Razlike između izmjena na stranici "Hormoni"

Obrisana 1.843 bajta ,  prije 5 godina
nema sažetka uređivanja
{{rut}}
[[File:1802 Examples of Amine Peptide Protein and Steroid Hormone Structure.jpg|thumb|00px|Različiti tipovi hormona se luče u telu. Oni imaju različite biološke uloge i funkcije.]]
[[Datoteka:Adrenaline_chemical_structure.png|thumb|Strukturna formula hormona [[Epinefrin|adrenalina]], jednog od [[kateholamin]]a]]
Hormonske biosintetičke ćelije su tipična vrsta specijalizovanih ćelija koje se nalaze u okviru posebnih [[endokrini sistem|endokrinih žlezda]] (na primer tiroidne žlezde, [[Jajnici|ovarijumu]] ili [[Testis|testisu]]). Hormoni mogu da napuste biosintezu ili slanje ćelija putem procesa egzocitoze ili drugog procesa [[ćelijska membrana|membranskog prenošenja]]. Međutim, hijerarhijski model je više od pojednostavljavanja hormonskog signalnog procesa. Ćelijski primaoci određenog hormonskog signala uobičajeno mogu biti jedan od više tipova ćelija i nalaziti se u okviru većeg broja različitih tkiva. Različiti tipovi tkiva mogu imati različite reakcije na isti hormonski signal. Usled ovoga, hormonsko signaliziranje je veoma komplikovano i teško je primeniti diseciranje u analizi.
 
== Interakcija sa receptorima ==
Većina hormona započinje ćelijsku reakciju na bazi inicijalnog kombinovanja sa specifičnim intraćelijskim ili receptorskim proteinom povezanim sa ćelijskom membranom. Ćelije mogu imati različite receptore koji prepoznaju isti hormon i aktiviraju različite puteve prenosa signala, ili alternativno različiti hormoni i njihovi receptori mogu da koriste isti biohemijski proces.
 
Za većinu hormona, uključujući većinu proteinskih hormona, receptor je povezan sa membranom i ugrađen u [[Ćelijska membrana|plazmu membrane]] na površini ćelije. Interakcija hormona i receptora uobičajeno izaziva niz sekundarnih efekata u okviru [[Citoplazma|citoplazme]] ćelije, često uključujući fosforilaciju ili defosforilaciju različitih citoplazmatičnih proteina, promene u propustljivosti jonskih kanala ili povećanje koncentracije intraćelijskih molekula koji se mogu ponašati kao sekundarni prenosioci (na primer ciklični AMP).
 
Za hormone kao što su steroidi ili hormoni tiroidne žlezde, njihovi receptori su smešteni intraćelijski u okviru [[Citoplazma|citoplazme]] njihove ciljne ćelije. Da bi vezali svoje receptore ovi hormoni moraju da prođu ćelijsku membranu. Kombinovani hormon-receptor kompleks potom se pomera duž nuklearne membrane u jezgro ćelije, gde se vezuje za specifičnu DNA sekvencu, povećavajući ili neutrališući akciju određenih [[Gen|gena]] i utičući na proteinsku sintezu<ref name=beato>{{cite journal | author =Beato M, Chavez S and Truss M | title = Transcriptional regulation by steroid hormones | journal = Steroids | year=1996 | volume=61 | issue=4 | pages=240-251 | id = PMID 8733009}}</ref>. Međutim, kao što se pokazalo nisu svi steroidni receptori locirani intraćelijski, neki su povezani sa ćelijskom membranom. <ref name=hammes>{{cite journal | author =Hammes SR | title = The further redefining of steroid-mediated signaling | journal = Proc Natl Acad Sci USA | year=2003 | volume=100 | issue=5 | pages=21680-2170 | id = PMID 12606724}}</ref>
 
Važno je uzeti u obzir i formiranje efikasne koncentracije hormonsko-receptorskih kompleksa koja određuje nivo na kom je način prenosa ćelijskog signala aktiviran u reakciji na hormonski signal. Koncentracija hormonsko-receptorskog kompleksa se efikasno određuje na bazi tri faktora:
 
# Raspoloživog broja hormonskih molekula za kompleksnu formaciju
# Raspoloživog broja receptornih molekula za kompleksnu formaciju i
# Vezivnog afiniteta između hormona i receptora.
 
