Mao Tse-tung: Razlika između izmjena

Dodan 231 bajt ,  prije 9 godina
m
Bot: popravljanje preusmjeravanja
(dodana infokutija)
m (Bot: popravljanje preusmjeravanja)
| slika = Mao Zedong portrait.jpg
| opis_slike =
| datum_rođenja = [[26. 12.|26. decembar]] [[1893]].
| mesto_rođenja = [[Šaošan]], [[Hunan]]
| država_rođenja ={{zas|Dinastija Ćing|}} [[Narodna Republika Kina|Kina]]
| datum_smrti = [[9. 9.|9. septembar]] [[1976]].
| mesto_smrti = [[Peking]]
| država_smrti = {{zastava|Kina}}
| funkcija 1 = Sekretar Centralnog komiteta Komunističke partije Kine
| izbori 1 =
| početak funkcije 1 = [[19. 6.|19. jun]] [[1945]].
| kraj funkcije 1 = [[9. 9.|9. septembar]] [[1976]].
| prethodnik 1 = on (kao sekretar Centralnog politibiroa)
| naslednik 1 = [[Hua Guofeng]]
| funkcija 2 = Sekretar Centralnog politbiroa KP Kine
| izbori 2 =
| početak funkcije 2 = [[20. 3.|20. mart]] [[1943]].
| kraj funkcije 2 = [[28. 9.|28. septembar]] [[1956]].
| prethodnik 2 = [[Džang Ventjen]]
| naslednik 2 = on (kao sekretar Centralnog komiteta)
| funkcija 3 = Sekretar Centralne vojne komisije KP Kine
| izbori 3 =
| početak funkcije 3 = [[23. 8.|23. avgust]] [[1945]] – [[1949]].
| kraj funkcije 3 = <br />[[8. 9.|8. septembar]] [[1954]] — [[9. 9.|9. septembar]] [[1976]].
| prethodnik 3 = funkcija ustanovljena
| naslednik 3 = [[Hua Guofeng]]
| funkcija 4 = Predsednik Narodne Republike Kine
| izbori 4 =
| početak funkcije 4 = [[27. 9.|27. septembar]] [[1954]].
| kraj funkcije 4 = [[27. 4.|27. april]] [[1959]].
| prethodnik 4 = funkcija ustanovljena
| naslednik 4 = [[Lju Šaoći]]
| funkcija 5 = Član Nacionalnog narodnog kongresa
| izbori 5 =
| početak funkcije 5 = [[15. 9.|15. septembar]] [[1954]] — [[18. 4.|18. april]] [[1959]].
| kraj funkcije 5 = <br />[[21. 12.|21. decembar]] [[1964]] — [[9. 9.|9. septembar]] [[1976]].
| prethodnik 5 =
| naslednik 5 =
}}
'''Mao Tse-tung''' ili '''Mao Zedong''' ([[26. 12.]] [[1893]]. - [[9. 9.]] [[1976]].) je [[narodna Republika Kina|kineski]] političar, vojskovođa, revolucionarni vođa i državnik koji se smatra najvažnijom ličnošću u modernoj kineskoj historiji i jednom od najvažnijih ličnosti [[20. vijek]]a.
 
Kao dijete imućnih seljaka se tokom školovanja uključio u radikalnu politiku, da bi godine [[1921]]. postao članom [[Komunistička partija Kine|KP Kine]]. Kao jedan od vođa KP Kine izbjegao je [[bijeli teror]] godine [[1927]]. U planinama jugoistočne Kine je započeo ustanak i stvorio [[Kineska sovjetska republika|Kinesku sovjetsku republiku]] te razvio vlastitu marksističko-lenjinističku doktrinu koja će se poslije nazvati [[maoizam]]. Njegovo inzistiranje na seljacima kao bazi revolucionarnog pokreta i gerilskoj strategiji je dovelo do sukoba s dogmatima koji su inzistirali na oslanjanju na radničku klasu i borbu u gradovima. Mao je taj sukob izgubio, pa su kineski komunisti, odbacivši njegovu strategiju poraženi u sukobu s nacionalističkom vojskom [[Chang-Kai-Shek]]a i prisiljeni na [[Dugi marš]] u [[Yan'an|Yenan]]. Tamo se Mao ponovno nametnuo kao vođa i iz te baze rukovodio borbom protiv Changa i japanskih osvajača koji su napali Kinu godine [[1937]]. Nakon japanskog poraza u [[Drugi svjetski rat|drugom svjetskom ratu]] komunisti i nacionalisti su nastavili rat, da bi krajem [[1949]]. komunisti odnijeli konačnu pobjedu. 1. oktobra 1949. je proglašena [[Narodna Republika Kina|NR Kina]], a preživjeli nacionalisti su pobjegli na otok [[Tajvan]], koji se danas službeno smatra "otpadnutom" kineskom provincijom.
 
