Jovan Skerlić: Razlika između izmjena

m
Bot: popravljanje preusmjeravanja
m (Bot: Migrating 1 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q1278008 (translate me))
m (Bot: popravljanje preusmjeravanja)
[[Datoteka:Jovan skerlic.jpg|thumb|Jovan Skerlić]]
'''Jovan Skerlić''' ([[Beograd]] [[8. 8.|8. avgust]] [[1877]] — [[Beograd]] 2/[[15. 5.|15. maj]] [[1914]]) rođen i umro u [[Beograd]]u.
 
==Školovanje==
Osnovnu školu, gimnaziju i filozofiju svršio je u Beogradu. Na [[Velika škola|Velikoj školi]] diplomirao je iz [[francuski jezik|francuskog jezika]] sa književnošću i teorije književnosti, kao đak [[Bogdan Popović|Bogdana Popovića]]. Potom odlazi u [[LozanaLausanne|Lozanu]], gde je položio i doktorat iz francuske književnosti. Samo je kratko vreme bio gimnazijski nastavnik u Beogradu. Odmah po položenom doktorskom ispitu postavljen je za nastavnika Univerziteta u Beogradu, prvo za francuski jezik i književnost, a zatim za srpsku književnost, koju je predavao sve do smrti. U dva maha je otpuštan iz državne službe zbog svojih političkih nazora.
 
Izabran je za dopisnog člana [[Srpska kraljevska akademija nauka i umetnosti|Srpske kraljevske akademije]] [[3. februar2.|3. februara]]a [[1910]].
 
==Književni i političko-nacionalni rad==
I pored svoje velike književne delatnosti, kojom je proslavljen kao najpopularniji i najobilniji naš kritičar, Skerlić je uporedo radio, isto tako neumorno i obilato, i na političkom i nacionalnom polju. Još kao đak ušao je u socijalistički pokret, pisao socijalno-političke članke i studije u socijalističkoj štampi. Docnije je prišao samostalnoj [[Radikalna stranka (Srbija)|radikalnoj stranci]], stvorenoj od levog krila radikalne stranke, i ubrzo postao njen glavni [[ideolog]]. Poslednje dve godine života bio je poslanik [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne supštine]], u kojoj se naročito istakao svojim borbenim govorom protiv „banko-kratije“, tj. protiv banaka, koje svojim [[zelenaš]]kim kamatama bezdušno iscrpljuju narod.
 
Mnogo je važniji, možda najvažniji, njegov rad ka nacionalnom polju. Idejno, on je nesumnjivo bio najsmeliji i najistaknutiji propovednik i protagonista jugoslovenskog narodnog i državnog jedinstva. Od njegovih mnogobrojnih predavanja u krajevima bivše Austro-Ugarske najznačajnije je ono u [[Prag]]u, na deset dana pred smrt; od članaka i ogleda iz nacionalne ideologije najbolji je ogled o [[Ante Starčević|Anti Starčeviću]], propovedniku veliko-hrvatske ideje; od ostalih nacionalno-kulturnih akcija najznačajnija je ona za uvođenje [[latinica|latinice]] u [[Srbi|Srba]] (anketa u „[[Srpski književni glasnik|Srpskom književnom glasniku]]“).
 
==Kritički osvrt==
Kao učenik Bogdana Popovića i francuske škole, Skerlić je i sam bio pristalica pozitivnog i naučnog metoda u istoriji književnosti i književnoj kritici, — metoda koji izučava piščev temperament, nasledne osobine, uticaj sredine i vremena na uobličavanje posebne vrste njegova talenta, ali ujedno ne zaboravlja ni vrednost samoga dela za sebe, čisto umetničku vrednost stila, kompozicije i jačine i kvaliteta osećanja. U osnovnim shvatanjima, njegova kritika proističe iz škole Bogdana Popovića. Ali dok je [[Bogdan Popović]] više polagao na artističku, upravo formalnu vrednost dela i ukrštenim metodama i sredstvima ipak tražio osveštana estetička načela (dogme), dok je on, dalje, poglavito tražio „umetnost radi umetnosti“ i bio manje-više aristokratski ravnodušan prema socijalnim, [[etika|etičkim]] i nacionalno-političkim smerovima, - Skerpić je, naprotiv, manje polagao na oblik i izražajne vrednosti, a više na sadržaj, i, kao borben duh, socijalan čovek i nacionalno-politički ideolog i duhovni vođ jednog pokolenja, bio više pristalica utilitarističke književnosti. On je u književnosti poglavito tražio ideje, socijalno-etičke, pa čak i političke smerove, — „napredne“ ideje i „napredne“ smerove. To „napredno“ on je shvatio sasvim na evropski način: u duhu racionalistički nastrojene misli. „Slobodni mislilac“ i pristalica istorijskog [[materijalizam|materijalizma]], pobornik žilave i srčane borbe za ubeđenja, on nije mario za [[pesimizam]], [[mistikamisticizam|mistiku]], romantička i sentimentalna raspoloženja, dekadansu i estetičku igru fantazije i reči.
 
Zato su u njegovoj istoriji književnosti rđavo prošli neki pisci koji su mu bili daleko svojim [[temperament]]om i svojim socijalnim i [[moral]]nim shvatanjima, a suviše dobro neki pisci koji su njemu bili dragi zbog svojih prosvetiteljskih i socijalnih nastrojenja. Tako shvatajući književnost, on se sav posvetio domaćoj literaturi i u njoj ispitivao uticaje mesta, vremena i rase, uzajamnost sa idejama i društvenim i kulturnim prilikama evropskim. On je imao naročito razvijeno istorijsko osećanje, da zapazi osnovne crte koje karakterišu jednu epohu ili generaciju i da te crte razradi, sredi i pretstavi. Pa i za ocenu knjiga i pisaca on je imao najviše smisla za osnovne karakteristike u opštim potezima, i u tome se retko prevario. Blagodareći tim osobinama, on je mogao ne samo da kao [[književni kritičar]] neprekidno i sistematski prati razvitak savremene predratne književnosti već i da izvrši jedan ogroman posao: da napiše istoriju celokupne nove srpske književnosti od početka XVIII veka do svetskog rata. Tako je on vaskrsao čitava razdoblja naše prošlosti, kao XVIII vek, omladinski romantičarski pokret, doba Svetozara Markovića; zatim mnoge već zaboravljene pisce, kao [[Dositej Obradović|Dositeja]], [[Jovan Sterija Popović|Jovana Popovića Sterijina]], [[Jakov Ignjatović|Jakova Ignjatovića]] i druge. Dosledan svome metodu i radeći brzo i mnogo, Skerlić je katkada prenebregao da istakne mnoge umetničke tančine i da neke njegove opšte karakteristike o starijim piscima ostanu nedovoljno dokumentovane.
64.473

izmjene