Državni udar u Grčkoj 1967.

Grčki državni udar 1967. godine desio se 21. aprila, samo nekoliko nedelja pre parlamentarnih izbora, kada je grupa desno orijentisanih oficira pod vođstvom brigadnog generala Stilijanosa Patakosa i pukovnika Georgiosa Papadopulosa i Nikolaosa Makarezosa preuzela vlast u Grčkoj.[1]

Državni udar u Grčkoj 1967.
Segment Hladnog rata
Datum 21. april 1967.
Lokacija
Ishod vladavina vojne hunte 19671974.
Sukobljene strane
Flag of Kraljevina Grčka Grčka vlada oficiri Grčke vojske
Komandanti i vođe
Flag of Kraljevina Grčka Panagiotis Kanelopulos
Flag of Kraljevina Grčka Georgios Papandreu
Flag of Kraljevina Grčka Konstantin II Grčki
Stilijanos Patakos
Georgios Papadopulos

Nikolaos Makarezos

Serija članaka o historiji Grčke
Acropolis-panorama-night.jpg
Heladski period oko. 32001050. pne.
Egejska civilizacija prije 1600. pne.
Mikenska Grčka oko. 16001200. pne.
Mračno doba oko. 1200800. pne.
Antička Grčka 776323. pne.
Helenistička Grčka 323. pne.146. pne.
Rimska Grčka 146. pne.330 n.e.
Bizantska Grčka 330. n.e.1453.
Osmanska Grčka 14531832
Moderna Grčka poslije 1832.
Teme
Grčki jezik Grčka književnost
Vojna historija Imena Grka

PozadinaUredi

Nakon poraza komunista u Grčkom građanskom ratu 1949. godine, među grčkom desnicom je vladalo raspoloženja da treba suzbijati svaki rast popularnosti levice kako bi se izbegao potencijalni dolazak komunista na vlast ili novi građanski rat. Tako se većina političara iz desnog Nacionalnog radikalnog saveza pobojala da bi pobeda na izborima 28. juna 1967. levih centrista na čelu s Georgiosom Papadopulosom dovela do ustavne krize. Kralju Konstantinu II su predložili da u slučaju takve anomalije proglasi vanredno stanje, mogućnost koju mu je osiguravao monarhistički ustav.

PučUredi

Dana 21. aprila 1967. godine, nekoliko nedelja pred parlamentarne izbore, grupa desno orijentisanih oficira pod vođstvom brigadnog generala Stilijanosa Patakosa i pukovnika Georgiosa Papadopulosa i Nikolaosa Makarezosa izvršila je državni udar i preuzela vlast u Grčkoj.[2] Preuzimanje vlasti izvedeno je brzo, zahvaljujući opštoj pomutnji i faktoru iznenađenja.

Vođe puča razmestili su tenkove na ključne strateške pozicije po Atini, stekavši potpunu kontrolu nad gradom. U isto su vreme manje vojne jedinice uhapsile vodeće političare, civilne vođe i ostale civile koji su bili simpatizeri levice. Prema spiskovima Grčkog ministarstva odbrane, bilo je uhapšeno preko 10.000 ljudi.[2]

Istog jutra, cela je Grčka bila pod kontrolom grupe pukovnika. Suspendovano je 11 članaka grčkog ustava, zahvaljujući čemu je svako mogao da bude izveden pred vojni sud bez prethodnog iznošenja sudskog naloga.

Tadašnji američki senator Li Metkelf kritikovao je Džonsonovu administraciju što je pružila potporu „vojnom režimu kolaboracionista i nacističkih simpatizera“. Američki ambasador u Atini, Filips Talbot, osudio je puč rečima da je to „silovanje demokratije“.

PoslediceUredi

Iako se isprva nije suprotstavio puču, kralj Konstantin II je pokušao naredne godine da izvede kontra-puč, što mu nije pošlo za rukom. Zato je bio prinuđen da napusti zemlju.[2] Hunta je 1973. organizovala referendum nakon kojeg je ukinuta monarhija i proglašena republika. Vladavina vojne hunte potrajala je do 1974. godine, kada je predala vlast u ruke civilne vlade. Naknadno otkriveni dokumenti pokazali su umešanost CIA-e u organizaciji puča, zbog čega se američki predsednik Bil Klinton izvinio grčkoj vladi 1994. godine.[2]

Vidi jošUredi

IzvoriUredi