Opsada Herceg Novog bila je jedna od epizoda u vrijeme Trećeg mletačko-osmanskog rata i osmansko-habsburških borbi za kontrolu Mediterana, koja se odvila u julu 1539.[1]

Opsada Herceg Novog
Segment Treći mletačko-osmanski rat
Castel Novo.jpg
Gravura venecijanske utvrde Castel Novo (Herceg Novi)

Datum 18. jul - 6. august 1539.
Lokacija Jadransko more - Herceg Novi
Ishod Osmanska pobjeda
Sukobljene strane
Flag of Cross of Burgundy.svg Španjolsko Carstvo Fictitious Ottoman flag 2.svg Osmansko Carstvo
Komandanti i vođe
Francisco de Sarmiento Hajrudin Barbarosa

HistorijaUredi

Godinu dana prije same opsade Herceg Novi su zauzeli španjolski terciosi prilikom propale kampanje Svete lige protiv Osmanskog Carstva po Levantu. Bedemima utvrđeni grad opkolila je sa kopna i mora snažna osmanska vojska admirala Hajrudina Barbarose. On je ponudio časnu predaju braniteljima, što su španjolski komandant Francisco de Sarmiento i njegovi kapetani, glatko odbili, iako su znali da je flota Svete lige, poražena u Bitka kod Preveze i da im nemože pomoći. Zbog tog je tokom opsade barbarosina vojska pretrpjela teške gubitke. Ipak je nakraju Herceg Novi konačno pao u Osmanske ruke pa su gotovo svi španjolski branitelji, uključujući i Sarmienta - pobijeni. Gubitkom grada završio je kršćanski pokušaj da preuzme kontrolu nad Levantom.[1]

PozadinaUredi

Mletačka Republika uplašena gubitkom svojih domena i uništenjem trgovine, provela je snažnu akciju za stvaranje Svete lige, kako bi povratila izgubljena područja i protjerala Osmanlije s mora. U februaru 1538. papa Pavao III. konačno je uspio okupiti Ligu, u kojoj su pored Papinske Države bili Mletačka Republika, Sveto Rimsko Carstvo (zapravo Španjolsko Carstvo) i Malteški vitezovi.

Saveznici su po dogovoru za tu kampanju trebali okupiti flotu od 200 galija i 100 pomoćnih brodova, i vojsku od oko 50.000 pješadinaca i 4.500 konjarnika.[1] Ali je nakraju u akciju krenulo samo 130 galija i vojska od oko 15.000 pješadinaca, uglavnom Španjolaca. Komanda nad flotom formalno je dana Genovežanu Andreji Doriji, ali kako su Vicenzo Capello i Marco Grimaldi, papinski i venecijanski admiral imali gotovo dvostruko više brodova od Dorije - nisu ga puno ni slušali. Dok je komandant vojske bio Ferrante Gonzaga podkralj Sicilije.[1]

Trzavice između komandanata flote smanjile su njenu efikasnost i šanse protiv iskusnog protivnika kao što je Barbarosa, što je došlo na vidjelo u Bitci kod Preveze. Ali je flota Svete lige i nakon tog poraza uspjela podržati svoje kopnene snage u desantu na dalmatinsku obalu i kod zauzimanja Herceg Novog. Taj gradić bio je strateška utvrda između venecijanskog Kotora i Dubrovačke Republike. Zbog tog je Mletačka Republika zatražila da se Herceg Novi preda njima, ali je to habsburški car Svetog Rimskog Carstva Karlo V to odbio.[1]

Garnizon Herceg Novog imao je oko 4.000 vojnika, od tog 150 lakih konjarnika i 15 topnika. Taj poprilično veliki garnizon, trebo je biti odskočna daska za slijedeći napad na Levant, ali kako je utvrda ovisila o podršci flote, koja se raspala nakon poraza kod Preveze - Herceg Novi nije imao nikakve šanse protivHajrudina Barbarose.[1]

OpsadaUredi

Prema primljenim zapovijedima, Barbarosa je krenuo prema Herceg Novom sa flotom od oko 200 brodova i ​​20,000 vojnika, među njima i sultanovih janjičara. Namjera mu je bila da blokira Herceg Novi s mora, dok je to isto s kopna trebao uraditi Bosanski paša sa 30.000 vojnika.[1]

Sarmiento se u međuvremenu pripremao za opsadu, i poslao izaslanike da zatraže pomoć, ali uzaludno jer je Andrea Doria, koji se nalazio u Otrantu sa flotom od 47 carskih i 4 malteških galija, znao da je preslab, pa je poručio Sarmientu da se preda.[1]

Barbarosa je u junu poslao 30 galija da blokiraju ulaz u Boku Kotorsku, brodovi su doplovili do Herceg Novog 12. juna i iskrcali 1000 vojnika, koji su trebali pronaći izvore vode i pohvatati seljake da im daju informacije. Sarmiento je jurnuo na njih i natjerao ih da pobjegnu na brodove.

Barbarosa je sa glavninom flote stigao 18. jula, a nekoliko dana kasnije i Bosanski paša. Nakon bombardiranja s brodova i iskrcanih topova izveli su nekoliko juriša na bedeme koji su odbijeni uz dosta poginulih janjičara.

Nakon višednevnih borbi Osmanlije su provalile u Herceg Novi ujutro 6. augusta i konačno ga zauzele nakon velikih gubitaka u vlastitim redovima.[1] Nakon tog je Herceg Novi ostao u osmanskim rukama gotovo 150 godina, sve do 1687. kad su ga zauzeli Venecijanci uz pomoć Crnogoraca Vučete Bogdanovića za Morejskog rata.[1]

IzvoriUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 "Siege of Castelnuovo" (engleski). World Library Foundation. http://www.gutenberg.cc/articles/eng/Siege_of_Castelnuovo. pristupljeno 30. 05. 2017. 

Vanjske vezeUredi