Murter (naselje)

Murter je najveće naselje na istoimenom srednjedalmatinskom otoku Murter od 2 068 stanovnika. [1]

Murter
Panorama naselja
Panorama naselja
Koordinate: 43°49′N 15°35′E / 43.817°N 15.583°E / 43.817; 15.583
Država  Hrvatska
županija Šibensko-kninska županija
Vlast
 - Gradonačelnik
Stanovništvo (2011.)
 - Urbano područje 2 068 [1]
Vremenska zona CET (UTC+1)
Poštanski broj 22243
Pozivni broj 022
Karta
Murter na karti Hrvatske
Murter
Murter
Murter na karti Hrvatske

Geografske karakteristikeUredi

Murter leži na krajnjem sjeverozapadu tog malog otoka, udaljen oko 30 km od Šibenika i 50 km od Zadra, u nekadašnjoj plodnoj dolini (danas urbaniziranoj) okružen brežuljcima Raduč (125 m), Sv. Roko (70 m) i Gradina (62 m).
Sve do kraja 1960-ih bila su jasno vidljiva tri murterska naselja - Staro selo na brdu Sv. Roko, novo naselje uz lučicu u uvali Hramina, i turističko naselje u uvali Slanica, na južnoj strani otoka. Danas su sva tri naselja stihijnom izgradnjom spojena u jednu urbanu cjelinu, zajedno sa susjednim naseljem Betina.

HistorijaUredi

Na osnovu arheoloških istraživanja koja su vršena između 1907. - 1909. na rtu Gradina (na kojem je danas staro groblje zna se da je tu postojalo antičko rimsko naselje - Colentum. Ono je propalo u 2. vijeku, a uzroci se još uvijek neznaju, prepostavlja se nakon potresa, iako ima hipoteza da su možda razorili gusari. [2]

Murter se prvi put spominje 1251. i to kao Villa Magna (Veliko Selo), zna se da je 1298. to naselje imalo 203 stanovnika. [2] Kako se otok od 14. vijeka zove Insula Mortari i to naselje je nazvano - Mortar, iz kog je vremenom došlo do današnjeg Murter.

 
Jahte u marini Hramina

Sve do kraja 18. vijeka u lokalnoj crkvi upotrebljavala se glagoljica i bosančica (ćirilica), ali je već 1866. otvorena je jedna od prvih javnih knjižnica u Dalmaciji, a osnovna škola i pošta - 1877. [2]

Najstarije naselje današnje Staro Selo nalazi se na brdu Sv. Roko. Od 1900. traje selidba stanovništva uz uvalu Hramina, kad je tu za Austro-Ugarske izgrađen lukobran i uređena lučica, i osnovana Uljarska zadruga 1910. [2] Austro-Ugarska vojska je na brdu Raduč izgradila artiljerijsku vojnu utvrdu, za kontrolu mora.

Nakon Drugog svjetskog rata počelo je širenje mjesta prema uvali Slanica, na južnoj strani otoka, i izgradnja prvih turističkih objekata, u prvo vrijeme radničkih odmarališta uz samu uvalu i plažu. Nakon 1980-ih otpočeo je graditeljski bum - pa je nekad plodna dolina do Slanice, pretvorena u naselje.

Spomenici i znamenitostiUredi

Murter kao nekadašnje težačko mjesto, nema puno reprezentativnih objekata, ali vrijedi spomenuti crkvicu Gospa od Gradine iz 17. vijeka, Kapelicu Sv. Roka u Starom Selu iz 1760. i crkvu Sv. Mihovila podignutu 1770. i proširenu 1847. I Murter je poput svih dalmatinskih malih mista imao Spomenik narodnooslobodilačkoj borbi i to na samoj rivi, ali je on miniran 2005. (još se nezna od strane kog), pa su nakon tog njegovi ostatci uklonjeni odlukom općinskog vijeća na čelu s Ivom Marušićem.

PrivredaUredi

Jedina grana privrede koja još nekako funkcionira je turizam, uz nešto ribarstva i vrlo skromne poljoprivrede uz okućnice za vlastite potrebe.
Nekad vrlo snažno ovčarstvo po kornatskim otocima je na izdisaju, jer se time više nitko ne bavi. Murter ima jedan mali hotel -Colentum, dva autokampa, dvije manje marine, i mnoštvo privatnih apartmana i soba.

IzvoriUredi

  1. 1,0 1,1 "Stanovništvo" (hrvatski). Državni zavod za statistiku Hrvatske. http://www.dzs.hr/hrv/censuses/census2001/Popis/H01_01_01/h01_01_01_zup15-6173.html. Pristupljeno 14. 02. 2013. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 "Murter" (hrvatski). Kulturni turizam. http://www.kulturni-turizam.com/hrv/sadrzaj/murter/#.USE08_LP6nw. Pristupljeno 14. 02. 2013. 

Vanjske vezeUredi