Jud Süß (roman)

Disambig.svg Za ostale upotrebe, v. Jud Süß.

Jud Süß (sh. Jevrej Süss) je historijski roman njemačkog književnika Liona Feuchtwangera objavljen 1925. godine. Naslovni protagonist je Joseph Süss Oppenheimer, jevrejski bankar koji je u 18. vijeku bio siva eminencija na dvoru virtemberškog vojvode Karla Alexandera. Radnja prikazuje kako prosvijećeni Süss stvara modernu i efikasnu državu, ali s vremenom dolazi u sukob sa pohotnim i izopačenom vladarom, nakon čije smrti će postati žrtva spletke i lažnih optužbi.

Feuchtwanger je u svom romanu Süssa opisao kao svojevrsnu preteču Prosvjetiteljstva i modernih, liberalnih ideja, odnosno kao tragičnog junaka koji je spreman žrtvovati život za plemenite ideale. Motiv za pisanje je djelomično bilo i bujanje antisemitizma u tadašnjoj Weimarskoj Republici.

Godine 1927. je Feuchtwanger roman adaptirao u kazališnu predstavu. Nove kazališne adaptacije su napisali i engleski pisac Ashley Dukes i češko-jevrejski pisac Paul Kornfeld. Godine 1934. je u Britaniji snimljena ekranizacija pod naslovom Jew Süss.

Neke od motiva filma je, pak, koristio i zloglasni Jud Süss iz 1940. godine, koji se smatra jednim od najpoznatijih primjera antisemitske propagande u filmovima Trećeg rajha, te u kome je Süss prikazan kao monstrum.

Vanjske vezeUredi