Otvori glavni meni

Irski ustanak ili Irska pobuna 1798. (engl. Irish Rebellion of 1798; irski: Éirí Amach 1798) je bio oružani sukob koji se godine 1798. odigrao u Irskoj između pristaša irske nezavisnosti na jednoj, i snaga odanih britanskoj vlasti na drugoj strani. Do njega je došlo u vrijeme kada je Irska bila formalno nezavisna država, ali personalnom unijom i drugim vezama čvrsto vezana uz Kraljevstvo Velike Britanije, te u kojoj su od 17. vijeka vlast imali pripadnici protestantske manjine, odnosno anglikanske elite koja je od svih političkih i drugih prava isključila ne samo katoličku većinu, nego i pripadnike drugih protestantskih denominacija, uključujući prezbiterijance. Među njima su se posljednjim decenijama 18. vijeka počele širiti liberalne ideje, inspirirane američkom i Francuskom revolucijom, te je tako pod vodstvom Wolfea Tonea osnovana republikanska organizacija Ujedinjenih Iraca koja se borila za irsku nezavisnost. Tone i njegovi pristaše su ustanak pokrenuli za vrijeme dugotrajnog rata koji je Britanija vodila sa republikanskom Francuskom; usprkos početnih uspjeha, britanske vlasti su relativno brzo ugušile ustanak, koji je u mnogim dijelovima Irske bio oslabljen odbijanjem Katoličke crkve da ustanicima pruži podršku, čiji su predstavnici ustanike smatrali saveznicima "bezbožnih" francuskih revolucionara. Ustanak je konačno slomljen kada je zarobljen francuski ekspedicijski korpus koji se iskrcao u Irskoj. Nakon njega su britanske vlasti odlučile formalno potvrditi svoj nadzor nad Irskom te su 1800. doneseni Zakoni o Uniji kojim je nezavisna Kraljevina Irska prestala postojati, te je postala dio novog entiteta poznatog kao Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske.

Irski ustanak 1798.
Deo Francuskih revolucionarnih ratova
MAXWELL(1845) p184 Defeat at Vinegar Hill.jpg
Vrijeme:24. maj – 12. oktobar 1798
Mjesto:Irska
Rezultat:

poraz ustanika i britanska pobjeda

  • Zakoni o Uniji
  • gerilske aktivnosti pobunjenika u gorju Wicklow do 1803.
Sukobljene strane
Irska Republika
Ujedinjeni Irci
Branioci
 Francuska
 Velika Britanija
 Irska
Komandanti i vođe
Wolfe Tone
Henry Joy McCracken
Lord Edward FitzGerald
John Murphy
Francuska prva republika General Jean Humbert
Francuska prva republika Jean-Baptiste-François Bompart
Kraljevstvo Velika Britanija General George Warde
Kraljevstvo Velika Britanija MGO 1. markiz Cornwallis
Kraljevstvo Velika Britanija Lt. Gen. Gerard Lake
Kraljevina Irska Vikont Castlereagh
Kraljevstvo Velika Britanija Komodor John Warren
Snaga
50.000 Ujedinjenih Iraca
4100 francuskih redovnih vojnika
10 francuskih brodova[1]
40.000 pripadnika lojalističke milicije
30.000 britanskih redovnih vijnika
~25.000 britanskuh rezervista
~1.000 hesenskih najamnika
Žrtve i gubici
10.000[2]–50.000[3] ubijenih vojnika i civila
3.500 zarobljenih francuskih vojnika
7 zarobljenih francuskih brodova
o.500 – 2,000 ubijenih vojnika[4]
o. 1000 ubijenih lojalističkih civila

Vidi jošUredi

IzvoriUredi

  1. The 1798 Irish Rebellion (BBC).
  2. Thomas Bartlett, Clemency and Compensation, the treatment of defeated rebels and suffering loyalists after the 1798 rebellion, in Revolution, Counter-Revolution and Union, Ireland in the 1790s, Jim Smyth ed, Cambridge, 2000, p100
  3. Thomas Pakenham, P.392 The Year of Liberty (1969) ISBN 0-586-03709-8
  4. Bartlett, p100

Vanjske vezeUredi