Razlike između izmjena na stranici "Telep"

Dodano 5.688 bajtova ,  prije 9 godina
nema sažetka uređivanja
m (ispravke)
{{Gradska četvrt
[[Datoteka:Telep02.jpg|thumb|250px|Pravoslavna crkva na Telepu]]
| naziv = Telep
[[Datoteka:Telep suboticki bulevar01.jpg|thumb|250px|Telep, Subotički bulevar (Bulevar Evrope)]]
| slika = Telep05.jpg
'''Telep''' je naselje koje svojom teritorijom čini zapadni deo [[Novi Sad|Novog Sada]], glavnog grada Autonomne Pokrajine [[Vojvodina|Vojvodine]] u [[Srbija|Srbiji]].
| opis_slike = Panoramski pogled na Telep
| grad = [[Novi Sad]]
| opština =
| površina =
| stanovništvo =
| stanovništvo_godina =
| gustina =
| mapa = Novi Sad
| gšir = 45.2391
| gduž = 19.8083
}}
'''Telep''' je gradska četvrt locirana u zapadnom delu [[Novi Sad|Novog Sada]], koja zauzima površinu od 3,45 -{km²}-.
 
==Delovi i granice naselja==
Naselje se sastoji iz dve mesne zajednice:
[[Slika:Novi sad quarters.png|mini|280p|Mapa gradskih četvrti Novog Sada, na kojoj se vidi položaj Telepa]]
Naselje se sastoji iz dva dela:
*'''1. Severni Telep''' - teritorija južno od Futoškog puta, zapadno od Subotičkog bulevara (Bulevara Evrope) i severno od Somborskog bulevara, čija trasa deli Telep na dva dela, a ova ulica predstavlja glavnu ulicu u naselju i centar Telepa.
*'''2. Južni Telep''' - teritorija južno od Somborskog bulevara, severno od Podunavske ulice, zapadno od ulica Ribarsko ostrvo i Sima Matavulja i istočno od Šumske ulice.
 
Susedne gradske četvrti su: [[Novo Naselje (Novi Sad)|Novo Naselje]] i [[Satelit (Novi Sad)|Satelit]] (na severu); [[Adice]] (na zapadu); [[Adamovićevo naselje]], [[Liman (Novi Sad)|Liman 4]] i [[Depresija]] (na istoku); i [[Kameničko ostrvo]] (na jugu).
'''1.Severni Telep''' - teritorija južno od Futoškog bulevara, zapadno od Subotičkog bulevara, istočno od fabrike vode "[[Minakva]]" i severno od Somborskog bulevara (koji više nije u izgradnji) koji zapravo deli Telep na dva dela i predstavlja glavnu ulicu i centar Telepa.
 
==Mesne zajednice==
'''2.Južni Telep''' - teritorija južno od Somborskog bulevara, severno od reke [[Dunav]], istočno od naselja [[Liman]] 4 i zapadno od naselja [[Adica|Adice]].
Na Telepu postoje 3 mesne zajednice:
*1. Južni Telep, ova mesna zajednica obuhvata jugoistočni deo Južnog Telepa, kao i istočni deo izletničkog područja Kameničko Ostrvo, koje se ne smatra delom naselja Telep.
*2. Nikola Tesla - Telep, ova mesna zajednica obuhvata istočni deo Severnog Telepa.
*3. Bratstvo - Telep, ova mesna zajednica obuhvata zapadne delove Severnog i Južnog Telepa.
 
== IstorijaIme Telepai istorija naselja ==
[[Slika:Telep02.jpg|mini|280p|Pravoslavna crkva na Telepu]]
[[Slika:Telep suboticki bulevar01.jpg|mini|280p|Telep, Subotički bulevar (Bulevar Evrope)]]
U srednjem veku (13-16. vek), na ovom prostoru je postojalo naselje po imenu '''Sent Marton'''.
 
