Otvori glavni meni

Mašhad (perz. مشهد, ili Mešhed) je grad u Iranu, drugi po veličini u državi i jedan od svetih gradova šijita. Grad se nalazi 850 km istočno od Teherana i sjedištem je pokrajine Razavi Horasan. Uz Kom, najvažniji je iranski religijski centar. Prema popisu stanovništva iz 2006. godine u Mašhadu je živjelo 2,427.316 stanovnika[1].

Mašhad
((fa)) مشهد
Grobnica Imama Reze
Grobnica Imama Reze
Nadimak: Šahr-e behešt („Grad raja”)
Koordinate: 36°18′N 59°36′E / 36.300°N 59.600°E / 36.300; 59.600
Država  Iran
Pokrajina Razavi Horasan
Okrug Mašhadski okrug
Vlast
 - Gradonačelnik Muhamed Pedžman
Površina
 - Ukupna 204 km²
Visina 1041 m
Stanovništvo (2006.)
 - Grad 2,427.316[1]
Vremenska zona IRST (UTC+3:30)
 - Ljeto (DST) IRDT (UTC+4:30)
Službena stranica www.mashhad.ir
Karta
Plan grada Mašhada iz 1975.

Plan grada Mašhada iz 1975.
Mašhad is located in Iran
Mašhad
Mašhad
Mašhad na karti Irana

Sadržaj/Садржај

GeografijaUredi / Уреди

Glavni članak: Geografija Irana

Mašhad je smješten u dolini rijeke Kašaf koja protječe između planinskih masiva Binaluda i Kopet-Daga, na nadmorskoj visini od 1041 m. Klima u gradu je stepska s prosječnom godišnjom količinom padalina od 254,2 mm i 2892,4 sunčanih sati. Temperaturne razlike su drastične i mogu se kretati od najnižih −28°C zimi do najviših 43,8 °C ljeti.

Klimatološki medijani za Mašhad
Mjesec jan-sij feb-velj mar-ožu apr-tra maj-svi jun-lip jul-srp aug-kol sep-ruj okt-lis nov-stu dec-pro godina
Apsolutni maksimum (°C) 24 26 32 35,4 39,2 41,6 43,8 42,4 42 35,8 29,4 28,2 43,8
Srednji maksimum (°C) 7,2 9,2 13,9 20,8 26,6 32,2 34,4 33 28,9 22,3 15,4 9,7 21,1
Srednja dnevna (°C) 1,7 3,6 8,3 14,5 19,4 24,2 26,5 24,6 20,2 14,2 8,6 3,9 14,1
Srednji minimum (°C) -3,8 -2,1 2,6 8,2 12,2 16,2 18,5 16,2 11,5 6,1 1,7 -1,9 7,1
Apsolutni minimum (°C) -27 -28 -13 -7 -1 4 10 5 -1 -8 -16 -25 -28
Precipitacija (mm) 33 35,2 55,6 46,3 27,6 4,2 1,1 0,8 1,7 8,6 16,4 24,7 2552
Izvor: Iranska meteorološka organizacija[2]

HistorijaUredi / Уреди

Glavni članak: Historija Irana

Dolina Kašafa bila je naseljena još u prahistoriji o čemu svjedoče arheološki lokaliteti 35 i 85 km istočno od Mašhada na kojima su nađeni ljudski ostaci iz ranog pleistocena, najstariji takve vrste u cijeloj zemlji i široj regiji[3]. Tokom starog i ranog srednjeg vijeka današnji Mašhad bio je poznat kao malo naselje zvano Sanabad, smješteno 24 km južno od velikog grada Tusa. Godine 818. pokraj Tusa odnosno u današnjem Mašhadu sahranjen je imam Reza, po šijitskom vjerovanju sedmi po redu neposredni potomak Muhameda i osmi od Dvanaest imama. Nakon katastrofalnih mongolskih razaranja po Horasanu u 13. vijeku, naselili su ga preživjeli stanovnici iz Tusa i ostalih većih gradova pa se nadalje počinje brzo razvijati. U ovo doba kroz Mašhad je vodio Put svile spajajući unutrašnjost Iranske visoravni s Mervom i Centralnom Azijom. Početkom novog vijeka Mašhad i okolica postaju poprištem borbi između iranskih Safavida i Uzbeka čiji su prodori zaustavljeni 1597. godine, te odbačeni iza Amu-Darje. Veliki procvat Mašhad doživljava u 18. vijeku kada ga je Nader-šah učinio prijestolnicom afšaridskog Irana, a u sljedećem vijeku počinje gubiti na značaju u korist Teherana. Godine 1912. Mašhad su bombardirali Rusi, a 1935. postao je poprištem velike pobune protiv sekularnog Reze-šaha.

