Otvori glavni meni

Domentijan (oko 1210 – posle 1264), poznat i kao Domentijan Hilandarac, je bio hilandarski monah i jedan od značajnijih srpskih pisaca u srednjem veku.[1]

Sadržaj/Садржај

ŽivotUredi

Rođen je oko 1210. godine, a preminuo je posle 1264. godine. Veći deo života je proveo kao monah u svetogorskom manastiru Hilandaru, u kome je napisao dve sačuvane hagiografije vladara.

Pisce žitija, uključujući Domentijana, su tadašnji vladari plaćali da im poju hvale.[2] Prvo je oko 1250. godine, na zahtev kralja Uroša I (12421276) napisao obimno žitije svetog Save, a potom 1263/1264. godine i žitije svetog Simeona (Stefana Nemanje).

DelaUredi

  • Žitije svetog Save
  • Žitije svetog Simeona (Stefana Nemanje)

Kao izvore za svoja dela, Domentijan je koristio Žitije svetog Simeona, koje je napisao Stefan Prvovenčani (12421276). U svom Žitiju svetog Simeona pojedine delove prenosi od reči do reči[3]. Još jedan spis koji je uticao na njegova dela je panegerik svetom Vladimiru (9801015), koji je, sredinom XI veka, napisao kijevski mitropolit Ilarion (1051—oko 1054)[3].

Oba njegova žitija predstavljaju "dojmljiv prikaz biblijskog i teološkog obrazovanja" koje je imao[3], a značajna su i kao istorijski izvori, iako im se, kao izvedenim delima, prilazi sa rezervom[3]. Otac srpske kritičke istoriografije Ilarion Ruvarac je smatrao da ta žitija nemaju nikakvih razumnih istorijskih podataka.[4]

Njegovo žitije svetog Save je između 1290. i 1292. godine preradio monah Teodosije, koji je naveo da to radi prema Domentijanovim usmenim uputstvima.

LiteraturaUredi

  • Alexander Kazhdan (editor), „The Oxford Dictionary of Byzantium“, Oxford, 1991. ((en))
  • Dimitrije Bogdanović: Istorija stare srpske književnosti, Beograd, SKZ, 1980.
  • Đorđe Trifunović: Kratak pregled jugoslovenskih književnosti srednjega veka, Beograd, Filološki fakultet Beogradskog univerziteta, 1976.
  • Dejan Mihailović: Vizantijski krug (Mali rečnik ranohrišćanske književnosti na grčkom, vizantijske i stare srpske književnosti), Beograd, „Zavod za udžbenike“, 2009, str. 60-61.
  • Milojević, Snežana J. (2015). "Jevanđelje u Domentijanovom Životu Svetoga Save". Zbornik radova Filozofskog fakulteta u Prištini. 45 (2): 63–90. doi:10.5937/zrffp45-8564.

IzvoriUredi

Vanjske vezeUredi