Naziv "Telep" na mađarskom jeziku označava naselje. Prvobitno ime današnjeg Telepa bilo je '''Daranjijevo naselje''' (na mađarskom: Darányi-telep), a između 1927. i 1944. godine, zvanični naziv Telepa bio je '''Adamovićevo naselje''' (ovo ime se koristilo kako za današnji Telep, tako i za današnje [[Adamovićevo naselje]], što su danas dve zasebne gradske četvrti).
Ovo naselje je počelo da se formira upravo oko sadašnje Somborske ulice, kojom se nekada pružala pruga koja je vodila za [[Sombor]] (tzv. Somborska pruga). Naselje u početku naseljavaju radnici koji rade na železnici, a kasnije se doseljavaju i ostali. U tadašnjem naselju pretežno stanovništvo je mađarsko, zatim srpsko, a bilo je i ostalih nacija.
 
Daranjijevo naselje, iz koga je nastao današnji Telep, počelo je da se formira 1889. godine, na području današnjeg Adamovićevog naselja, da bi se posle 1890. godine proširilo i na područje današnjeg Telepa, na prostor oko sadašnje Somborske ulice, kojom se nekada pružala pruga koja je vodila za [[Sombor]] (tzv. Somborska pruga). Naselje je prvo obuhvatalo područje današnjeg Severnog Telepa, dok je Južni Telep počeo da se razvija posle 1902. godine.
Sada pretežno stanovništvo čine [[Srbi]], pogotovo od kada je počela izgradnja stambenih objekata višeporodičnog stanovanja.
 
Naselje u početku naseljavaju radnici koji rade na železnici, a kasnije se doseljavaju i ostali. U tadašnjem naselju pretežno stanovništvo je mađarsko, zatim srpsko, a bilo je i ostalih nacija. Gradska uprava je [[1927]]-[[1928|28]]. godine podigla školu [[Branko Radičević]] (danas škola [[Jožef Atila]]) i dve bogomolje - katoličku i reformatsku. 1931. godine, stanovništvo naselja brojalo je oko 9.000 žitelja. 1945. godine, dotadašnje jedinstveno naselje podeljeno je na zapadni deo koji se od tada zvanično naziva "Telep" i istočni deo, koji zadržava naziv "Adamovićevo naselje".
Neke značajnije ulice su: ''Jovana Popovića'', ''Vršačka'', ''Petefi Šandora'', ''Subotički bul''., ''Futoški put'', ''Heroja Pinkija'' i dr.
 
<gallery>
Telep na mađarskom znači naselje.
Slika:Novi sad stara naselja02.png|Srednjovekovno naselje Sent Marton na području današnjeg Telepa
</gallery>
 
==Stanovništvo==
{{Novi Sad}}
Telep su nekada uglavnom naseljavali Mađari, a danas pretežno stanovništvo čine [[Srbi]], pogotovo od kada je počela izgradnja stambenih objekata višeporodičnog stanovanja. Pored Srba, u naselju još uvek postoji brojna mađarska manjina. Prema podacima preduzeća JKP Informatika Novi Sad, na području Telepa živi 18.094 stanovnika (2010. godina), od čega u MZ "Južni Telep" 6.615, u MZ "Nikola Tesla - Telep" 5.437 i u MZ "Bratstvo - Telep" 6.042.<ref>{{cite web|url=http://www.nsinfo.co.rs/?q=node/54 |title=statistike iz opštih podataka &#124; |publisher=Nsinfo.co.rs |date= |accessdate=29. 06. 2010.}}</ref>
{{commonscat|Telep}}
 
==Kultura==
[[Kategorija:Novi Sad]]
Na Telepu postoje pravoslavna, katolička i kalvinistička crkva. Naselje je takođe kulturno središte novosadskih Mađara. 1945. godine, na Telepu je osnovan mađarski kulturni centar "Petefi Šandor", koji se bavi očuvanjem lokalne kulture novosadskih Mađara.
 
