Jul Variboba
Biografske informacije
Rođenje Jul Variboba
oktobar 1725.
San Giorgio Albanese, Cosenza, Calabria, južna Italija
Smrt 1788 (dob: 64)
Rim, Italija
Obrazovanje
Zanimanje svećenik i pisac
Opus
Književne vrste poezija
Jezik talijanski i albanski
Znamenita djela
Ghiella e Shën Mëriis Virghiër (srpskohrvatski: Život Djevice Marije, suvremeni albanski: Gjella e Shën Mërisë së Virgjër), Rim 1762.

Jul Variboba (1725–1788) bio je albanski arbereški pjesnik koji je dao važan dopinos razvoju književnosti na albanskom jeziku.

ŽivotUredi

Variboba je rođen u San Giorgio Albaneseu u provinciji Cosenza u obitelji koja je vodila porijeklo iz regije Mallakastre na jugu Albanije. Studirao je u Corsinijevom sjemeništu u San Benedetto Ullanu, središtu učenja i obuke za bizantsko grčko svećenstvo. Ovo sjemenište, koje je 1732. godine osnovao papa Klement XII, utjecalo je na kulturni napredak Arbereša iz Kalabrije u 18. stoljeću na sličan način na koji je grčko sjemenište u Palermu to činilo za Arbereše na Siciliji. Variboba, jedan od prvih učenika tog sjemeništa, zaređen je za svećenika 1749. godine i vratio se u rodni San Giorgio kako bi pomagao ostarjelom ocu Giovanniju, župnom svećeniku. Čak i tijekom studija u Corsinijevom sjemeništu Variboba je pokazao određenu sklonost latinskom (katoličkom) obredu nad tradicionalnim bizantskim grčkim obredom u crkvi Arbereša. U kasnijim godinama njegova polemička podrška prijelazu na latinski obred učinila ga je prilično nepopularnim kako u njegovoj župi, tako i u lokalnoj crkvenoj hijerarhiji u Rossanu, posebno nakon što je izravno apelirao na papu. Na kraju je bio prisiljen na progonstvo, isprva u Kampaniju i Napulj, a 1761. godine nastanio se u Rimu, gdje je proveo ostatak svojih dana.

PoezijaUredi

Unatoč previranjima ovih godina, Variboba je morao znati i za trenutke spokoja, jer je ubrzo nakon dolaska u Rim, 1762. godine, objavio svoju dugu lirsku pjesmu pod naslovom Ghiella e Shën Mëriis Virghiër (Život Djevice Marije, suvremeni albanski: Gjella e Shën Mërisë së Virgjër). Bila je to jedina arbereška knjiga tiskana u 18. stoljeću. Ova slabo strukturirana pjesma od 4717 stihova, napisana u cijelosti na dijalektu koji se govorio u San Giorgio Albanesu i prepuna kalabrijskog talijanskog rječnika, obrađuje život Djevice Marije od njezinog rođenja do uznesenja. Iako se, na temelju pjsnikova vlastitog života i beskompromisnog i polemičnog odnosa prema crkvenim obredima, može pomisliti da će stihovi biti odraz dubokog duhovnog promišljanja, Život Djevice Marije više pokazuje lagodan, ovozemaljski ton balade, gdje se Varibobina rodnau Kalabrija koristi kao pozadina za Isusovo rođenje i pretvaranje pobožnih likova Novog zavjeta u srdačne kalabrijske seljake iz 18. stoljeća.

ZnačajUredi

Variboba je jedinstven u ranoj albanskoj književnosti, kako po svojoj jasnom i jednostavnom pjesničkom senzibilitetu, tako i po raznolikosti svog ritmičkog izraza, premda kvaliteta njegova stiha znatno varira. Snaga Života Djevice Marije, u kojoj odjekuje narodno pjesništvo, zapravo leži u njezinom realističnom i jednostavnom stilu, često prožetom humorom i naivnošću, te u svježoj lokalnoj boji pjesničkih slika.

IzvoriUredi