Uglavnom broj hormonskih molekula koji su na raspolaganju za kompleksnu formaciju je ključni faktor u određivanju nivoa na kom je prenosa signala aktiviran. Broj raspoloživih molekulskih hormona određen koncentracijom cirkulišućeg hormona je pod uticajem nivoa i stepena sekrecije biosintetičkih ćelija. Broj receptora na površini ćelije prijemnika takođe može da bude raznolik kao i afinitet između hormona i njegovih receptora.
== Fiziologija hormona ==
Većina ćelija je sposobna da proizvede jedan ili više molekula koji se ponašaju kao signalni molekuli za druge ćelije, menjajući njihov rast, funkciju ili metabolizam. Klasični hormoni proizvedeni od strane [[endokrine žlezde]] su ćelijski proizvodi, specijalizovani da služe kao regulatori na nivou celog organizma. Međutim oni mogu ispoljavati i svoje efekte u okviru tkiva u kom se proizvode i inicijalno oslobađaju.
[[Eikozanoid]]i se smatraju hormonima sa lokalnim dejstvom.
 
== Interakcija sa receptorima ==
== Receptori ==
[[File:Steroid and Lipid Hormones.svg|thumb|400px|Levi dijagram prikazuje [[Steroidni hormon|steroidni]] ([[lipid]]ni) hormon:<ref>{{cite journal| author= Funder JW, Krozowski Z, Myles K, Sato A, Sheppard KE, Young M |title= Mineralocorticoid receptors, salt, and hypertension |year = 1997|url= | journal= Recent Prog Horm Res | volume= 52 |pages = 247–260 |pmid= 9238855 }}</ref><ref name=gup>{{cite journal| author= Gupta BBP, Lalchhandama K |title= Molecular mechanisms of glucocorticoid action |year = 2002|url=http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_083_09_1103_1111_0.pdf | journal= Current Science | volume= 83 | issue= 9 |pages = 1103–1111 |pmid= |pmc= |doi= }}</ref><ref>{{cite journal| author= Frye CA |title= Steroids, reproductive endocrine function, and affect. A review |year = 2009|url= | journal= Minerva Ginecol | volume= 61 | issue= 6 |pages = 541–562 |pmid= 19942840 }}</ref> (1) ulazak u ćeliju i (2) vezivanje za protein receptora u jedru, čime se uzrokuje (3) sinteza iRNK, što je prvi korak u [[Sinteza proteina|proteinskoj sintezi]]. Na desnoj strani su prikazani proteinski hormoni: (1) vezivanje za receptore čime se (2) započinje prenos signala. Putevi transdukcije se završavaju (3) sa aktivacijom transkripcionih faktora u jedru, i početkom proteinske sinteze. U oba dijagrama, „a“ označava hormon, „b“ ćelijsku membranu, „c“ citoplazmu, i „d“ jedro.]]
 
