Razlike između izmjena na stranici "Mokraćna bešika"

Dodano 50 bajtova ,  prije 7 godina
m/м
Bot: popravljanje preusmjeravanja
m/м (Bot: Migrating 64 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q9382 (translate me))
m/м (Bot: popravljanje preusmjeravanja)
[[image:Gray1140.png|thumb|200px|right|Unutrašnjost bešike]]
[[image:Bešika.jpg|thumb|200px|right|Zid bešike - presek]]
'''Mokraćna bešika''' (vesica urinaria) je neparan kesasti organ, odnosno prošireni deo [[urinarni sistem|mokraćnih puteva]], koji služi kao privremeni rezervoar [[urinmokraća|urina]]. Smeštena je u subperitonealnom prostoru karlične duplje, iza preponske simfize i ispred čmarnog creva kod muškarca, odnosno [[materica|materice]] kod žene. Ložu mokraćne bešike (paracystium) sačinjava rastresito vezivno [[tkivo]], koje je okružuje sa gotovo svih strana.
 
Položaj, oblik i topografski odnosi organa zavise od stepena ispunjenosti njegovog volumena. Mokraćna bešika ima približan oblik [[kruška|kruške]] i na njoj se razlikuju tri dela: vrh (apex vesicae), koji je okrenut napred i naviše; telo (corpus vesicae), postavljeno u sredini; i baza ili dno (fundus vesicae), koje gleda naviše i unazad.
Vrh bešike je postavljen otprilike u visini preponske simfize, kada je ona prazna. Prilikom punjenja vrh postaje zaobljen i uzdiže se iznad simfize, stupajući u odnos sa prednjim trbušnim zidom. Telo bešike je u odnosu sa zadnjom stranom simfize i vijugama creva kod muškarca, odnosno [[materica|matericom]] kod žene. Sa zadnje strane je pokrivena peritoneumom. Dno bešike kod muškarca leži na [[prostata|prostati]], semenim kesicama i čmarnom crevu, a kod žena na prednjem zidu [[vagina|vagine]].
 
Unutrašnja površina organa je obložena sluzokožom, koja gradi veliki broj nestalnih nabora. Prilikom punjenja mokraćne bešike oni se povlače. U predelu dna bešike nalazi se trouglasto polje pokriveno glatkom sluzokožom nešto tamnije boje, koje se naziva trougao bešike (trigonum vesicae). Vrh trougla je okrenut napred i odgovara unutrašnjem otvoru [[mokraćna cevcijev|mokraćne cevi]], a baza je okrenuta nazad i njene uglove čine desni i levi otvor [[mokraćovod|mokraćovoda]]. Između ovih otvora pruža se interuterični nabor (plica interureterica), dug 1,5-2 cm, a iza njega se nalazi poprečno udubljenje u kome se nakuplja mokraćni kamen i [[gnoj]] kod zapaljenskih procesa.
 
Funkcionalna zapremina bešike iznosi oko 350 cm<sup>3</sup>, ali pokazuje znatne individualne varijacije. Kapacitet se može popeti i na 700 cm<sup>3</sup> kod muškarca, odnosno 650 cm<sup>3</sup> kod žene. U patološkim slučajevima kapacitet mokraćne bešike može da varira od nekoliko mililitara do čak 2 litra.
''Sluznica'' (tunica mucosa) je sastavljena od epitela prelaznog tipa (urotela) i rastresitog vezivnog [[tkivo|tkiva]] (lamina propria). Kod punog organa epitel je tanak i ima 2-3 sloja [[ćelija]], a kada je bešika prazna epitel izgleda kao da ima 4-8 slojeva i sluznica je naborana (osim u predelu trougla bešike). Ispod urotela nalazi se lamina propria, izgrađena od nešto gušćeg vezivnog [[tkivo|tkiva]], i tela submucosa (podsluzokožni sloj) izgrađen od nešto šireg sloja rastresitog veziva. Između sluznice i podsluznice nalazi se sloj lamina muscularis mucosae.
 
