Otvori glavni meni

Gulbudin Hekmatjar

(Preusmjereno sa Gulbudin Hekmatijar)

Gulbuddin Hekmatyar (paštunski: ګلبدین حکمتیار; perzijski: گلبدین حکمتیار‎; rođen 1947) je afganistanski političar, najpoznatiji kao najmoćniji, ali i najkontroverzniji od vođa mudžahedina u ratu protiv Sovjeta, kao i po ulozi koju je igrao u nastavku sukoba nakon odlaska Sovjeta i pada komunističkog režima.

Gulbuddin Hekmatyar
ګلبدین حکمتیار
Gulbudin Hekmatjar

Gulbudin Hekmatjar


Predsjednik Burhanuddin Rabbani
Na dužnosti
17. jun 1993 – 28. jun 1994
Prethodnik Abdul Sabur Farid Kohistani
Nasljednik Arsala Rahmani Daulat
Na dužnosti
26. jun 1996 – 27. septembar 1996
Prethodnik Ahmad Shah Ahmadzai
Nasljednik Mohammad Rabbani

Rođen/a 1947
Imam Saheb, Kunduz, Afganistan
Politička stranka HIG
Alma mater Kabulski univerzitet
Religija sunitski islam
Vojna služba
Država Hezbi Islami (1975–1977)
HIG (1977–)
Godine službe 1975–
Bitke/ratovi afgansko-sovjetski rat
građanski rat u Afganistanu
Rat u Nagorno-Karabahu
Rat u Afganistanu (2001–2014)

Hekmatjar je bio paštunskog porijekla, a u ranoj mladosti je tokom školovanja nakratko prihvatio komunizam i postao članom Narodne demokratske partije Afganistana. No, ubrzo se od komunizma okrenuo prema fundamentalističkom tumačenju islama. To, kao i optužba za ubistvo, ga je 1973. godine potakla da emigrira u susjedni Pakistan gdje je formirao fundamentalističku stranku Hezb-i Islami. Tamo je ostvario bliske kontakte s pakistanskom vladom, kao i sa obavještajnom službom ISI.

Nakon sovjetske invazije su Hekmjatar i njegove pristaše dobili lavovski dio vojne, logističke, financijske i druge pomoći od strane SAD i drugih zapadnih država, te ga je, između ostalog, u Downing Streetu svečano primila britanska premijerka Margaret Thatcher. Iako je zbog toga raspolagao s najjačom od svih mudžahedinskih formacija, nije se smatrao najuspješnijim; to se tumači time da se, pogotovo u završnim godinama sukoba, manje borio protiv Sovjeta, a više protiv suparničkih mudžahedinskih frakcija, prije svega onih vezanih uz Ahmada Šah Masuda.

Neprijateljstvo sa Masudom ga je potaklo da odbije potpisati Pešavarski sporazum o podjeli vlasti u postkomunističkom Afganistanu, a u proljeće 1992. godine, nakon sloma komunističkog režima njegove trupe su pokušale samoinicijativno zauzeti prijestolnicu Kabul, te odmah otpočele sukobe sa Masudovim pristašama, otpočevši novi građanski rat. Hekmatjarove snage su istjerane iz Kabula, ali su ga zato izložile višegodišnjem bombardiranju, a rat se odužio i zato što su mu iz oportunistićkih razloga prišle druge frakcije.

Hekmatjar se od 1994. godine suočio s novom frakcijom - pokretom kasnije zvanim talibani, koji ga je usprkos ideološke bliskosti smatrao neprijateljem, ali, što je važnije, uživao daleko veću podršku stanovništva, pogotovo na jugu zemlje. Hekmatjar je nakon nekog vremena potisnut sa dvije strane, te je izgubio podršku svojih pakistanskih pokrovitelja. U proljeće 1994. se nakratko pomirio sa svojim suparnicima koji će kasnije stvoriti Sjeverni savez, ali ni to nije moglo spriječiti pad Kabula u talibanske ruke nekoliko mjeseci kasnije.

Hekmatjar je pred talibanima pobjegao u susjedni Iran gdje je ostao živjeti sljedećih nekoliko godina, potpuno se povukavši iz javnog života. Međutim, nakon američke invazije se vratio u zemlju i organizirao novu gerilsku formaciju koja se, samostalno od talibana i al Qaede bori protiv američkih snaga i njihovih saveznika.