Nizozemska revolucija

Nizozemska revolucija, ponekad nazvana Nizozemski ustanak ili Osamdesetogodišnji rat je naziv za oružani sukob između Španije i njenih pobunjenih posjeda u Nizozemskoj, koji je (s prekidom od 1607. do 1619.) trajao od godine 1568. do godine 1648. i završio stvaranjem nezavisnih Sedam ujedinjenih nizozemskih provincija, odnosno podjelom nekadašnje Nizozemske na pretežno protestantsku Holandiju i pretežno katoličku Belgiju.

Povod za sukob je bilo širenje kalvinizma u Nizozemskoj, što je navelo španskog kralja Felipea II. (1556. - 1598.) da godine 1568. cjelokupno stanovništvo osudi na smrt, što predstavlja najopsežniji pravni akt takve vrste u istoriji. Iako su Španci imali vojnu nadmoć, pobunjeni Nizozemci su zahvaljujući svojim pomorskim vještinama i pomoći saveznika sa strane pružali uspješni otpor, te su ne sаmo ostvarili de facto nezavisnost, nego i za vrijeme rata Holandiju učinili najbogatijom i najnaprednijom zemljom Evrope, stvorivši liberalnu tradiciju koja se održala do današnjeg dana.


Nizozemska revolucija je naziv za oružani sukob između Španije i njenih pobunjenih poseda u Nizozemskoj, koji je trajao od godine 1568. do godine 1648. i završio stvaranjem nezavisnih Ujedinjenih Pokrajina Nizozemske, odnosno podelom nekadašnje Nizozemske na pretežno protestantsku Holandiju i pretežno katoličku Belgiju.

Povod za sukob je bilo širenje kalvinizma u Nizozemskoj, što je navelo španskog kralja da godine 1568. celokupno stanovništvo osudi na smrt, što predstavlja najopsežniji pravni akt takve vrste u istoriji. Iako su Španci imali vojnu nadmoć, pobunjeni Nizozemci su zahvaljujući svojim pomorskim veštinama i pomoći saveznika sa strane pružali uspešni otpor, pa su ne samo ostvarili nezavisnost, nego i za vreme rata Holandiju učinili najbogatijom i najnaprednijom zemljom Evrope, stvorivši liberalnu tradiciju koja se održala do današnjeg dana.

U ovom radu bavićemo se pregledom stanja u Nizozemskoj pre, za vreme i posle izbijanja revolucije. Opisaćemo neke od ključnih događaja koji su se dogodili. Najpre ćemo poći od perioda pre izbijanja revolucije.

Vilјеm Оrаnski, vоđа Hоlаndskе rеvоluciје

NIZOZEMSKA DO IZBIJANJA REVOLUCIJE

Politička istorija do 1559. godine

Naziv Nizozemska (Netherland ili Netherlands - donja zemlja ili donje zemlje) javlja se prvi put u XV veku i njime je obuhvaćen prostor uz Severno more u donjim tokovima reka Rajne, Meze i Šelde tj. današnjih Holandije, Belgije, severne Francuske i Luksemburga. Najvažnije oblasti u južnom delu zemlje su Eno, Artoa, Pikardija, Luksemburg (jugoistok); centralnom: Flandrija, Brabant i Limburg (istok); severnom: Holandija, Zelandija, Frizija. U jezičko etničkom pogledu Nizozemsku možemo podeliti linijom istok-zapad u visini Brisela na germanski (holandski, flamanski) sever i na romanski (valonski) jug.

U državno-pravnom pogledu ove teritorije bile su deo carstva Karla Velikog da bi u vreme njegovih naslednika pripale istočnoj Franačkoj. Slabljenjem centralne vlasti nastao je u Nizozemskoj čitav niz malih političkih jedinica koje su se postepeno osamostaljivale da bi u XIII i XIV veku stekle nezavisnost. U XV veku ove su oblasti ušle u sastav Burgundije. Burgundija je vojvodstvo u istočnoj Francuskoj (Burgonja). Francuski kralj Žan II Dobri ustupio ga je 1363. godine svome sinu Filipu Smelom koji je ovde obrazovao novu dinastiju. Koristeći slabost francuskih kraljeva i stajući na stranu Engleza burgundske vojvode, Žan Neustrašivi, Filip Dobri i Šarl Smeli, su uspele da izgrade faktički samostalnu državu. Nasledjivanjem, kupovinom, pritiskom i oružjem pošlo im je za rukom da pod svoju vlast stave nizozemske pokrajine i na taj način stvore jednu od politički najmoćnijih i ekonomski najrazvijenijih država u Evropi. Burgundske vojvode su uprkos svojoj moći formalno bili vazali francuskih kraljeva i ovi su želeli da povrate kontrolu nad njima. Sa druge strane francuski i nizozemski deo Burgundije bili su teritorijalno razdvojeni i burgundske vojvode su želele da ih spoje što je bilo moguće jedino zauzimanjem francuskih oblasti koje su se isprečile izmedju njih. Sukob je bio neminovan tako da su više od dvadeset godina (1465-1493) vodjeni ratovi izmedju Francuske i Burgundije i Englezi kao tradicionalni francuski neprijatelji.

Eksterni linkoviUredi