Razlike između izmjena na stranici "Bitka kod Waterlooa"

Dodana 34 bajta ,  prije 8 godina
m/м
r2.7.3) (robot Mijenja: mr:वॉटर्लूची लढाई; kozmetičke promjene
m/м (r2.7.2) (robot Mijenja: hy:Վաթերլոոյի ճակատամարտ)
m/м (r2.7.3) (robot Mijenja: mr:वॉटर्लूची लढाई; kozmetičke promjene)
|rezultat = pobeda koalicije
|strana1 = {{zastava|Francuska}}
|strana2 = Saveznička vojska: <br /> [[Velika Britanija ]] <br /> [[Ujedinjena Nizozemska ]] <br /> [[Hanover]] <br /> [[Nasau]] <br /> [[Brunsvik]] <br /> pojačana sa: <br /> [[Pruska|Pruskom]]
|komandant1 = [[Napoleon]]<br /> [[Mišel Nej]]
|komandant2 = [[Vojvoda od Velingtona]]<br /> [[Gebhard fon Bliher]]
|jačina1 = 73.000
|jačina2 = 67.000 saveznika <br /> 60.000 Prusa (48.000 angažovano do 18:00)
|gubici1 = 25.000 mrtvih ili ranjenih, 8.000 zarobljenih
|gubici2 = 22.000 mrtvih ili ranjenih
Kada se Napoleon vratio na vlast, mnoge su se države, koje su bile protiv njega, ujedinile u Sedmu koaliciju. Dvije velike snage pod vodstvom Wellingtona i von Blüchera sastale su se u blizini sjeveroistočne granice Francuske. Napoleon se odlučio za napad s ciljem da ih uništi prije nego se njihove snage udruže i krenu u invaziju na Francusku zajedno s preostalom Koalicijom. Nakon toga uslijedila je odlučujuća trodnevna borba (16. - 19. lipnja 1815.)
 
== Uvod ==
Šest dana pre nego što je Napoleon došao do [[Pariz]]a, na [[Bečki kongres|Bečkom kongresu]] je [[13.3.]] [[1815.]] bio proglašen pobunjenikom, a [[17.3.]] [[1815.]] četiri velike sile [[Velika Britanija]], [[Pruska]], [[Rusija]] i [[Austrija]] su se međusobno obavezale da će prikupiti 150.000 vojnika da bi svrgnuli Napoleona. [[Napoleon]] nije uspeo u pokušajima da uveri nekoga od članova Sedme koalicije da odustane od koalicije. Zbog toga je smatrao da je njegova jedina šansa ako prvi napadne, pre nego što koalicija sakupi svu vojsku. Kad bi južno od [[Brisel]]a uništio koalicijske snage, pre nego što dobiju pojačanja, tada bi Britance mogao da vrati na more, a Prusku izbaci iz rata.
[[Datoteka:Waterloo_campaign_map.png|thumb|305px|Mapa pohoda oko Vaterloa]]
Velington je proveo [[17.6.]] vraćajući se na prethodni obrambeni položaj na brdu Sent Žan, niskoj izbočini južno od [[Vaterlo]]a. Lijevo krilo francuske vojske pod komandom [[Mišel Nej|Neja]] ga je sledilo. Napoleon se pridružio Neju sa većinom rezervi, koje su porazile Pruse u Linjiju. Napoleon je generalu Grušu izdao [[17.6.]] neodređene komande da sa 30.000 vojnika proganja Pruse. To je doprinijela kasnijem porazu. Komande je izdao ujutro 17.6., a Gruš je sa proganjanjem započeo kasno toga dana, kada Prusi više nisu bili angažovani. Izgubljeno je bilo dragocjeno vrijeme da se odredi gdje je glavnina pruske vojske, tako da je bilo kasno da se spriječe Prusi da dođu do [[Vavr]]a. A od Vavra su Prusi mogli pomagati Velingtona. Sa desnim krilom armije Sjevera [[18.6.]]a došlo je do sukoba sa Prusima kod [[Vavr]]a.
 
