Plagioklas predstavlja izomorfnu seriju minerala, čiji su krajnji članovi albit (NaAlSi3O8) i anortit (CaAl2Si2O8). Serija plagioklasa pripada grupi silikata, podgrupi tektosilikata, klasi feldspata.

Plagioklasi su izuzetno važni petrogeni minerali (izgrađuju stene). Ulaze u sastav gotovo svih magmatskih stena, izuzev ultrabazičnih. Takođe, u petrologiji su važni i zbog određivanja porekla magmatskih stena (tipa magme od koje nastaju, dubine Zemljine kore odakle ta magma potiče).

Sastav svakog minerala iz serije plagioklasa direktno je uslovljen sadržajem albitske (Ab) i anortitske (An) komponente, i može se jednostavno odrediti merenjem indeksa prelamanja minerala, ili ugla cepljivosti na polarizacionom mikroskopu. Ugao cepljivosti je optička osobina, i varira sa promenom sadržaja albitske komponente.

Serija plagioklasa sadrži šest minerala, koji se razlikuju po sadržaju albitske i anortitske komponente. Minerale ove serije i procentualni sadržaj krajnjih članova u njima, prikazuje sledeća tabela.

Minerali serije plagioklasa i njihov sastav
Plagioclase minerals and their compositions
Naziv % NaAlSi3O8(%Ab) % CaAl2Si2O8(%An)
Albit
100–90 0–10
Oligoklas
90–70 10–30
Andezin
70–50 30–50
Labradorit
50–30 50–70
Bitovnit
30–10 70–90
Anortit
10–0 90–100

Albit je dobio naziv po latinskoj reči albus, zbog svoje bele boje. To je vrlo čest i važan petrogeni mineral, koji ulazi u sastav, najčešće, kiselih magmatskih stena i pegmatitskih dajkova, gde je u asocijaciji sa turmalinom i berilom.

Oligoklas se najčešće javlja u granitu, sijenitu, dioritu i gnajsu. Često je u asocijaciji sa ortoklasom.

Andezin je karakterističan mineral u stenama kao što je diorit, koji sadrži promenljivu količinu silicijuma, i njegov izlivni ekvivalent andezit.

Labradorit, nepoznata razmera

Labradorit je karakterističan mineral u nešto bazičnijim magmatskim stenama, kao što su diorit, gabro, andezit ili bazalt, i obično je u asocijaciji sa nekim mineralom iz grupe piroksena ili amfibola. Pokazuje promenu boje u odnosu na promenu ugla osvetljenja.

Bitovnit je vrlo redak mineral, koji se javlja u bazičnijim magmatskim stenama.

Anortit je neuporedivo ređi mineral u odnosu na albit. Javlja se u intruzivnim bazičnim i, retko, ultrabazičnim magmatskim stenama.

Vidi još

uredi

Literatura

uredi
  1. Babič D. 2003. Mineralogija. Beograd: Rudarsko-geološki fakultet