Razlike između izmjena na stranici "Boji"

Dodana 102 bajta ,  prije 8 godina
m
Bot: popravljanje preusmjeravanja
m (Bot: Migrating 32 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q157676 (translate me))
m (Bot: popravljanje preusmjeravanja)
{{for|woredu u Etiopiji|Boji (woreda)}}
 
'''Boji''' su bili, pretpostavlja se, moćno [[Kelti|keltsko]] pleme u [[Centrala Evropa|centralnoj Evropi]]. Živeli su na teritoriji današnje [[Češka Republika|Češke]], [[Slovačka|Slovačke]], [[Austrija|Austrije]] i [[Mađarska|Mađarske]], te dalje do [[Balkan]]a i [[Severnasjeverna Italija|severne Italije]].
 
== Poreklo i deoba ==
Poreklo imena Boja nije tačno poznato. Pored keltskog naziva za ''ratnika'' postoji i mogućnost da ime vodi od vlasnika stoke (od indogerm. ''gwowjeh³s''). Utvrđeni nazivi su Bojoriks (kralj Boja) i Bojodurum (današnji [[Passau|Pasau]] u Austriji). Ime se možda sačuavalo u nazivima [[Češka Republika|Bohemije]] (bojo-hemum = dom(ovina) Boja) i [[Bavarska|Bavarske]] ({{jez-lat|Baiuvarii}}, na germanskom, ''baio-warioz'', u kojem je prvi deo germanska varijanta za Boje, dok drugi deo znači "stanovnik"). Možda postoji isto veza sa zemljom [[Bojka|Bojkom]], prapostojbinom starih [[Srbi|Srba]] po [[Vizantijaвизантијско царство|vizantijskom]] caru [[Konstantin VII Porfirogenit|Konstantinu VII Porfirogenitu]].
 
Za prvobitnu naseobinu Boja smatra se trougao [[Rajna|Rajne]], [[Majna|Majne]] i [[Dunav]]a. U [[4. pne.|4. veku pne.]] Boji su se podelili u dve grupe, od kojih je jedna krenula u severnu Italiju a druga pravac Bohemija (Boihahemum). Jedan razlog za seobe Boja bile su možda germanske seobe u raniju njihovu zemlju. Pojedini istoričari smatraju da je deoba Boja nastala u Bohemiji ili na putu njoj.
 
== Italijanski Boji ==
Boji u [[Italija|Italiji]] brzo su se izmešali sa [[Etrurci]]ma i [[Umbri]]ma. Preuzeli su etrursko naselje ''Felsina'' i podigli svoje glavno naselje ''Bononija'' (danas [[Bologna|Bolonja]]). Zbog uskog prostora keltskih plemena u severnoj Italiji i viška zemlje koje su imali [[Etrurci]], koji i pored tog viška nisu hteli da prepuste teritorije Bojima, došlo je do ratovanja. Etrurci su dobili podršku [[RimljaniAntički Rim|Rimljana]] s kojima su inače bili u neprijateljskom odnosu. U jednoj prilici, 390. ili 387. godine p. n. e, Kelti su opseli etrurski grad Kluzij. Rimljani su poslali svoje poslanike koji su trebali da izdejstvuju mirni prekid opsade, ali su se rimski emisari ubrzo upustili u borbu na strani žitelja Kluzuja. Štaviše, jedan od rimskih poslanika je pogubio jednog od keltskih poglavara. Isprovocirani zbog rimskog mešanja i ubistva jednog od svojih vođa, Kelti su poslali delegaciju u Rim i zahetvali izručenje ubice — rimskog poslanika, što su Rimljani odbili. Tako je došlo do [[Bren (poglavar)|Brenovog]] pohoda i čuvenog keltskog [[Osvajanje Rima|osvajanja Rima]] u [[4. vekvijek|4. veku]]u. od strane [[Senoni|Senona]] i možda jednog dela Boja, [[Insubri|Insubra]] i [[Lingoni|Lingona]]. Posle toga Boji su naselili teritorije severno od [[Apenini|Apenina]] i južno od [[Po]]a sve do podele Poa na tri toka, i izmešali su se sa Etrurcima. Pronađeni su tkz. kneževski grobovi sa etrurskim oklopima i keltskim oružjem. Kulturna nivelacija delovala je i na [[LiguriLigurci|Ligure]] i druga keltska plemena, dok eksemplari novog kulturnog stila pronađeni u Bohemiji govore o daljoj vezi italskih i boemskih Boja.
[[Uništavanje Senona]] bio je nalog za ostala keltska plemena da pokrenu zajednički napad na Rim, koji se završio katastrofalnom porazu keltske koalicije u [[boju kod Telamona]] [[225. god. pre Hrista]]. (40.000 stradalih, 10.000 zarobljenih Kelta). Nakon toga osvojene su teritorije Boja i drugih keltskih plemena, jedan deo pribegao je svojim saplemenicima u centralnoj Evropi. Preostali Kelti su šest godina posle katastrofe kod Telamona podigli ustanak protiv Rimljana, kada je [[Hanibal]] vojevao po Italiji. Kada je Hanibal morao da se vrati za [[KartaginaKartaga|Kartaginu]], Kelti su konačno poraženi i pokoreni od Rimljana. Time prestaje istorija Boja kao nezavisnog plemena u severnoj Italiji i počinje period njihove romanizacije.
 