Mao Tse-tung je tako nakon više od jednog vijeka po prvi put uspio sve kineske teritorije staviti pod jednu vlast i okončati građanske ratove, ustanke i revolucije. Godinu dana kasnije je uspješna kineska intervencija u [[Korejski rat|korejskom ratu]] povećala prestiž mlade države. Prvih devet godina pod Mao Tse-tungom su također zapamćene po uvođenju niza reformi - pojednostavljanju kineske abecede u svrhu povećanja pismenosti, zaustavljanju inflacije i agrarnoj reformi. No, sva su ta dostignuća zasjenjena ekonomskom katastrofom u koju se pretvorio [[Veliki skok naprijed|Veliki korak naprijed]]. Nešto kasnije se NR Kina odmetnula od svog tradicionalnog saveznika [[Sovjetski Savez|SSSR]]-a i postala jednom od najizoliranijih država svijeta. Pod Mao Tse-tungom Kina je stvorila i testirala [[nuklearno oružje]] i tako postala nuklearnom silom. U nastojanju da suzbije opoziciju svojoj vlasti, Mao je godine [[1966]]. pokrenuo [[Kulturna revolucija|Kulturnu revoluciju]] koja je dovela do općeg ekonomskog i društvenog kaosa. Kaos je zaustavljen tek nekoliko godina kasnije.
 
==Kontroverze==
Kult ličnosti koji je započeo za Maovog života u NR Kini je nastavljen i nakon njegove smrti. Dok ga se u Kini smatra najvećim nacionalnim junakom, dotle ga u ostatku svijeta, pogotovo među [[Antikomunizam|antikomunističkom]] javnošću, smatraju jednim od najvećih zlotvora 20. vijeka. S druge strane, mnogi njegovu revolucionarnu strategiju smatraju jednim od najblistavijih primjera vojne teorije.
 
Primjerice, [[Yang Jisheng]], glavni urednik kineske agencije za vijesti [[Xinhua]], je 1990-ih iskoristio svoj status kako bi istražio tajne arhive države. Po njima je zaključio da je Maov projekt [[Veliki skok naprijed|Veliki korak naprijed]] od 1959. do 1961. doveo do masovne gladi od koje je preminulo 36 milijuna ljudi, među njima i njegov otac.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-20410424| author=Paul Mason| publisher=BBC News| title=Yang Jisheng: The man who discovered 36 million dead| accessdate=6. veljače 2013}}</ref> 1966., Mao je započeo još jedan projekt, nazvan [[Kulturna revolucija]], kojim bi se uništilo "četiri starine": stari običaji, stara kultura, stare navike i stare ideje. Samo u Pekingu, stoga je uništeno tisuću neprocjenjivih starih hramova, relikvija i spomenika - sve primjere kineske povijesti. <ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-19821144| author=Carrie Gracie| publisher=BBC News| title=The Duke of Zhou: The man who was Confucius's hero| date=2. listopada 2012| accessdate=6. veljače 2013}}</ref>
 
U svojoj knjizi ''Mao: The Unknown Story'', Jung Chang i Jon Halliday navode da je Mao "[[Popis smrtnosti po ratovima i katastrofama|odgovoran za preko 70 milijuna smrti]] u mirnodopskom razdoblju Kine, više od ijednog diktatora 20. stoljeća" te ga kritiziraju jer je zamislio "društvo mrtvih mozgova, lišeno civilizacije, deprivirano zastupljenosti ljudskih osjećaja, nastanjeno stadom bez senzibilnosti, koje bi automatski izvršavalo sve njegove naredbe."<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2005/10/30/arts/30iht-booklun.html| author=Michiko Kakutani| publisher=New York Times| title=Mao: The Unknown Story| date=30. listopada 2005| accessdate=6. veljače 2013}}</ref>
64.473

izmjene