Chełmno (njemački: Culm ili Kulm) je grad od 19,510 stanovnika[2] u sredini Poljske u Kujavsko-pomeranskom vojvodstvu.

Chełmno
Centar grada
Centar grada
Koordinate: 53°20′N 18°25′E / 53.333°N 18.417°E / 53.333; 18.417
Država  Poljska
Vojvodstvo Kujavsko-pomeransko
Grad sa pravom povjata
Gradska prava 1233.[1]
Vlast
 - gradonačelnik Artur Mikiewicz
Površina
 - Ukupna 13.56 km²[2]
Visina 75[2]
Stanovništvo (2019.)
 - Grad 19,510[2]
 - Gustoća 1,439 stan. / km²[2]
Vremenska zona UTC+1 (UTC+2)
Poštanski broj 86-200[2]
Pozivni broj +48 22
Karta
Chełmno na karti Poljske
Chełmno
Chełmno
Pozicija Chełmna u Poljskoj

Geografske karakteristikeUredi

Chełmno se nalazi na ušću riječice Frybe u Vislu[1], udaljen 40 km sjeverno od Toruńa i 30 km zapadno od Grudziądza. Historijski centar grada leži na brdašcu, udaljenom 1,5 km od Visle. Chełmno je uz Toruń najstariji grad u tom dijelu zemlje.

HistorijaUredi

Chełmno je prvi put dokumentiran 1065. kao naselje na brdu Culmen. Prusi su 1216. razorili taj Chełmno.[3]

Negdje između 1228. - 1230. poljski vojvoda Konrad Mazovski pozvao je u taj kraj Teutonske viteze da mu brane granice od paganskih Prusa.[3]Teutonski viteški red podigao je 1232. novi zamak na brdašcu, pored kog je niklo naselje, nukleus današnjeg grada.[3] Chełmno je postao jedno od teutonskih glavnih fortifikacija i sjedišta njihove vojske. Teutonci su mu 1233. dodjelili relativno liberalna gradska prava (nalik na Magdeburško pravo). Chełmnsko pravo je kasnije postalo model po kojem je preko 200 gradova osnovano.[3] Nešto kasnije - 1243., osnovana je i biskupija Chełmno [3]

Polovicom 13. vijeka, grad je preseljen na današnju lokaciju. Period od 13 -14. vijeka bio je vrijeme velikog procvata grada, koji je prosperirao na trgovini.[3]

Tokom 14. vijeka Chełmno je bio član Hanze, moćne trgovačke gilde koja je kontrolirala trgovinu po Baltiku.[1] Nakon slabljenja Teutonskog viteškog reda grad je 1466, vraćen u okrilje Kraljevine Poljske.

Od 1772. pa sve do 1920. bio je dio Kraljevine Pruske, odnosno Njemačkog Carstva, a nakon plebiscita održanog 1920. postao je dio obnovljene Poljske Republike.[1]

Na samom početku Drugog svjetskog rata za Invazije Poljske, jedinice Wehrmachta pobile su oko 5.000 ljudi u gradu i okolici.[1]

Od 1772. do 1975. bio je regionalni administrativni centar, a od 1999. je sjedište povjata.[1]

Danas je Chelmno industrijski grad sa tvornicom dijelova za poljoprivredne mašine, i tvornicama namještaja, odjeće i prehrambenih proizvoda.[1]

Kao grad sa još uvjek dobro očuvanom historijskom jezgrom, još uvijek ima bedeme sa tornjevima i gradska vrata (14. -15. vijek), pet starih crkava i kasno renesansu vijećnicu, Chelmno je i popularna turistička destinacija.[1]

Pobratimski gradoviUredi

Chełmno ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;[4]

IzvoriUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Chelmno (poljski). Encyklopedia PWN. https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Chelmno;3885022.html. Pristupljeno 5.05. 2021. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Poland: Kujawskopomorskie (engleski). City population. https://www.citypopulation.de/en/poland/kujawskopomorskie/. Pristupljeno 4.05. 2021. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 „Zarys Dziejow” (poljski). Chełmno. https://chelmno.pl/pl/historia-i-kultura/zarys-dziejow/. Pristupljeno 5.05. 2021. 
  4. „Miasta Partnerskie” (poljski). Chełmno. https://chelmno.pl/pl/uklady-partnerskie/. Pristupljeno 4.05. 2021. 

Vanjske vezeUredi