GospodarstvoUredi / Уреди

Glavni članak: Gospodarstvo Irana

Uz Teheran, Isfahan i huzestansku makroregiju, Mašhad predstavlja najznačajniji industrijski centar Irana. Dominantne industrije su prehrambena, tekstilna i automobilska. Zbog šijitskih svetišta u gradu je razvijen i turizam, a posjećuje ga 20-ak milijuna hodočasnika godišnje.

PrometUredi / Уреди

Glavni članak: Promet Irana

Mašhad je najvažnije prometno čvorište sjeveroistočnog Irana. Cesta 44 vodi prema Nišapuru, Sabzevaru, Šahrudu, Damganu, Semnanu, Garmsaru i konačno Teheranu na zapadu, cesta 95 prema Torbat-e Hejdariji, Birdžandu, Zahedanu i konačno lučkom Čabaharu na jugu, a cesta 97 prema Farimanu, Torbat-e Džamu i Tajbadu na jugoistoku. Kroz Mašhad dolinom Kašafa prolazi i cesta cesta 22 koja ga prema istoku povezuje sa Sarahsom i Turkmenistanom odnosno prema zapadu s Kučanom, Bodžnurdom, kaspijskim pokrajinama Golestanom, Mazandaranom i Gilanom, te konačno Ardabilom. U Mašhadu se račva i željeznička mreža odnosno tri pruge: prva vodi prema zapadu i spaja ga s Teheranom, druga prema jugu odnosno Tabasu, Jazdu i Bandar Abasu, a treća prema Sarahsu na istoku. U južnom dijelu grada nalazi se i Internacionalni aerodrom Mašhad.

Gradski promet sastoji se primarno od cestovne mreže, a okosnicu čine gradske autoceste Kaem, Hemat, Kalantari, Vakilabad, Misak i Azadi. Istok grada okružuje i velika autocestovna obilaznica zbog rasterećenja mikroregionalnog prometa. Godine 2011. u promet je puštena prva od četiri planirane linije Mašhadskog metroa.

UniverzitetiUredi / Уреди

  • Firdusijev univerzitet u Mašhadu
  • Mašhadski univerzitet medicinskih nauka
  • Islamski slobodni univerzitet u Mašhadu
  • Mašhadski tehnički institut Šahid Muhamed Montazeri
  • Univerzitet Pajam Nur u Mašhadu
  • Institut za visoko školstvo Saddžad
  • Institut za visoko školstvo Hajam
  • Internacionalni institut Imam Reza
  • Univerzitet islamskih nauka Razavi
  • Istraživački institut sportskih nauka

Bratimljeni gradoviUredi / Уреди

GalerijaUredi / Уреди

VezeUredi / Уреди

IzvoriUredi / Уреди

  1. 1,0 1,1 ((fa))((en)) Statistical Centre of Iran (2006.). 2.8. Citis with a population of 100,000 and more. Teheran: Iranian ministry of the Interior. http://amar.sci.org.ir/Detail.aspx?Ln=E&no=98494&S=TP. 
  2. ((en)) IRIMO (2006.). Data Processing Center (1951-2005). Tehran: Iran Meteorological Organization. https://web.archive.org/web/20110927092840/http://www.irimo.ir/farsi/drought/synopH/Mashhad.txt. 
  3. ((en)) Carver, Martin; Jamialahmadi, Mana; Nasab, Hamed Vahdati; Nashli, Hassan Fazeli; Beshkani Amir (rujan 2008.). Kashafrud revisited: discovery of new Palaeolithic sites in north-eastern Iran, Antiquity LXXXII. York, U.K.: University of York, ISSN 0003-598X.

Vanjske vezeUredi / Уреди

Ostali projekti
 U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: Mašhad