El Djem (arapski: الجمّ, čita se El Džemu, rimski Thysdrus) je grad i općina od 21,234 stanovnika[1]na istoku Tunisa u Vilajetu Mahdia.[2]

El Djem
الجمّ
Panorama grada
Panorama grada
Koordinate: 35°17′N 10°42′E / 35.283°N 10.700°E / 35.283; 10.700
Država  Tunis
Vilajet Mahdia
Vlast
 - gradonačelnik Adel Farhat
Površina
 - Ukupna 97.4 km²
Visina 115
Stanovništvo (2014.)
 - Grad 21,234[1]
 - Urbana gustoća 682.4 stan./km²
Vremenska zona UTC+1 (UTC)
Poštanski broj 5160
Karta
El Djem is located in Tunis
El Djem
El Djem
Pozicija El Djema u Tunisu

El Djem je slavan zbog svog Amfiteatra, jednog od najvećih na svijetu koji je 1979. uvršten na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Africi.[3]

Geografske karakteristikeUredi

El Djem leži na vratima Tuniskog Sahela[2], udaljen 210 km južno od glavnog grada Tunisa[3] i 42 km od svog administrativnog centra Mahdije.

HistorijaUredi

Rimski Thysdrus je najvjeratnije izrastao na mjestu starijeg feničkog naselja doseljevanjem cezarovih legionara veterana - 45. pne.[4] (ili 46. pne.[3]) Status municipija dobio je za vladavine cara Septimija Severa (193.-211.), a 244. i status kolonije pa je imao status slobodnog grada (civitas libera)).[4]

 
Centar grada

Taj kraj nije bio suh kao danas pa je bio poznat po velikoj količini i kvalitetnih maslina, što je osiguralo prosperitet Thysdrusa.[3]

Krajem 2. vijeka imao 30.000 stanovnika i smatran je vodećim proizvođačem maslinovog ulja u Provinciji Afrika.[3] Svoje bogatstvo i status pokazao je izgradnjom velikog amfiteatra, najvećeg rimskog spomenika u Africi, od kog je veći jedino rimski Koloseum.[4]

Propast ThysdrusaUredi

Crni dani za Thysdrus nastupili su u 3. vijeku nakon što je sudjelovao u pobuni protiv carske vlasti. Uzrok je bio novi porez na maslinovo ulje koji je pokrenuo nemire širom Tunisa, a kulminirao je ubistvom Carskog prokuratora i proglašenjem 80-godišnjeg Gordijana - novim Rimskim carem. Njegova vladavina bila je kratkotrajna, ubijen je nakon samo nekoliko sedmica, pa ga je zamijenio Maksimin Tračanin. Pobuna je ugušena, a Thysdrus opljačkan i razoren, tako da nikad više nije uspio vratiti svoj prijašnji status.[3]

Amfiteatar je preživio razaranje Thysdrusa i Rimskog Carstvo. Malobrojni stanovnici koristili su ga kao utvrdu za arapskih napada u 5. vijeku, a i tokom 7. vijeka za ratova arapskih frakcija.

Razaranje amfiteatraUredi

Amfiteatar je ostao relativno čitav sve do 17. vijeka, kad su ga počeli koristiti kao kamenolom za gradnju novih kuća u El Djemu.[3] Preostale ruine iskoristili su vojnici Wehrmachta za Drugog svjetskog rata kao utvrdu, pa je ponovno razaran od britanske artiljerije.[3]

Djelomična rekonstrukcija izvedena je između 1974. i 1980. tako da je danas polovica gledališta u funkciji, pa je jedna od najposjećenijih atrakcija u Tunisu.[3]

Privreda i transportUredi

Današnji El Djem je administrativno-trgovački centar svoje okolice, i sve više turistička destinacija zbog amfiteatra.

U amfiteatru se od 1985. održava Internacionalni festival simfonijske muzike El Jem.[2]

Panorama grada sa amfiteatra

IzvoriUredi

  1. 1,0 1,1 "Tunisia, Republic of Tunisia" (engleski). City population. http://www.citypopulation.de/en/tunisia/cities/. pristupljeno 2. 11. 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 "Carte géographique - El Jem" (francuski). Mapnall. http://www.mapnall.com/fr/Carte-g%C3%A9ographique-El-Jem_1135688.html. pristupljeno 3.12. 2019. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 "The Amphitheatre of El Djem " (engleski). History and Archaeology Online. https://historyandarchaeologyonline.com/the-amphitheatre-at-el-djem/. pristupljeno 2.12. 2019. 
  4. 4,0 4,1 4,2 "Thysdrus" (engleski). Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/place/Thysdrus. pristupljeno 2.12. 2019. 

Vanjske vezeUredi