== Češki Boji ==
[[Češka (istorijski region)|Češka]] grupa Boja širila se k [[Noriško kraljevstvo|noriškom kraljevstvu]], [[Panonija|Panoniji]] i [[Galija|Galiji]]. U svojim ranijim naseljavanjima, Boje su u [[1. pne.|1. veku pne.]] potisnuli [[Markomani]] i [[Dačani]]. Deo Boja koji je ostao, asimilovao se sa Markomanima i Dačanima.
 
U Češkoj, Boji su se proširili do južne [[Poljska|Poljske]] i južne [[ŠlezijaŠleska|Šlezije]], gde su ih u [[3. vekvijek|3.]] i [[4. vekvijek|4. veku]]u potisnuli germanski [[Vandali]]. Na istoku, stigli su do današnje [[Rumunija|Rumunije]] gde su ih zaustavili [[Tračani]]. U zapadnoj Mađarskoj i istočnoj [[Austrija|Austriji]] Boji su pod Bojoriksu, kralju [[Kimbri|Kimbra]] koji je verovatno vladao i nad Bojima te zemlje, potisnuti od Dačana u vreme kralja [[Burebista|Burebiste]] (82.-44. god. pre n.e.) koji ih je pobedio u ratovima. U svojim zemljama u severnoj Austriji borili su se uspešno protiv Kimbra, [[Tevtoni|Tevtona]] i [[Ambroni|Ambrona]].
 
[[Gaj Julije Cezar|Cezar]] je pisao da su Boji, pre nego što su se sa 32.000 ljudi priključili [[Helveti]]ma, vršili opsadu Noreje. U [[Bitka kod Bibrakte|boju kod Bibrakte]], pobeđene Boje Cezar je preselio oko Gorgobine u [[Galija|Galiji]]. U toku [[Alpialpe|alpskog]] pohoda [[OktavijanAugust (rimski Avgustcar)|Avgustovog]] vojskovođe i budućeg naslednika [[Tiberije|Tiberija]] 16. god. pre n.e. Boji se pominju kao jedno od 45 pokorenih plemena [[Retija|retijskog]] dela današnje [[Bavarska|Bavarske]]. Klasična nauka govori da ime Bavarske vodi od Boja, jedna direktna etnogeneza Boja i [[Bajuvari|Bajuvara]] smatra se manje verovatno.
 
== Vidi još ==
64.473

izmjene