Generalni providur Dalmacije i Albanije

Generalni providur Dalmacije i Albanije (od venecijanskog: Provedadore generale di Dalmazia e Albania) je bila titula visokog funkcionera Mletačke Republike sa sjedištem u Zadru, koji je bio nešto poput namjesnika zadužen za te krajeve od 1597. sve do pada Mletačke Republike 1797. godine.[1]

Generalni providur Dalmacije i Albanije
Provedadore generale di Dalmazia e Albania
Panorama Zadra sjedište Generalnog providura Dalmacije i Albanije
Panorama Zadra sjedište Generalnog providura Dalmacije i Albanije

Sadržaj/Садржај

HistorijaUredi

Glavni članak: providur

Nakon pada dalmatinske i crnogorske obale pod Veneciju, čitava regija je organizirana po pukovnijama, bez nekog centralnog ureda, koji navjerojatnije nije oformljen prije 1430. Venecijanci su u prve dvije dekade (razdoblje od 1409. / 20) ostavili upravu nad dotadašnjim obalnim komunama onakvu kakvu su zatekli, osim što su sebi dali privilegiju da potvrđuju izbor kneza.[1] Venecija vjerojatno nije bila u stanju da odmah organizira svoju vlast i sudstvo, po uzoru na sebe, osim privremeno i zbog iznimnih razloga. Nakon tog datuma, Venecijanci su počeli u te krajeve češće slati svoje visoke činovnike, da upravljaju tim krajevima ali bez nekog centra u nekom od gradova. To su bili privremeni gradonačelnici ili kapetani, izvanredni ili opći providuri, ukratko privremeni upravitelji tj. namjesnici.[2] Krajem 16. vijeka slanje tih venecijanskih povjerenika postalo je toliko učestalo, da je to konačno stabilizirano - 1597. osnivanjem funkcije Generalnog providura Dalmacije i Albanije. Njegovo sjedište bilo je u Zadru u dvorcu grofova Lantana na otoku Svete Eufemije. On je postao vrhovni autoritet mletačke Dalmacije i Albanije, sa širokim političkim, ekonomskim, vojnim, pa čak i sudskim ovlastima (potonje su mu dodijeljene 1610. i bile su drugostupanjske).[2] Providura je imenovalo mletačko Veliko vijeće među članovima venecijanske aristokracije najprije na razdoblje od dvije godine, a od 18. vijeka na tri godine.[1]

I oni su poput duždeva nosili crvene toge - kao znak svog visokog položaja, imali vlastitu stražu, brojne sekretare i pisare, vlastiti zatvor i primali stranke u prijestolnoj dvorani. [2]

ListaUredi

Lista generalnih providura Dalmacije i Albanije:[3]

IzvoriUredi

Vanjske vezeUredi