Otvori glavni meni

Parazit (grč. para = "pored" i sitos = "hrana") je organizam koji se hrani na račun drugog organizma (nazvanog domaćin) u toku dužeg vremenskog perioda. Kao posledica specifičnog načina života kod parazita se javlja niz adaptacija koje se ogledaju u tome da neki organi zakržljaju ili nestanu, dok se na njihov račun razvijaju drugi. Posledice prisustva parazita po domaćina mogu varirati od malih promena u ponašanju, preko očitih patoloških promena u tkivima, do smrti u nekim slučajevima.

Generalni ekološki odnosi parazita i domaćina se nazivaju parazitizam.

Podela parazitaUredi

Prema broju domaćina u kojima parazitiraju, parazite možemo deliti na:

  • monoksene (monoxenes) koji parazitiraju samo u jednoj vrsti domaćina (kakva je npr. čovečija glista);
  • heteroksene (heteroxenes) koji žive na račan dva ili više domaćina pri čemu se razlikuju dva tipa domaćina:
    • stalni (definitivni) u kome parazitiraju odrasle jedinke
    • prelazni u kome žive larve;
  • autoheteroksene koji ceo životni ciklus (jaje, larva, adult) provode u jednom domaćinu, kao što to čini npr. trihinela

Odnos parazita prema domaćinu može biti:

  1. uslovan (fakultativan) parazitizam kada mogu da žive slobodno ili parazitski i organizmu domaćina ne nanose niakkvu štetu:
  2. pravi (obligatni) parazitizam kada žive na račun domaćina.

U pogledu mesta u domaćinu u kome parazitiraju dele se na:

  • ektoparazite koji žive na površini tela ili u pristupačnim prirodnim dupljama (npr. šugarac);
  • endoparazite koji žive duboko u šupljinama organizma domaćina, u njegovom tkivu ili krvi.

Prema vremenu provedenom u domaćinu dele se na:

  • permenentne koji veći deo ili čitav životni vek provode parazitirajući
  • intermitentni (temporarni) koji u domaćinu provode samo određeno vreme potrebno da bi zadovoljili svoje potrebe

Adaptacije na parazitski način životaUredi

Parazitizam je evolucioni proces tokom koga su razvile određene osobine kao rezultat prilagođavanja na specifične uslove života:

Parazitske bolesti životinjaUredi

Kada se kod inficiranih životinja klinički ispoljava parazitizam narušavanjem zdravstvenog stanjate životinje[1], onda govorimo o parazitskim bolestima.

Analogno zaraznim bolestima,prema broju životinja koje su obolele razlikuju se:

  • enzootije, kada su u pitanju pojedinačni slučajevi infekcije na ogranićenom prostoru;
  • epizootije, zahvataju veći broj životinja na području jedne države ili šire;
  • panzootije, kada su infekcijom zahvaćene životinje jednog kontinenta ili čak infekcija prelazi i na susedni kontinent; jako retko javljaju
Glavni članak: parazitske bolesti

LiteraturaUredi

  1. http://www.vet.bg.ac.yu/~nenaaleksic/doc/DrNA_PARAZITSKE%20BOLESTI.txt
  • Aleksić, Nevenka: Praktikum iz parazitskih bolesti, Tehnika, Beograd 1999.
  • Aleksić, Nevenka: Parazitske bolesti - sšecijalni deo, Autorovo izdanje, Beograd 2004.
  • Biblioteka Planeta Zemlja i život na njoj, Čovek i životinjski svet, ZUNS i Srpsko biološko društvo, Beograd, 1987.
  • Brajković, M: Zoologija invertebrata I, Biološki fakultet, Beograd, 2006.
  • Dogelj, V,A: Zoologija beskičmenjaka, Naučna knjiga, Beograd, 1971.
  • Krunić, M: Zoologija invertebrata 1, Naučna knjiga, Beograd, 1977.
  • Krunić, M: Zoologija invertebrata 2, Naučna knjiga, Beograd, 1979.
  • Mariček, Magdalena, Ćurčić, B, Radović, I: Specijalna zoologija, Naučna knjiga, Beograd, 1986.
  • Radović, I, Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet Beograd i Stylos Novi Sad, Beograd, 2001.
  • Ratajac, Ružica: Zoologija za studente Poljoprivrednog fakulteta, PMF u Novom Sadu i MP Stylos Novi Sad, 1995.
  • Petrov, Brigita, Radović, I,Miličić, Dragana, Petrov, I: Opšta i sistematska zoologija (praktikum), Biološki fakultet, Beograd, 2000.

Spoljašnje vezeUredi