== Bojni poredak ==
U bici je učestvovalo 71.947 francuskih vojnika. Saveznici iz Britanije, Brunsvika, Hanovera, Nasaua i Nizozemske imali su 67.661 vojnika. Od 26 pješadijskih brigada u Velingtonovoj vojsci bilo je 9 britanskih brigada. Od 12 konjičkih brigada 7 je bilo britanskih. U bici su sudjelovala 2 i po korpusa pruske vojske. Napadali su francusko desno krilo. Do 18:00 u bici je učestvovalo 48.000 pruskih vojnika. Dvije brigade napale su Lobau u 16:30, a 2. korpus i dijelovi 1. korpusa su se uključili u 18:00.
[[Datoteka:Braine-L'Alleud_-_Butte_du_Lion_dite_de_Waterloo.jpg|thumb|right|Čuvene ravnice Vaterloa i veštačko brdo sa lavljim spomenikom|300px]]
 
== Bitka ==
Na desnoj strani [[Vaterlo]]a je "dvorac" Igomon, koji nije predstavljao neku ozbiljnu vojnu utvrdu. Odatle se protezala izbočina u smjeru zapad-istok do sela Papelat na krajnje lijevoj strani. I Igomon i Papelot su bili utvrđeni, pa su sigurno ušvršćivali Velingtonova krila. Papelot je osim toga kontrolirala put prema [[Vavr]]u, odakle je trebalo stići prusko pojačanje. Izbočinu je presijecao drum u smjeru sjever-jug prema [[Brisel]]u. Na zapadnoj strani toga druma ispred Velingtonove linije bila je farma La Haj Sent, gdje je Velington smjestio 350 pešadinaca. Na suprotnoj strani druma bio je pijesak, koji je predstavljao zaštitu za jednu jedinicu strelaca.
 
Glavni napad, koji bi počinjao opasnom francuskom poljskom artiljerijom kasnio je satima dok god se tlo od prethodnog pljuska nije dovoljno osušilo da bi izdržalo težinu artiljerije. Osim toga blato je sprečavalo i pješadiju i konjicu. Kada je francuska artiljerija započela paljbu oko 11:35, očekivani efekt artiljerije je izostao zbog mekog tla, koje je apsorbovalo udar mnogih artiljerijskih zrna. Osim toga Velingtonova taktika je umanjila broj vrijednih meta. Oko 13:30 Napoleon je dobio informacije da Prusi napreduju prema njegovoj desnoj strani. Zbog toga je naredio maršalu Neju da pošalje piješadiju pod komandom Derlona prema Velingtonovom levom centru istočno od La Haj Sent. Derlon je imao 4 divizije od 18.000 vojnika. Derlon se već sukobljavao sa Velingtonom ranije u Španiji i znao je za njegovu taktiku masivnog korištenja kratkodosežnih mušketi protiv pješadije. Derlon je zbog toga odlučio da ne napada u uobičajenom francuskom rasporedu, nego bataljon po bataljon, jedan iza drugoga. Divizija koja je bila na krajnje levoj strani upustila se u sukobe sa braniocima na La Hej Sent. Desna se upustila u borbe kroz Papelot. Preostale dijve divizije pod komandom generala Donzeloa i Markonjea su napale nizozemsku 1. brigadu i uspele je nakon artiljerijske paljbe i borbe brzo istinuti sa izbočine. Iza njih je bila divizija od 7.000 vojnika pod komandom generala Tomasa Piktona. Divizija je imala i veterane iz rata u Španiji. Uslijedio je sukob Piktonove divizije od 7.000 vojnika protiv 9.000 francuskih vojnika. Došlo je do razmjene vatre, borbe izbliza i prsa o prsa. Izgledalo je da će Piktonovi vojnici izgubiti.
 
=== Britanska konjica ===
U tom ključnom trenutku pojavila se britanska teška konjica, koja se dotad nije vidjela iza izbočine. Predvodio ih je lord Uksbridž, glavni saveznički komandant konjice. Oko 3.000 konjanika je napalo Derlonovu pješadiju, koja je dotad bila raspoređena za borbu mušketama. Derlonova pješadija nije imala ni vremena ni prostora da formira obrambene kvadrate. Konjica je razbila dvije regimente oklopnika, dvije divizije Donzeloa i Markonjea, tako da su u kasnijoj bici jako malo učestvovali. Britanska teška konjica je krenula dalje u napad, umesto da se grupiše. Konjica je nastavila sa napadima i pri tome je posjekla dosta artiljeraca. Međutim konjička formacija je bila u tom trenutku u neredu, pa ih je napala francuska konjica i nanela im teške gubitke. Gubici su tada bili oko četvrt ukupnih snaga. Tokom cijele bitke gubici su bili 45% ukupnog broja. Taj događaj je britansku konjicu jako mnogo koštao. Iako su jako skupo platili u kasnijem delu bitke su uspijevali da kreću u kontranapade protiv kombinovanih napada francuske pješadije i konjice.
 
