Jahja Muhamed se [[1926]] godine proglasio kraljem Mutaveklijskog kraljevstva Jemen, i tako je postao svjetovni a ne samo duhovni vođa Jemena, nakon tog su Jemen priznale brojne države.
 
Jahja Muhamed uspio je [[1920e|1920-ih]] proširiti teritorij svoje države na obalni dio Jemena-[[Tihamah]], a i prema sjeveru na južni [[Asir]]. Na sjeveru su se njegove ambicije sudarile s [[Saudijska Arabija|saudijskim]] [[kralj]]em Abdul Aziz ibn Sa'udom, zbog tog su izbijali i vojni sukobi. Ranih [[1930e1930-e|1930-ih]] saudijske snage uspjele su ponovno zauzeti dobar dio ranije izgubljenih područja, uključujući i grad [[Al Hudaida]] na jugu obalnog pojasa Tihamah. Današnje granice sa [[Saudijska Arabija|Saudijskom Arabijom]] formirane su tek [[20. maj5.|20. maja]]a [[1934]] godine, nakon potpisivanja Mirovnog ugovora u Taifu ([[Saudijska Arabija]]). Imam Jahja međutim nikad nije priznao južnu granicu svoje države prema [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanskom]] [[Protektorat Aden|Protektoratu Aden]], za koje je držao da je ilegalna, i rezultat pregovora nelegitimnih predstavnika sa strancima ([[Britanci]]ma). Zbog tog je ta granica bila poprište vojnih sukoba i incidenata s [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanskom]] vojskom.
 
Kraljevina Jemen, bila je jedan od osnivača [[Arapska liga|Arapske lige]] [[1945]] godine, te nakon toga i [[Ujedinjeni narodi|Ujedinjenih naroda]] [[30. septembar9.|30. septembra]] [[1947]] godine.
 
Imam Jahja umro je za vrijeme [[Puč|vojnog udara]] [[1948]], kad su vlast privremeno preuzeli [[Puč|pučisti]]. Imamov sin Ahmed ibn Jahja, vrlo brzo je uspio savladati pučiste i vratiti se na tron nakon par mjeseci. Njegova je vladavina bila je obilježena rastućom represijom, on je obnovio granične sukobe s [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenim Kraljevstvom]] koje mu je stajalo na putu da stvori jedinstveni Jemen. U martu [[1955]], izveden je pokušaj [[puč|vojnog udara]] koji je vodila skupina [[oficir]]a i dvoje nezadovoljne braće Ahmeda ibn Jahje. Oni su ga nakratko uspjeli i svrgnuti s trona, ali ih je on ubrzo savladao i ponovno zaveo svoju vlast.
 
Ahmad ibn Jahja nakon toga morao se nositi s rastućim pritiskom, da se i Jemen pridruži mladim [[Arapi|arapskim]] nacionalistima, okupljenim oko mladog [[Egipat|egipatskog]] predsjednika [[Gamal Abdel NaserNasser|Gamala Abdela Nasera]], tako da mu nije ništa drugo preostalo već je u aprilu [[1956]], potpisao pakt s [[Egipat|Egiptom]] o zajedničkoj obrani. Te iste [[1958]] godine, Jemen se pridružio [[Konfederacija|konfederaciji]] [[Ujedinjena Arapska Republika|Ujedinjenoj Arapskoj Republici (UAR)]] (uz Egipat i [[Sirija|Siriju]]), ta tvorevina je raspuštena u septembru [[1961]] a nakon tog su se odnosi između Egipta (koji je i dalje nosio naziv UAR) i Jemena znatno pogoršali.
 
Ahmed ibn Jahja umro je u septembru [[1962]], a naslijedio ga je njegov sin - Muhamed al-Badr međutim on je vladao vrlo kratko, jer je iste godine svrgnut u vojnom udaru. Mladi [[oficir]]i školovani u Egiptu bili su opčinjeni Naserovim arapskim nacionalizmom, pa tako i mladi komandant kraljevske garde - Abdulah-Salal, koji je poveo [[puč]]iste. Pučisti su preuzeli kontrolu nad glavnim gradom [[Sana (Jemen)|Sana]], i osnovali [[Arapska Republika Jemen|Arapsku Republiku Jemen]]. [[Egipat]] je na brojne načine pomagao Arapsku Republiku Jemen, jer se rojalisti nisu tako lako pomirili s gubitkom vlasti. Oni su imali simpatizere u kraljevskim kućama [[Saudijska Arabija|Saudijske Arabije]] i [[Jordan|Jordana]] tako je zemlja ušla u [[građanski rat]], koji je trajao sa različitim intenzitetom sve do [[1967]], kad je Egipat povukao svoje jedinice iz Jemena. Nakon tog su rojalističke snage uspjele nadjačati republikance, i u završnim operacijama [[1968]], opkoliti glavni grad [[Sana (Jemen)|Sanu]], opkoljeni republikanci pristali su na nacionalno izmirenje. Nakon tog je [[Saudijska Arabija]] [[1970]] godine službeno priznala Arapsku Republiku Jemen, i u zemlki je zavladao mir.
 
Arapska Republika Jemen se [[22. maj5.|22. maja]]a [[1990]] ujedinila s [[Demokratska Narodna Republika Jemen|Narodnom Republikom Južni Jemen]] u današnju državu [[Jemen|Republiku Jemen]].
 
==Kraljevi Mutaveklijskog kraljevstva Jemen==
64.473

izmjene