Industrija kože i obuće

Industrija kože i obuće je grana lake industrije koja se bavi preradom životinjske kože i proizvodnjom obuće, odjeće i kožne galanterije od prirodne i umjetne kože.[1]

Industrija kože i obuće
Haljina iz 17. vijeka
Haljina iz 17. vijeka
Haljina iz 17. vijeka

Karakteristike

uredi

Kože se mogu klasificirati na više načina, jedan od najčešćih je prema porijeklu, pa se tako razlikuju umjetne i prirodne kože.

Prirodne kože se dijele na goveđe, ovčje, kozje, svinjske, konjske, tuljanske, kitovske, aligatorske, klokanske, nojevske... S druge strane prema namjeni za što će se upotrijebiti dijele se na; kože za obuću (80% svjetske proizvodnje) i kože za odjeću i kožnu galanteriju (torbe, rukavice, remenje, |novčanici).[2]

Umjetna koža je višeslojni ravni materijal, koji je po izgledu i karakteristikama sličan prirodnoj koži. Sastoji se od podloge (najčešće pamučna ili sintetička tkanina) na koji je naljepljen sloj polimernoga materijala, kao što je meki Poli(vinil-klorid). Danas se puno više koristi od nekad jedinog materijala za tu branšu - prirodne kože, Od nje se pravi sve; od cipela, kaputa do vrpci i sitnica kožne galanterije.[2]

U svijetu se najviše proizvodi goveđa koža, a najveći proizvođači su; Sjedinjene Američke Države, države bivšeg SSSR-a, Indija, Brazil, Argentina i Kina, zatim svinjska, ovčja (bivši SSSR, Novi Zeland, Australija, Argentina) i kozja koža (Kina, Indija, Pakistan, Nigerija, Etiopija).[2]

Historija

uredi

Obrada i korištenje životinjske kože ubraja se u najstarije ljudske vještine, to je uz skupljanje hrane, bila jedna od najvažnijih preokupacija neandertalaca zbog hladnoće. Zbog tog su se zagrtali krznima i kožom, ali je sirova bila suviše kruta i brzo raspadala, zbog tog su savladali prve metode štavljenja. Pretpostavlja se da su najstarije metode štavljenja bili dimljenje i premazivanje životinskim mastima.[2]

U Antičkom Egiptu su se kože štavile i bojale biljnim sredstvima već prije 5. milenija pne., što dokazuju sačuvani ostatci po grobnicama i crteži. Na babilonskim glinenim pločicama iz 1250. pne., pronađena su prva uputstva za obradu i korištenje kože. Već tada se za štavljenje koristio alaun.[2]

Sve do početka 19. vijeka kožarstvo je bilo gotovo isto kao u starom vijeku.[2]

Korištenje metoda industrijske proizvodnje u Industriji kože i obuće po razvijenim zemljama započelo je u drugoj polovici 19. vijeka. Prvi procesi koji su bili mehanizirani su neke od pripremnih i završnih radnji, tek je 1880-ih i 1890-ih usvojena je ubrzana metoda štavljenja kože kromovim sulfatom, zamijenivši primitivnu metodu štavljenja biljnim taninima.[1] To je uz uvođenje natrij sulfida za skidanje dlaka, rotacionih bačava, raznoraznih kemikalija znatno unaprijedilo proizvodnju.[2]

U obućarskoj industriji proces mehanizacije započeo je 1850-ih, uvođenjem šivaćih mašina za izradu gornjih dijelova cipela. Od tog vremena pa sve do kraja 19. vijeka izumljene su i druge mašine koje su ubrzale proces proizvodnje obuće.[1]

Izvori

uredi
  1. 1,0 1,1 1,2 Leather and Footwear Industry (engleski). Free dictionary. Pristupljeno 26.09. 20211. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Koža (hrvatski). Hrvatska enciklopedija LZMK. Pristupljeno 26.09. 2021. 

Vanjske veze

uredi