Otvori glavni meni

Juraj Najdhart, arhitekt i urbanist, rođen je u Zagrebu 15.oktobra 1901. Potiče iz ugledne porodice zanatlija i trgovaca iz njemačke pokrajine Wurtenberga. Arhitekturu je studirao na bečkoj akademiji. Nakon što je diplomirao, nastavlja rad u Berensovom berlinskom ataljeu, a zatim 1936. godine odlazi u Pariz i započinje rad u ataljeu kod čuvenog Le Korbizjea.

U tim godinama sudjeluje na mnogim urbanistickim i arhitektonskim projektima realiziranim širom Evrope. Godine 1939. godine Juraj Najdhart dolazi u Sarajevo na poziv slovenačko-bosanskog arhitekte Dušana Grabrijana i tu ostaje do kraja života. Kroz njihovo dugogodišnje prijateljstvo nastala je i knjiga Arhitektura Bosne i put u savremeno.

Juraj Najdhart: Zgrada Parlamenta Bosne i Hercegovine "sa strukom" (Marilyn Monroe), kako je autor govorio

Radeći u Zenici od 1939. godine do početka Drugog svjetskog rata, Juraj Najdhart postavlja koncept nove stambene arhitekture za radničke porodice uz slogan na malim stvarima leži svijet. Tipovi njegovih radničkih kuća su sinteza njegovih saznanja stečenih u Korbizijevom ataljeu i samostalnom istraživanju kulture stanovanja u Bosni.[1] Projektovao je nova naselja s karakterističnim radničkim zgradama, od kojih su možda najpoznatiji tzv. ešovi, jednospratne zgrade sa 4 stana, kojih u Zenici ima 47. Uradio je Rudarsku školu 1941. i prvi Generalni urbanistički plan u istoriji Zenice 1955. godine.

Značajan dio njegovog i privatnog i radnog života vezan je za gradić Vareš. Tu je projektovao samački hotel za 250 radnika, prvi takve vrste u Jugoslaviji. Taj „hotel za bećare“, kako ga je zvao projektant, bio je komforan, sa stambenim i društvenim prostorijama, punim pansionom, restoranom, svim higijenskim prostorijama, terasom na krovu, tuševima, prostorom za sunčanje radnika. [2]

Njegova savremena arhitektura se vodila načelima narodne tradicije koja je proizilazila iz kulta komšiluka, vodeći se izrekama ništa mimo svijeta i po mjeri čovjeka.

Od 1953. bio je profesor na Arhitektonsko-urbanističkome fakultetu, član JAZU (danas HAZU)od 1963, i ANUBiH od 1978. [3]

Zapažena djela:

  • Sklop Nadbiskupskoga sjemeništa na Šalati u Zagrebu, 1926.–1929. godine
  • Paviljon i ljetna pozornica na Ilidži 1938. godine.
  • Radničko naselje Majdan u Varešu
  • Skijaška kuća na Trebeviću,
  • Filozofski fakultet,
  • Hemijsko-fizikalni institut,
  • Dom izvidača u Sarajevu,
  • Urbanističko rješenje jezgre Marijin dvor u Sarajevu i
  • Zgrada Parlamenta Bosne i Hercegovine koja svojom jednostavnošću i elegancijom predstavlja najveći spomenik ovom velikom čovjeku, arhitekti i kosmopliti.[4]

Juraj Najdhart umro je 13. jula 1979. godine u Sarajevu.

LiteraturaUredi / Уреди

  • Nedžad Kurto, Sarajevo 1492-1992, Oko, Sarajevo.
  • Maja Pličanić, Elša Turkušić - Radničko naselje Moderne sa "kućom za neoženjene radnike" u Varešu – prilog istraživanju polivalentne arhitekture Juraja Neidhardta. Sarajevo. 2012.
  • Jelica Karlić – Kapetanović - Juraj Najdhadrt – život i djelo. Sarajevo: Veselin Masleša, 1990.

ReferenceUredi / Уреди

Vanjski linkoviUredi / Уреди