<ref name = "Evans_1988">{{vcite2 journal | vauthors = Evans RM | title = The steroid and thyroid hormone receptor superfamily | journal = Science | volume = 240 | issue = 4854 | pages = 889–95 | year = 1988 | doi = 10.1126/science.3283939 | pmid = 3283939}}</ref><ref name = "Olefsky_2001">{{vcite2 journal | vauthors = Olefsky JM | title = Nuclear receptor minireview series | journal = J. Biol. Chem. | volume = 276 | issue = 40 | pages = 36863–4 | year = 2001 | pmid = 11459855 | doi = 10.1074/jbc.R100047200 }}</ref> koji su ligandom aktivirani [[transkripcioni faktor]]i.
<ref name = "Wärnmark_2003">{{vcite2 journal | vauthors = Wärnmark A, Treuter E, Wright AP, Gustafsson J-Å | title = Activation functions 1 and 2 of nuclear receptors: molecular strategies for transcriptional activation | journal = Mol. Endocrinol. | volume = 17 | issue = 10 | pages = 1901–9 | year = 2003 | pmid = 12893880 | doi = 10.1210/me.2002-0384 }}</ref><ref name="Weatherman_1999">{{cite journal | author = Weatherman RV, Fletterick RJ, Scanlan TS | title = Nuclear-receptor ligands and ligand-binding domains | journal = Annu. Rev. Biochem. | volume = 68 | issue = | pages = 559–81 | year = 1999 | pmid = 10872460 | doi = 10.1146/annurev.biochem.68.1.559 }}</ref> Da bi se vezali za svoje receptore, ti hormoni prvo moraju da prođu kroz ćelijsku membranu. Do toga može da dođe zato što su oni rastvorni u lipidima. Kombinovani [[proteinski kompleks|kompleks]] hormona i receptora se zatim premešta kroz membranu u ćelijsko jedro, gde se vezuje za specifične [[Sekvenca nukleinskih kiselina|DNK sekvence]].<ref>{{cite journal | last = Samarsky | first = DA |author2=Fournier MJ |author3=Singer RH |author4=Bertrand E | year = 1998 | title = The snoRNA box C/D motif directs nucleolar targeting and also couples snoRNA synthesis and localization | journal = EMBO | volume = 17 | pages = 3747–3757 | pmid = 9649444 | doi = 10.1093/emboj/17.13.3747 | issue = 13 | pmc = 1170710 }}</ref><ref>{{cite doi|10.1101/gad.11.7.941}}</ref> Time se reguliše izražavanje pojedinih [[gen]]a, i stoga povećavaju nivoi proteina kodiranih tim genima.<ref name=beato>{{cite journal | author =Beato M, Chavez S and Truss M | title = Transcriptional regulation by steroid hormones | journal = Steroids | year=1996 | volume=61 | issue=4 | pages=240–251 | pmid = 8733009 | doi = 10.1016/0039-128X(96)00030-X}}</ref> Pokazano je da svi steroidni receptori nisu locirani unutar ćelije. Neki su vezani za ćelijsku membranu.<ref name=hammes>{{cite journal | author =Hammes SR | title = The further redefining of steroid-mediated signaling | journal = Proc Natl Acad Sci USA | year=2003 | volume=100 | issue=5 | pages=21680–2170 | pmid = 12606724 | doi = 10.1073/pnas.0530224100 | pmc =151311}}</ref>
 
Važno je uzeti u obzir i formiranje efikasne koncentracije hormonsko-receptorskih kompleksa koja određuje nivo na kom je način prenosa ćelijskog signala aktiviran u reakciji na hormonski signal. Koncentracija hormonsko-receptorskog kompleksa se efikasno određuje na bazi tri faktora:
 
# Raspoloživog broja hormonskih molekula za kompleksnu formaciju
# Raspoloživog broja receptornih molekula za kompleksnu formaciju i
# Vezivnog afiniteta između hormona i receptora.
 
Uglavnom broj hormonskih molekula koji su na raspolaganju za kompleksnu formaciju je ključni faktor u određivanju nivoa na kom je prenosa signala aktiviran. Broj raspoloživih molekulskih hormona određen koncentracijom cirkulišućeg hormona je pod uticajem nivoa i stepena sekrecije biosintetičkih ćelija. Broj receptora na površini ćelije prijemnika takođe može da bude raznolik kao i afinitet između hormona i njegovih receptora.
 
== Hormonski efekti ==
| peptid || [[Thrombopoietin]] || TPO || [[jetra]], [[bubreg]] || ||
|-
| peptid || [[tireostimulišući hormon|Tiroid-stimulišući hormon]]<ref>{{Cite book |author=Darinka Koraćević, Gordana Bjelaković, Vidosava Đorđević |title=Biohemija |publisher=Savremena administracija |id=ISBN 86-387-0622-7}}</ref> || TSH || [[prednji režanj hipofize]] || [[tirotropi]] || cAMP
|-
| peptid || [[Tireotropni-regulatorni hormon]] || TRH || [[hipotalamus]] || || IP3
 
== Reference ==
{{reflist|2}}
 
== Literatura ==
1.513.355

izmjena