Pseudomaurski stil

(Preusmjereno sa stranice Neo-maurski stil)

Pseudomaurski arhitektonski stil se pojavio na području Bosne i Hercegovine krajem 19. vijeka sa dolaskom austrougarske vladavine.[1]

Obnovljena Gradska vijećnica u Sarajevu
Zgrada Gradske vijećnice u Brčkom

Austrougarski period je period intezivne gradnje, čime nova uprava zadovoljava potrebe vlasti i potrebe stanovništva. Pseudomaurska arhitektura ili kako je historičari arhitekture još zovu - arhitektura eklektike u Bosni i Hercegovini je interpretacija orijentalnog sloga, maurske athitektura ili pseudoorijentalni izraz. Maursko doba u Španiji (VII-X vijek) postaje izvor ideja i inspiracije austrougarskim arhitektima koji su djelovali na prostorima Bosne i Hercegovine. Među svjetski poznatim spomenicima ovog razdoblja u Španiji najdominantnije mjesto zauzima Alhambra ili Crvena tvrđava u Granadi i Velika džamija u Cordobi.

Pseudomaurski stil je bio baziran na historicizmu kao nastavak razvoja renesansne klasične arhitekture, koja je okončana sa pojavom moderne. Formalne karakteristike ovog stila su: potkovičasti lukovi, ornamentika u štuku, lukovičaste kupole i dekoracija horizontalnih linija eksterijera u karakterističnim bojama.[2]

Reprezentativni objekti

uredi

Arhitekta Josip Vancaš[3] već 1888. godine pseudomaurski stil primijenjuje na zgradi Muhamedanske gradske čitaonice u Sarajevu. Na vakufskoj zgradi (hotel Central), koristi plitku čipkastu dekoraciju, a otvore prozora završava potkovičastim lukovima. Poznatiji objekti građeni u ovom stilu su:

Sinagoge

uredi

Pri izgradnji jevrejskih hramova krajem 19. i početkom 20. stoljeća, korišten je Pseudomaurski stil , obzirom da je u svom određenju nosio vezu sa stilskim uzorima u Španiji u doba Kalifata. Najveći broj bosanskih Jevreja Španiju je smatrao zemljom svog porijekla.

Reference

uredi
  1. „Nedžad Kurto: ARHITEKTURA BIH- Razvoj bosanskog stila”. Kulturno naslijeđe, Sarajevo. Pristupljeno 9. 2. 2017. 
  2. „Amir Pašić: Arhitektura Bosne i Hercegovine, Austrougarski period (1878-1918)”. Univerzitet u Sarajevu Filozofski fakultet Odsjek za historiju, Sarajevo. 2014. Pristupljeno 10. 9. 2017. 
  3. „Ana Barić CRKVA SVETIH ĆIRILA I METODA U SARAJEVU, DJELO JOSIPA VANCAŠA”. SVEUČILIŠTE U ZAGREBBU FILOZOFSKI FAKULTET -ODSJEK ZA POVIJEST UMJETNOSTI Zagreb 2014. Pristupljeno 9. 2. 2017. 
  4. „Vijećnica u Sarajevu”. kons.gov.ba. Pristupljeno 10. 9. 2017. [mrtav link]
  5. „Vijećnica u Brčkom”. kons.gov.ba accessdate= 10. 9. 2017. [mrtav link]
  6. „Kuća Kočića u Brčkom”. kons.gov.ba. Pristupljeno 10. 9. 2017. 
  7. „Vijećnica u Bosanskom Novom”. Komisija za nacionalne spomenike. Pristupljeno 13. 9. 2017. [mrtav link]

Literatura

uredi
  • Nedžad Kurto: Sarajevo 1492-1992, Oko, Sarajevo.
  • Ibrahim Krzović: Arhitektura secesije u Bosni i Hercegovini“, Kulturno naslijeđe, Sarajevo
  • Jela Božić, arhitekt Josip pl. Vancaš: Značaj i doprinos arhitekturi Sarajeva u periodu austrougarske uprave, doktorska disertacija, Sarajevo, 1989.