Otvori glavni meni

Kameni ugljen kog po anglosaksonskim zemljama zovu - bitumenski ugljen i meki ugljen, je najrasprostranjenija vrsta ugljena.[1] On zbog svoje velike kalorijsku vrijednosti ima najvišu cijenu među ugljenima.[2]

Kameni ugljen
Grumen kamenog ugljena
Grumen kamenog ugljena

U Britaniji ga često zovu parni ugljen (steam coal) a po njemačkim zemljama - steinkohle (kameni ugljen). [1]

KarakteristikeUredi

Kameni ugljen je tamno smeđ do crn i najčešće slojevit.[1]Mikroskopom se mogu vidjeti pojedini organski dijelovi ugljena, i prepoznati tri glavne grupe: vitriniti, liptiniti i inertiniti. Staklasti materijal u većini kamenih ugljena je vitrinit, sastavljen u najvećoj mjeri od drvenastog biljnog tkiva. Zbog njegove relativno visoke kalorične vrijednost i niskog procenta vlage (manje od 3 %), jednostavnog transporta i skladištenja i njegovih količina - kameni ugljen ima najširu primjenu od svih vrsta ugljena. [1]

On se odavno koristi za pokretanje parnih generatora u termoelektranama i kotlovnica u industrijskim postrojenjima.[1]

Pored toga kameni ugljeni koji sadrže relativno malu količinu sumpora i aglomerata su jedini ugljeni pogodni za izradu metalurškog koksa, - tvrde spužvolike mase gotovo čista ugljika - važnog elementa za taljenje željezne rude.

Vrste kamenoga ugljena teško je razlikovati pogledom, pa se to čini na bazi kemijskih analiza i razlika u procentu hlapljivih tvari, kalorične vrijednosti (bez vode i pepela), omjera dušika i kisika prema vodiku i izgleda koksnoga ostatka.[2]

U Sjedinjenim Američkim Državama i Kanadi kameni ugljen klasificiraju u sredinu između smeđeg ugljena i antracita. U tim zemljama vrste kamenog ulja dijele na visoko, srednje, i nisko hlapive. Visoko hlapivi se klasificira na bazi kalorične vrijednosti, koja treba biti u rasponu od 24 do 33 megadžula po kilogramu.[1] Dok se srednji i nisko hlapivi klasificiraju na bazi procenta ugljika, kog treba biti u rasponu od 69 do 78 % za srednje, i od 78 do 86 % za nisko hlapive ugljene. Srednje i nisko hlapivi kameni ugljen imaju kaloričnu vrijednost blizu 35 MJ / kg.[1]

Po Evropi se vrste kamenog uglja, također klasificiraju po količini hlapljivih tvari i procentu ugljika, pa se dijele na antracit, poluantracit, masni, mršavi, plinski i plameni ugljen.[2]

Kameni ugljen se klasificira i po količini bitumena, pa tako postoji: cannel / kanel zvan i svijećni (jer gori kao svijeća), boghead iz kog se dobijaju ulja, parafin i kerozin i gagat, koji ima veliki procent bitumena, pa je tvrd i može se polirati, pa se od prahistorije koristi za izradu nakita.[2]

Kameni ugljen se formirao u vrućim i vlažnim predjelima bujne vegetacije.[2]

Najveći problem vezan uz korištenje kamenog ugljena je što se njegovim sagorijevanjem zagađuje zrak. Izgaranjem kamenog ugljena sa visokim procentom sumpora u atmosferu se ispuštaju velike količine sumpor-monoksida i sumpor dioksida, a pod određenim uvjetima i dušikovih oksida kog također ima u ugljenu.[1] U slučajevima kad ima puno vlage u zraku, ti plinovi se vežu uz kapljice kiše i padaju na zemlju kao kisele kiše - agens koji može oštetiti zgrade i usjeve i izazvati onečišćenje voda.[1]

Zbog tog se u novije vrijeme na dimnjake termoelektrana ugrađuju skupi filteri, donose zakoni i održavaju međunarodne konferencije, sve u cilju da se smanji njihov štetni utjecaj.

Proizvodnja Kamenog ugljena po zemljamaUredi

Proizvodnja Kamenog uglja (2012)
Redosljed Država Proizvodnja
(u milionima tona)
Rang Država Proizvodnja
(u milionima tona)
1   Kina} 3.505,0 11   Poljska 79,6
2   SAD 850,7 12   Kanada 57,0
3   Indija 557,7 13   Vijetnam 42,4
4   Indonezija 382,8 14   Sjeverna Koreja 32,2
5   Australija 374,1 15   Mongolija 23,6
6   Rusija 276,1 16   UK 16,8
7   Južna Afrika 260,0 17   Meksiko 13,7
8   Kazahstan 112,8 18   Njemačka 11,6
9   Kolumbija 89,2 19   Češka 10,8
10   Ukrajina 85,6 20   Filipini 8,2

Izvor: Bundesanstalt für Geowissenschaften und Rohstoffe[3]

PovezanoUredi

ReferenceUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 "Bituminous coal" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/science/bituminous-coal. pristupljeno 13. 10. 2014. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 "Kameni ugljene" (hrvatski). Leksikografski zavod Miroslav Krleža. http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=62991#poglavlje14137. pristupljeno 12. 10. 2015.. 
  3. "Reserven, Ressourcen und Verfügbarkeit von Energierohstoffen 2013" (PDF 11,5MB). Bundesanstalt für Geowissenschaften und Rohstoffe. str. 80. http://www.bgr.bund.de/DE/Themen/Energie/Downloads/Energiestudie_2013.pdf?__blob=publicationFile&v=5. pristupljeno 13. 10. 2014. 

Vanjske vezeUredi