Aḥmed Urabi

Ahmed Urabi punim imenom Ahmed Urabi-paša Misirski (selo pored Zakazika, 1839. - Kairo, 21. septembar 1911.) bio je egipatski nacionalist, lider društveno političkog pokreta, koji je okupio gotovo sve slojeve egipatskog društva, od onih iz viših klasa, do vojnika i običnih seljaka, jer je izražavao nezadovoljstvo zbog dominacije Evropskih velesila[1] (Britanije i Francuske).

Ahmed Urabi
Urabijev portret iz 1882
Biografski podaci
Datum rođenja 1839.
Mjesto rođenja selo Hirjat Razna pored Zakazika
Datum smrti 21. septembar 1911.
Mjesto smrti Kairo
Nacionalnost egipatsko
Puno ime Ahmed Urabi-paša Misirski
Vojna karijera
Čin kajmakam (pukovnik)
Ratovi Egipatsko-etiopski rat
Vojska Egipatska vojska
Rod vojske pješadija

BiografijaUredi

Urabi je rođen u familiji seoskog šeika, studirao je na kairskom Al-Azharu vodećoj instituciji za islamistiku. Nakon školovanja priključio se vojsci, gdje je dogurao do čina kajmakama, nakon sudjelovanja u Egipatsko-etiopskog rata 1875.-76. Još na samom početku vojne karijere, priključio se tajnoj organizaciji koja je za cilj imala uklanjanje turskih i čerkeskih oficira, koji su imali monopol na najviše činove u Egipatskoj vojsci. Odmah nakon rata - 1879. sudjelovao je u neuspjelom oficirirskom puču protiv Egipatskog kediva Teufik-paše.[1][2]

Urabi je bio odličan govornik, blizak običnom narodu iz kog je i sam potekao, a njegov slogan Miṣir - Misircima (Egipat Egipćanima) uzdigao ga je u nacionalnog heroja. Postao je toliko popularan, kao jedan od lidera tek osnovane Nacionalne partije, da kolebljivi Teufik-paša nije imao kud, već ga je 1881. uključio u vladu kao ministra rata (odbrane). Njegovi vatreni govori u parlamentu protiv stranaca koji su kontrolirali egipatski budžet, bojeći se da prezaduženi Egipat neće biti u stanju vraćati kredite za Sueski kanal, doveli su do čitavog niza spontanih napada na evropske trgovce i njihova poduzeća.[1]

Urabijev ustanakUredi

Preplašeni Teufik-paša kog više nitko nije slušao, pobjegao je u Aleksandriju, i zatražio pomoć od Britanije i Francuske. Francuzi su doplovili ali su se povukli, ali je zato Britanska mornarica u julu 1882 bombardirala Aleksandriju, što je samo dolilo ulje na vatru, jer su izbili još veći nemiri, a Urabi je proglasio kediva izdajnikom. Kao komandant egipatske vojske, organizirao je odbranu zemlje i poveo pravi rat, u prvi mah je uspio spriječiti daljni prodor Britanske vojske prema Kairu.[1]

U augustu je Britanska vojska pod vodsvom Garneta Wolseleya izvršila desant u zoni kanala kod Ismailie i odatle krenula u napad na Kairo. Urabijeva slabo opremljena i loše obučena vojska je poražena u Bitci kod Tel el Kabira. To je bio Urabijev kraj, jer je nakon tog uhapšen i osuđen na smrt. Na Britansku intervenciju ta kazna nije izvršena već je izmenjena na doživotnu internaciju na Cejlon, gdje mu je 1901. dozvoljeno da se vrati u zemlju.[1]

Dugi niz godina njegov je lik prikazivan samo u negativnom svijetlu, sve do 1950-ih i Naserovog režima. Od tog vremena je Urabi - pozitivac, borac za narodnu stvar.[1]

PovezanoUredi

IzvoriUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Urābī Pasha, Egyptian nationalist (engleski). Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/biography/Urabi-Pasha. Pristupljeno 14.07.2020. 
  2. Urabi-paša, Ahmed (hrvatski). Hrvatska enciklopedija LZMK. https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=63281. Pristupljeno 14.07.2020. 

Vanjske vezeUredi