=== Pojava Prusa i Nejov konjički napad na centar ===
Prusi su se počeli pojavljivati na bojnom polju. Napoleon je poslao rezervu, Lobauov 6. korpus i dvije konjičke divizije, sve zajedno 15.000 vojnika, da ih zadrži. Tako je Napoleon potrošio sve pješadijske rezervne snage, osim garde. Ostao je da se obračuna sa Velingtonom sa manjim brojem vojnika.
 
Nejov konjički napad je bio najveći konjički juriš u istoriji ratovanja ali u opsegu jedne bitke jer je u napad jurišalo 12.000 francuskih konjanika na britanske položaje. To je bio zastrašujuć juriš jer je francuska vojska željela time zastrašiti neprijatelja. Juriši su izvođeni nekoliko puta dok i ovaj napad nije slomljen.
 
=== Borbe sa Prusima za Plansenoa ===
[[Mišel Nej]] je posle toga organizovao napad na La Haj Sent, koju je osvojio nakon što je tu njemačka legija ostala bez municije. Mišel Nej je posle toga premjestio artiljeriju prema savezničkom centru i počeo uništavati savezničke pešadijske kvadrate. Da su imali rezervne pješadije Francuzi bi se probili kroz Velingtonov centar. Prusi su počeli potiskivati Lobauove snage iz Plansenoa, koji je bio iza francuske desne strane. Napoleon je na to poslao Mladu Gardu od 10 bataljona da bi vratio Pruse. Mlada Garda je posle teških borbi vratila Plansenoa, ali je posle kontranapada ponovo je izgubila. Napoleon na to šalje dva bataljona Stare garde, koji posle teške borbe bajonetama ponovo zauzimaju Plansenoa. Ponovo su Prusi, pod zapovedništvom fon Bilova i Pirha napali Plansenoa. Prusa je bilo 30.000, a Francuza 20.000. Stara garda i druga vojska zadržavali su oko sat vremena masivni pruski kontranapad, pa su bili ponovo izbačeni iz Plansenoa. Franuzi su imali stravične gubitke. Na primer jedna jedinica mlade garde imala je 92% gubitaka.
[[Datoteka:Waterloo JPG01 (10).jpg|thumb|left|175px|Napoleon]]
 
=== Imperijalna garda napada Velingtonov centar ===
Velingtonov centar je bio izložen posle francuskog zauzimanja La Haj Sant. Napoleon je uključio svoju zadnju rezervu, dotad nepobjedivu Imperijalnu gardu. Oko 3.000 gardista je prošlo kroz savezničku vatru i porazili su savezničku prvu liniju. U međuvremenu na bojno polje su konačno došli dijelovi Citenovog 1. pruskog armijskog korpusa, pa su olakšali pritisak na Velingtonovo lijevo krilo. Velington je posle toga mogao da ojača svoj razbijeni centar. Francuski gardijski napad se nastavljao i situacija je postala kritična za Velingtonovu vojsku. Nizozemska artiljerija je pokušala zaustaviti napredovanje francuske garde.
 
Na zapadu je 1.500 britanskih gardista ležalo štiteći se od artiljerijske vatre. Oni su iznenadili Imperijalnu gardu kad su ustali i zapucali. Zadali su Imperijalnoj gardi težak udarac. Francuzka lovačka pješadija se rasporedila da odgovori na vatru, ali posle 10 minuta borbe malobrojniji Francuzi su se pokolebali. Usledila je borba bajonetama, a u pomoć je došao svjež bataljon francuske lovačke pješadije. Britanska garda se tada počela povlačiti, ali ni Francuzi nisu napredovali zbog vatre sa strane.
 