==Obrazovanje==
U naselju postoje tri škole:
*Osnovna škola "Nikola Tesla"
*Osnovna škola "Jožef Atila"
*Gimnazija "Laza Kostić"
 
==Zdravstvo==
U severnom delu Telepa nalaze se dom zdravlja i Specijalna hirurška bolnica "Parks".
 
==Privreda==
Na severu Telepa, uz Futoški put, razvijena je privreda, a neka od značajnijih preduzeća su "Minakva", "Novitet", "Plastal", "Enterijer Janković", itd.
 
Na Futoškom putu se takođe nalazi supermarket "Univereksport".
 
==Ulice==
Neke značajnije ulice su: ''Somborski bulevar'', ''Subotički bulevar'' (''Bulevar Evrope''), ''Futoški put'', ''Jovana Popovića'', ''Vršačka'', ''Petefi Šandora'', ''Heroja Pinkija'', i dr.
 
<gallery>
Slika:Telep suboticki bulevar02.jpg|Telep, Subotički bulevar (Bulevar Evrope)
Slika:Telep suboticki bulevar04.jpg|Telep, Subotički bulevar (Bulevar Evrope)
Slika:Telep suboticki bulevar05.jpg|Telep, Subotički bulevar (Bulevar Evrope)
Slika:Suboticki bulevar02.jpg|Telep, Subotički bulevar (Bulevar Evrope)
Slika:Telep06.jpg|Panoramski pogled na Telep
Slika:Telep07.jpg|Panoramski pogled na Telep
Slika:Telep04.jpg|Telep, najstariji deo Somborskog bulevara (pre rekonstrukcije)
Slika:Telep03.jpg|Telep, najstariji deo Somborskog bulevara (pre rekonstrukcije)
</gallery>
 
==Saobraćaj==
Severnom granicom Telepa prostire se magistralni put M–7 [[Novi Sad]] – Bačka Palanka.
 
Glavne linije [[Gradski prevoz u Novom Sadu|javnog gradskog prevoza]] koje saobraćaju na Telepu su autobusi broj 6 i 12. Autobuske linije broj 2, 7 i 9 takođe prolaze pored granica Telepa, a u blizini naselja saobraćaju i linije broj 4, 11A, 11B i 70.
 
==Literatura==
*Milorad Grujić, Vodič kroz Novi Sad i okolinu, Novi Sad, 2004.
*Jovan Mirosavljević, Novi Sad - atlas ulica, Novi Sad, 1998.
*Jovan Mirosavljević, Brevijar ulica Novog Sada 1745-2001, Novi Sad, 2002.
*Mr Agneš Ozer, Adamovićevo naselje, Enciklopedija Novog Sada, Sveska 1, Novi Sad, 1993.
*Ferenc Uri, Telep, Enciklopedija Novog Sada, knjiga 28, Novi Sad, 2007.
*Zoran Rapajić, Novi Sad bez tajni, Beograd, 2002.
 
<gallery>
Slika:Telep,_Calvinist_church.jpg|Kalvinistička crkva na Telepu
Slika:Telep,_Catholic_Church.jpg|Katolička crkva na Telepu
Slika:Telep01.jpg|Hotel Duga na Telepu
Slika:Nikola Tesla Osnovna Skola.jpg|Osnovna škola Nikola Tesla na Telepu
Slika:Telep suboticki bulevar03.jpg|Najveća zgrada na Telepu, Subotički bulevar (Bulevar Evrope)
</gallery>
 
==Izvori==
{{izvori}}
 
==Vidi još==
*[[Gradske četvrti Novog Sada]]
 
== Spoljašnje veze ==
*[http://host.sezampro.yu/jezikdanas/3-97/3-97_4.htm Gradske četvrti Novog Sada]
*[http://www.bgnekretnine.net/img/mapa-novi-sad.gif Detaljna mapa Novog Sada i Telepa]
*[http://www.mapa-novog-sada.com/ Detaljna mapa Novog Sada i Telepa]
 
{{commonscat|Telep}}
{{Novi Sad}}
[[Kategorija:Gradske četvrti Novog Sada]]
 
[[en:Telep]]