''Mišićni sloj'' (tunica muscularis) se sastoji od glatkih mišićnih [[ćelija]], koje se pružaju u svim pravcima i obrazuju tri nejasno odvojena podsloja: spoljašnji (longitudinalni), srednji (cirkularni) i unutrašnji (longitudinalni). Glatki [[mišići|mišić]] bešike se naziva i detruzor i svojom kontrakcijom on povećava pritisak u bešici na 40-60 mmHg. Zbog toga je kontrakcija [[mišićmišići|mišića]] detruzora glavni korak u pražnjenju bešike. [[ćelija|Ćelije]] ovog [[mišićmišići|mišića]] se međusobno stapaju (spajaju) i grade električne puteve niskog otpora, pa se [[akcioni potencijal]] može brzo proširiti od [[ćelija|ćelije]] do [[ćelija|ćelije]] i izazvati istovremenu kontrakciju cele bešike. U predelu unutrašnjeg otvora [[mokraćna cevcijev|mokraćne cevi]] mišićni sloj formira tzv. unutrašnji sfinkter (m. sphincter vesicae). Njegov prirodni tonus sprečava pražnjenje bešike, sve dok pritisak u njoj ne poraste iznad kritičnog nivoa, a takođe onemogućava i ulazak spermatozoida u bešiku za vreme ejakulacije.
 
''Spoljašnji sloj'' (tunica adventitia) je izgrađen od vezivnog [[tkivo|tkiva]] i obavija najveći deo mokraćne bešike, osim gornjeg dela organa koji prekriva seroza (deo peritoneuma).
U vaskularizaciji bešike učestvuju gornje bešične arterije (aa. vesicales superiores), koje potiču iz pupčane arterije (a. umbilicalis); donja bešična arterija (a. vesicalis inferior), koja zajedno sa pupčanom arterijom potiče iz unutrašnje bedrene ili hipogastrične arterije; i zadnja bešična arterija (a. vesicalis posterior), grana hemoroidalne arterije.
 
Glavna inervacija organa se ostvaruje putem vegetativnih pelvičkih nerava (nn. pelvici). U njihovom sastavu se nalaze i senzorna i motorna vlakna. Senzorna nervna vlakna detektuju stepen istegnutosti zida bešike i odgovorna su za nastajanje [[refleks|refleksa]] koji izaziva njeno pražnjenje. Motorni nervi su parasimpatička vlakna, koja inervišu [[mišići|mišić]] detruzor. Osim pelvičkih nerava, bešika ima i druga dva tipa inervacije: skeletna motorna vlakna u pudendalnom nervu (n. pudendalis), za inervaciju i voljnu kontrakciju sfinktera, i simpatička vlakna u sastavu hipogastričkih nerava, koja deluju na [[krvni sistem|krvne sudove]]. U njihov sastavu se nalaze i retka senzorna nervna vlakna odgovorna za osećaj bola.
 
==Punjenje i pražnjenje bešike==
Kada je mokraćna bešika prazna pritisak u njoj iznosi približno 0 cmH<sub>2</sub>0. Tokom vremena u njoj se nakupi 40-50 ml [[urinmokraća|mokraće]] i pritisak poraste na oko 5 cmH<sub>2</sub>0. Zahvaljujući tonusu zida bešike, dalji priliv [[urinmokraća|urina]] neće izazvati značajniji porast pritiska, sve dok volumen [[urinmokraća|urina]] ne pređe 300-400 ml. Tada se dešava nagli porast pritiska i kao rezultat se javljaju kontrakcije [[mišićmišići|mišića]] detruzora, koje postaju sve snažnije i snažnije. Odnosno počinje tzv. [[refleks]] mikturicije. Kada ovaj [[refleks]] postane dovoljno snažan uzrokovaće pojavu drugog [[refleks|refleksa]], koji će izazvati inhibiciju spoljašnjeg sfinktera. Ako je ova inhibicija snažnija od voljnih signala za sfinkterski [[mišići|mišić]] doći će do mokrenja, odnosno javiće se svesna želja za mokrenjem. U slučaju da do toga ipak ne dođe, nervni elementi [[refleks|refleksa]] mikturicije se isključuju narednih nekoliko minuta (ili časova), sve dok se ne pojavi novi još snažniji [[refleks]].
 
==Literatura==
64.473

izmjene