=== Povlačenje Imperijalne garde izaziva paniku ===
Ostaci [[Imperijalna garda|Imperijalne garde]] povukli su se razbijeno i haotično. Panika se raširila francuskim redovima, da se garda povlači i da se svako spasi kako može. [[Vojvoda od Velingtona]] je procijenio da je povlačenje garde trenutak kad treba napasti. Signalizovao je napad na Francuze. Saveznička pješadija je bila granatirana cijeli dan, a sad je pojurila na Francuze, koji su se počeli povlačiti. Posle neuspjelog napada na saveznički centar [[Imperijalna garda]] sakupila se i pregrupisala južno od La Haj Sent. Ostala su samo tri ili četiri bataljona garde. Napadi brigade Frederika Adama i dijelova 5. brigade izazvali su daljnju konfuziju kod garde. Oni koji su ostali u polupovezanim jedinicama povukli su se borbom prema L Bel Alijans.
 
=== Plansenoa pada, a Francuzi se svuda povlače ===
Kasno popodne stizali su mnogo veći dijelovi Citenovog 1. korpusa u područje sjeverno od La Haj Seint. To je omogućilo Velingtonu da ojača svoj centar na vrijeme prije Napoleonovog napada i da tako odbije taj opasni napad. Kada je francuska garda protjerana iz Velingtonovog centra pruski 1. korpus se probijao kroz francuski centar. Do 7:30 francuske linije su zakrivljene u obliku potkovice. Centar je bio u La Haj Seint, a krajevi potkovice u Igomonu na lijevo i Plansenoi na desno. Francuzi su ponovo zauzeli pozicije u La Haju i Papelotu. Fon Hofmanova 24. regimenta ih je odatle izbacila. Počele su i borbe za izbočinu duž Papelote. Zajedno sa drugim jedinicama i odatle su izbacili Francuze. Diritova divizija se raspadala pod napadima, a onda je konjica pruskog 1. korpusa počela prolaziti kroz rupu. Pod prijetnjom masivnog konjičkog napada su se povukli, pa je 1. pruski korpus zauzio Briselski drum, jedinu francusku odstupnicu.
 
[[Datoteka:Waterloo Lion.jpg|thumb|200px|Spomenik u obliku lava i brdo, podignuti su na mjestu gdje se vjeruje da je ranjen nizozemski prijestolonasljednik]]
 
== Zaključak ==
Velington i fon Bliher su se sreli oko 21:00, a to je označilo kraj bitke. Saveznici su imali 15.000 mrtvih ili ranjenih, a Prusi 7.000. Napoleon je imao 25.000 mrtvih ili ranjenih i 8.000 zarobljenih. [[Napoleon]] je bio svrgnut i jedno vrijeme je bio u begu, prije nego što se predao Britancima. Navodno je Napoleon pokušao da pobjegne u Severnu Ameriku. Bio je zatočen na Svetoj Heleni, gdje je i umro [[1821.]], ali tek nakon što je Velika Britanija "odala počast" njegovim mrtvim vojnicima u Bitki tri cara , bitki naroda i u ovoj koristeći ih kao gnojivo za svoja polja. <ref>London Observer 18.11.1822</ref> <ref>[http://www.independent.co.uk/opinion/commentators/fisk/robert-fisk-this-is-not-about-bad-apples-this-is-the-horror-of-war-6289046.html Robert Fisk: This is not about 'bad apples'. This is the horror of war]</ref>.
== Izvori ==
* 1815 The Waterloo Campaign, The German Victory, Peter Hofschoer ISBN 1-85367-368-4
 
== Dodatna literatura ==
* ''Campaigns of Napoleon'' by [[David G. Chandler]]
* ''Napoleonic Wars'' by [[Michael Glover]]
* [http://www.napoleonic-literature.com/Waterloo_OB/Prussian.htm Prussian Order of Battle for the campaign (in German)]
* [http://www.nationalarchives.gov.uk/documentsonline/search-results.asp?searchtype=quicksearch&pagenumber=1&querytype=1&catid=2&query=%22waterloo%20medal%20book%22&sortspec=scope+asc The Waterloo Medal Book: recipients of the Waterloo medal, listed by Corps and Regiment]
 
{{Link FA|eo}}
 
[[Kategorija:Bitke Napoleonovih ratova]]
 
{{Link FA|eo}}
{{Link FA|ro}}
 
[[mk:Битка кај Ватерло]]
[[mn:Ватерлоогийн тулалдаан]]
[[mr:वॉटर्लूची लढाई]]
[[mr:वॉटर्लूचे युद्ध]]
[[ms:Pertempuran Waterloo]]
[[nl:Slag bij Waterloo]]
108.525

izmjena